Reklamacja towaru kupionego na firmę – rękojmia krok po kroku

Zakup na firmę a reklamacja – od czego zacząć

Jeżeli kupujący i sprzedawca są przedsiębiorcami, nie stosuje się przepisów konsumenckich o zgodności towaru z umową z ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. W typowej relacji B2B podstawą odpowiedzialności sprzedawcy za wadliwy towar są przepisy o rękojmi z art. 556–576 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Te same zasady trzeba stosować także wtedy, gdy kupującym jest osoba prawna; konkretny przypadek omawiamy przy zakupie wadliwego towaru przez spółkę z o.o.

W opisanej sytuacji fakt, że sprzedawca „nie dawał gwarancji”, nie przekreśla reklamacji. Gwarancja i rękojmia to dwie odrębne podstawy odpowiedzialności. Gwarancja jest dobrowolna i wynika z oświadczenia gwarancyjnego albo dokumentu gwarancyjnego, zgodnie z art. 577 § 1 Kodeksu cywilnego. Rękojmia wynika natomiast bezpośrednio z ustawy. Praktyczne zastosowanie tych zasad przy sprzęcie kupionym do działalności omawiamy w materiale o wadzie telefonu zakupionego na firmę i uprawnieniach z rękojmi lub gwarancji.

Najpierw trzeba jednak ustalić, czy sprzedawca w umowie, regulaminie, ofercie Allegro albo opisie sprzedaży nie wyłączył lub nie ograniczył rękojmi. W relacji między przedsiębiorcami jest to co do zasady dopuszczalne na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli rękojmia została skutecznie wyłączona, dochodzenie roszczeń z tej podstawy może być utrudnione albo niemożliwe, chyba że sprzedawca podstępnie zataił wadę – wtedy wyłączenie lub ograniczenie rękojmi nie działa, co wynika z art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego.

Kiedy towar jest wadliwy w rozumieniu Kodeksu cywilnego

Zgodnie z art. 556¹ § 1 Kodeksu cywilnego wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. W szczególności rzecz jest wadliwa, jeżeli:

• nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;
• nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego;
• nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia do takiego przeznaczenia;
• została wydana w stanie niezupełnym.

Przy sprzedaży internetowej znaczenie mają również zapewnienia z opisu oferty, zdjęć, parametrów technicznych, oznaczeń i informacji o stanie rzeczy. Jeżeli przedmiot był opisany jako sprawny, kompletny albo wolny od uszkodzeń, a po odbiorze okazuje się uszkodzony lub niekompletny, może to stanowić wadę w rozumieniu art. 556¹ § 1 Kodeksu cywilnego.

Jakie uprawnienia ma przedsiębiorca z rękojmi

Jeżeli rękojmia nie została skutecznie wyłączona, kupujący może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 560 i art. 561 Kodeksu cywilnego. W praktyce może żądać:

• obniżenia ceny – art. 560 § 1 i § 3 Kodeksu cywilnego,
• odstąpienia od umowy – art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli wada jest istotna,
• wymiany rzeczy na wolną od wad – art. 561 § 1 Kodeksu cywilnego,
• usunięcia wady – art. 561 § 1 Kodeksu cywilnego.

Odstąpienie od umowy nie jest możliwe, gdy wada jest nieistotna. Wynika to wprost z art. 560 § 4 Kodeksu cywilnego. Jeżeli więc towar ma drobną wadę, która nie wpływa realnie na jego używanie lub wartość, bardziej adekwatne może być żądanie obniżenia ceny.

Sprzedawca może bronić się przed wybranym przez kupującego sposobem załatwienia reklamacji, jeżeli doprowadzenie rzeczy do zgodności z umową w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów. Tę zasadę przewiduje art. 561 § 2 Kodeksu cywilnego.

Zakup między przedsiębiorcami – szczególny obowiązek zbadania rzeczy

Najważniejsza różnica między zakupem konsumenckim a zakupem na firmę polega na tym, że w obrocie profesjonalnym kupujący ma dalej idące obowiązki. Zgodnie z art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju oraz nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.

Jeżeli więc kupiłeś przedmiot na firmę, warto:

• od razu po odbiorze rozpakować przesyłkę i sprawdzić jej stan,
• zrobić zdjęcia opakowania, towaru i widocznych uszkodzeń,
• zachować korespondencję ze sprzedawcą i opis aukcji,
• zgłosić wadę bez zbędnej zwłoki, najlepiej pisemnie lub przez system wiadomości Allegro.

Wyjątek przewiduje art. 564 Kodeksu cywilnego. Utrata uprawnień z powodu braku terminowego zawiadomienia nie następuje, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił albo zapewnił kupującego, że wada nie istnieje.

