Rozwód bez wiedzy męża

Czy można przeprowadzić rozwód bez wiedzy współmałżonka?

Można przeprowadzić rozwód bez wiedzy współmałżonka. Wbrew pozorom nie jest to tak rzadka praktyka, jakby się mogło wydawać, zwłaszcza w dobie coraz powszechniejszej emigracji zarobkowej. Jeśli żona faktycznie nie znała Pańskiego aktualnego miejsca zamieszkania, czego rzeczywiście nie można wykluczyć wobec tak długiego braku kontaktu i licznych zmian miejsca zamieszkania przez obie strony, to w świetle przepisu art. 144 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.) mogła ona argumentować, powołując się na przedstawione wyżej okoliczności faktyczne, że pozwany jest osobą nieznaną z miejsca pobytu i że konieczne stało się wyznaczenie przez sąd kuratora procesowego do doręczeń.

Wyznaczenie przez sąd kuratora procesowego do doręczeń

Z chwilą objęcia funkcji kuratora przez wyznaczoną osobę (zwykle są to aplikanci odbywający aplikację radcowską lub adwokacką lub pracownicy sekretariatów sądowych) sąd dokonuje doręczenia pozwu oraz wszelkiej korespondencji, np. zawiadomienia o kolejnych terminach rozpraw, do rąk kuratora. O ustanowieniu kuratora ogłasza się publicznie w budynku sądowym i lokalu wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w sprawach zaś większej wagi ogłoszenie można zamieścić także w prasie (art. 144 § 2 K.p.c.). Z chwilą doręczenia pisma kuratorowi doręczenie staje się skuteczne. Sąd może jednak uzależnić skuteczność doręczenia od upływu oznaczonego terminu od chwili wywieszenia obwieszczenia w budynku sądowym (art. 144 § 3 K.p.c.). Proces rozwodowy może się zatem toczyć, gdy pozew o rozwód został doręczony ustanowionemu kuratorowi, i może zostać wydany wyrok zaoczny orzekający rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, zgodnie z żądaniem strony powodowej, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego na okoliczność trwałego i zupełnego rozpadu pożycia małżeńskiego.

Inną formą doręczenia jest doręczenie przez wywieszenie w sądzie, o jakim mowa w art. 145 K.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu w wypadkach, w których ustanowienie kuratora nie jest wymagane, pismo doręcza się stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, przez wywieszenie w budynku sądowym. Doręczenie takie staje się skuteczne z upływem miesiąca od dnia wywieszenia.

Kanoniczne stwierdzenie nieistnienia małżeństwa

Co do kanonicznego stwierdzenia nieistnienia małżeństwa, to zapewne musiał Pan być informowany o kolejnych, dość złożonych i długotrwałych działaniach sądu metropolitarnego, nie tylko o zapadnięciu rozstrzygnięcia uwzględniającego żądanie małżonki, skoro korespondencja była kierowana na adres Pańskiego ojca i nie było przeszkód, by informacje o toku sprawy trafiały do Pana. Procedura kanoniczna nie ma jednak żadnego związku z cywilnym procesem rozwodowym, dlatego okoliczności związane z jej przebiegiem są nieistotne dla sprawy rozwiązania związku cywilnego.

Jak ustalić czy nadal pozostaje się w związku małżeńskim?

Najprościej może Pan ustalić, czy pozostaje Pan w związku małżeńskim, czy nie, udając się do urzędu stanu cywilnego w miejscowości, w której związek małżeński został zawarty i występując o wydanie odpisu skróconego aktu małżeństwa (lub opcjonalnie odpisu pełnego) na podstawie akt stanu cywilnego. Gdyby małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód, stosowna adnotacja z urzędu zostałaby naniesiona na oryginał Państwa aktu małżeństwa. Jak bowiem stanowi przepis art. 55 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (j.t.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 ze zm.), dowodem ustania małżeństwa, jeśli nie następuje to poprzez śmierć jednego z małżonków, jest odpis skrócony aktu małżeństwa z adnotacją o jego rozwiązaniu przez rozwód albo odpis prawomocnego orzeczenia sądu o rozwodzie. Informuję również, że czynność urzędowa polegająca na wydaniu odpisu skróconego aktu małżeństwa podlega opłacie skarbowej w wysokości 22 zł, a odpisu zupełnego – 33 zł (Poz. II.1 pkt 2 i 3 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1282 ze zm.).

Złożenie pozwu rozwodowego bez wiedzy współmałżonka

Jeśli faktycznie żona przeprowadziła rozwód bez Pańskiej wiedzy, to nadal zachowuje Pan prawo do zapoznania się z całymi aktami sprawy rozwodowej. Sygnatura akt postępowania i dane orzekającego sądu okręgowego widoczne będą na odpisie skróconym aktu małżeństwa. Proszę zauważyć, że pozew o rozwód nie może być wniesiony do dowolnego sądu okręgowego na terenie Polski, lecz wyłącznie do sądu właściwego miejscowo. O tym, jaki sąd będzie właściwy, decydować będą okoliczności związane z pożyciem małżonków. W świetle przepisu art. 41 K.p.c. „powództwo ze stosunku małżeństwa (a zatem również powództwo rozwodowe – przyp. aut) wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda”.

Jeśli małżeństwo nie zostało jeszcze rozwiązane, pozostaje Panu zadzwonić do każdego sądu okręgowego w kraju (rozpoczynając od najbardziej prawdopodobnych z punktu widzenia powyższych reguł ustalania właściwości wyłącznej) z pytaniem o to, czy oznaczona osoba jest powódką we wszczętej sprawie o rozwód, zawisłej przed danym sądem. Nie ma gwarancji, że otrzyma Pan taką informację drogą telefoniczną (to zależy od konkretnego sekretariatu), jednak tylko w ten sposób może Pan mieć szansę dowiedzieć się o toczącym się postępowaniu rozwodowym i zgłosić się do sprawy. Wówczas, nawet gdyby został już ustanowiony kurator czy też doszłoby już do doręczenia w trybie wywieszenia pisma, to w świetle przepisu art. 147 K.p.c. gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenie pisma nie było uzasadnione, sąd zarządzi doręczenie pisma w sposób właściwy, a zatem na adres korespondencyjny podany przez zgłaszającą się stronę. W miarę potrzeby zniesione zostanie także dotychczasowe postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku sądowym.