Uszkodzenie pompy w przepompowni przydomowej – kto płaci?

Od czego zależy odpowiedzialność za awarię pompy?

W sprawach dotyczących przydomowej przepompowni ścieków kluczowe są trzy elementy: treść umowy o odprowadzanie ścieków, własność i posiadanie urządzenia oraz przyczyna awarii. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że przepompownia znajduje się na działce właściciela domu. Urządzenia przesyłowe mogą bowiem nie być częścią składową nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne podobne urządzenia nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego przewiduje natomiast roszczenie o przeniesienie własności takich urządzeń za odpowiednim wynagrodzeniem, jeżeli zostały wybudowane przez osobę, która poniosła koszty ich budowy i urządzenia zostały przyłączone do sieci przedsiębiorcy.

W praktyce oznacza to, że przepompownia może być:

• własnością przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i elementem jego infrastruktury,
• własnością właściciela nieruchomości jako część przyłącza lub instalacji,
• urządzeniem formalnie należącym do jednej strony, ale oddanym drugiej stronie do używania lub eksploatacji na podstawie umowy.

Przyłącze kanalizacyjne a przepompownia ścieków

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków rozróżnia przyłącze kanalizacyjne i urządzenia kanalizacyjne. To rozróżnienie ma bezpośrednie znaczenie dla ustalenia, kto powinien usuwać awarie.

Art. 2 pkt 5 tej ustawy definiuje przyłącze kanalizacyjne jako odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku – do granicy nieruchomości. Z kolei art. 2 pkt 14 tej ustawy zalicza do urządzeń kanalizacyjnych m.in. sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych, urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków.

Jeżeli więc sporna pompa jest elementem przepompowni stanowiącej urządzenie kanalizacyjne przedsiębiorstwa, zasadniczo bliższa jest kwalifikacji jako część infrastruktury przedsiębiorstwa niż zwykły element prywatnej instalacji. Jeżeli jednak urządzenie zostało wykonane przez właściciela nieruchomości jako element przyłącza i nie zostało przejęte przez przedsiębiorstwo, sytuacja może wyglądać inaczej.

Kto odpowiada za niezawodne działanie urządzeń?

Art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nakłada na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązek zapewnienia zdolności posiadanych urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny.

Art. 5 ust. 2 tej samej ustawy stanowi natomiast, że jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie.

Wniosek praktyczny jest następujący: jeżeli przepompownia albo pompa jest posiadanym urządzeniem przedsiębiorstwa, to co do zasady przedsiębiorstwo powinno usuwać awarie eksploatacyjne. Jeżeli natomiast pompa jest częścią posiadanej przez odbiorcę instalacji lub przyłącza, albo umowa wyraźnie przenosi na odbiorcę obowiązek konserwacji i napraw, przedsiębiorstwo może próbować dochodzić kosztów od odbiorcy.

Czy rachunek za prąd albo abonament przesądza o kosztach naprawy?

Nie. To, że pompa jest zasilana z prywatnej skrzynki elektrycznej, nie oznacza automatycznie, że właściciel nieruchomości ma płacić za jej naprawę. Tak samo comiesięczny abonament albo opłata eksploatacyjna nie przesądzają same przez się o obowiązku pokrycia kosztów wymiany pompy. Znaczenie ma dopiero treść umowy, regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz dokumentów przekazania urządzenia do eksploatacji.

Jeżeli przedsiębiorstwo pobiera stałą opłatę za użytkowanie albo eksploatację przepompowni, może to przemawiać za tym, że urządzenie pozostaje w zakresie jego organizacyjnej obsługi. Nie jest to jednak automatyczny dowód własności ani wyłącznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa. W razie sporu trzeba sprawdzić dokumenty: umowę, protokół odbioru przyłącza, protokół przekazania przepompowni, warunki techniczne przyłączenia i ewentualne aneksy.

Kiedy przedsiębiorstwo może obciążyć właściciela domu?

Przedsiębiorstwo może domagać się zapłaty od odbiorcy przede wszystkim wtedy, gdy wynika to z umowy, gdy urządzenie jest własnością lub posiadaniem odbiorcy albo gdy awaria powstała z przyczyn leżących po stronie użytkownika. Jeżeli przedsiębiorstwo powołuje się na niewłaściwą eksploatację, powinno wskazać konkretne ustalenia, np. protokół serwisowy, zdjęcia, opis zablokowania wirnika lub opinię serwisanta.

Podstawą odpowiedzialności kontraktowej może być art. 471 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym dłużnik jest obowiązany do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo twierdzi, że użytkownik wyrządził szkodę czynem niedozwolonym, znaczenie może mieć art. 415 Kodeksu cywilnego.

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne – tak stanowi art. 6 Kodeksu cywilnego. W procesie cywilnym strony mają obowiązek wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co wynika z art. 232 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

Co zrobić po otrzymaniu faktury za naprawę pompy?

Najbezpieczniej działać pisemnie. W reklamacji lub piśmie do przedsiębiorstwa warto wskazać, że kwestionuje się obowiązek zapłaty do czasu wykazania podstawy prawnej i faktycznej obciążenia. Pismo powinno być rzeczowe i zawierać konkretne żądania.

W praktyce warto zażądać:

• kopii umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków wraz z aneksami, jeżeli odbiorca ich nie posiada,
• protokołu awarii i protokołu naprawy pompy,
• wskazania, czy przepompownia jest własnością przedsiębiorstwa, odbiorcy czy innego podmiotu,
• wskazania przepisu umowy albo regulaminu, na podstawie którego wystawiono fakturę,
• wyjaśnienia, czy przedsiębiorstwo zarzuca odbiorcy niewłaściwą eksploatację, a jeżeli tak – na jakich dowodach opiera zarzut,
• korekty faktury, jeżeli brak jest podstaw do obciążenia odbiorcy.

Jeżeli spór dotyczy także zaległych opłat za wodę, ścieki lub naprawy, należy pamiętać o art. 118 Kodeksu cywilnego. Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat, a koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata.

Jak ocenić konkretną sytuację?

W opisanym stanie faktycznym istotne jest to, że przepompownię wybudowały wodociągi, pobierana jest opłata za użytkowanie, a pompa jest zasilana z prywatnej skrzynki. Taki układ nie przesądza automatycznie sprawy, ale może przemawiać za tym, że przedsiębiorstwo co najmniej uczestniczy w eksploatacji urządzenia. Jeżeli przedsiębiorstwo nie wykaże, że pompa należy do odbiorcy, że umowa przenosi koszty napraw na odbiorcę albo że awaria powstała z winy użytkownika, obciążenie fakturą może być kwestionowane.

Jeżeli awaria wynikała ze zwykłego zużycia pompy, wady urządzenia albo normalnej eksploatacji przepompowni należącej do przedsiębiorstwa, koszty naprawy powinny obciążać podmiot odpowiedzialny za eksploatację tego urządzenia. Jeżeli natomiast pompa została uszkodzona przez odpady, których nie wolno wprowadzać do kanalizacji, lub przez samowolną ingerencję użytkownika, przedsiębiorstwo może mieć argumenty do dochodzenia zwrotu kosztów.

Podsumowanie

Nie każda faktura za naprawę pompy w przydomowej przepompowni jest zasadna. Przed zapłatą trzeba ustalić, czy pompa jest elementem przyłącza lub prywatnej instalacji, czy też urządzeniem kanalizacyjnym przedsiębiorstwa. Przepompownie ścieków są wymienione w art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. jako urządzenia kanalizacyjne, a art. 5 ust. 1 tej ustawy nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek zapewnienia niezawodnego działania posiadanych urządzeń.

Jeżeli przedsiębiorstwo chce przenieść koszt naprawy na odbiorcę, powinno wskazać konkretną podstawę w umowie, regulaminie albo przepisach oraz wykazać okoliczności uzasadniające obciążenie. W razie braku takich podstaw warto złożyć reklamację i zażądać korekty faktury.

FAQ

Źródła

1. Art. 2 pkt 5, art. 2 pkt 14, art. 5 ust. 1–2, art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
2. Art. 49 § 1–2, art. 118, art. 415, art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.
3. Art. 232 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.