Czy sprzedawca musi odpowiedzieć w 14 dni?

Nie zawsze. Częsty błąd polega na przenoszeniu do relacji B2B zasady 14 dni znanej z reklamacji konsumenckich. Termin z art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta dotyczy konsumenta, a nie typowej sprzedaży między przedsiębiorcami.

Oznacza to, że przy zakupie na firmę sam brak odpowiedzi sprzedawcy w 14 dni nie powoduje automatycznie uznania reklamacji za zasadną. W sporze między przedsiębiorcami trzeba opierać się przede wszystkim na treści umowy, korespondencji, dowodach wady i przepisach Kodeksu cywilnego.

Terminy odpowiedzialności z rękojmi

Zgodnie z art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 2 lat od wydania rzeczy kupującemu. W przypadku nieruchomości termin ten wynosi 5 lat.

W relacji B2B strony mogą ten zakres modyfikować, zwłaszcza przez ograniczenie albo wyłączenie rękojmi na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego. Dlatego sam dwuletni termin nie zawsze przesądza, że roszczenie będzie skuteczne.

Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy na wolną od wad przedawnia się z upływem roku, licząc od dnia stwierdzenia wady, zgodnie z art. 568 § 2 Kodeksu cywilnego. Jeżeli kupujący złożył oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, roszczenie o zwrot ceny także trzeba dochodzić bez zwłoki, mając na uwadze ogólne reguły przedawnienia z Kodeksu cywilnego oraz specyfikę konkretnego stanu faktycznego.

Jak prawidłowo złożyć reklamację towaru kupionego na firmę

Najbezpieczniej zrobić to na piśmie lub w trwałej formie elektronicznej. W zgłoszeniu warto wskazać:

• dane stron i numer zamówienia lub faktury,
• datę odbioru towaru,
• opis wady i moment jej stwierdzenia,
• dowody: zdjęcia, nagranie rozpakowania, korespondencję, opis aukcji,
• konkretne żądanie: naprawa, wymiana, obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy,
• termin na wykonanie żądania, np. 7 dni albo 14 dni.

Jeżeli wada jest poważna, a rzecz nie nadaje się do zwykłego lub umówionego celu, można rozważyć od razu oświadczenie o odstąpieniu od umowy na podstawie art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego. Wtedy trzeba jasno napisać, że z powodu istotnej wady odstępujesz od umowy i żądasz zwrotu ceny na wskazany rachunek.

Jeżeli stan faktyczny jest sporny, lepiej nie ograniczać się do ogólnego stwierdzenia „towar jest uszkodzony”, tylko szczegółowo opisać, na czym polega wada i dlaczego czyni rzecz nieprzydatną albo obniża jej wartość.

Co zrobić, gdy sprzedawca odmawia uznania reklamacji

Jeżeli sprzedawca twierdzi tylko, że „nie było gwarancji”, taka odpowiedź nie rozstrzyga jeszcze sprawy z rękojmi. Warto wtedy wysłać kolejne pismo, w którym:

• powołasz się wyraźnie na rękojmię z art. 556 i nast. Kodeksu cywilnego,
• wskażesz, że wada została zgłoszona niezwłocznie po jej stwierdzeniu, zgodnie z art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego,
• ponowisz konkretne żądanie,
• wyznaczysz krótki termin do wykonania obowiązku,
• zapowiesz skierowanie sprawy na drogę sądową.

Jeżeli złożyłeś skuteczne oświadczenie o odstąpieniu od umowy, możesz następnie wezwać sprzedawcę do zwrotu ceny. Takie przedsądowe wezwanie do zapłaty warto wysłać listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo doręczyć w sposób pozwalający wykazać datę odbioru.

W przypadku sporu sądowego znaczenie będą miały przede wszystkim dowody: treść oferty, regulamin sprzedaży, faktura, korespondencja, zdjęcia uszkodzeń, potwierdzenie odesłania towaru i ewentualna opinia serwisowa lub biegłego. Jeżeli zakup był dokonany przez platformę Allegro, pomocne mogą być też dane z systemu transakcyjnego i archiwum wiadomości.

Czy przy towarze używanym rękojmia też działa?

Tak, co do zasady tak. Sam fakt, że rzecz była używana, nie wyłącza rękojmi. Nadal zastosowanie mają art. 556 i nast. Kodeksu cywilnego. Trzeba jednak uwzględnić stan i stopień zużycia rzeczy, na który strony się umawiały.

Jeżeli kupujesz rzecz używaną, wada nie polega na każdym śladzie normalnego zużycia. Wadą może być natomiast uszkodzenie wykraczające poza opisany lub typowy stan rzeczy używanej, brak istotnych elementów, niesprawność albo niezgodność z opisem oferty.

Krok po kroku – jak ocenić swoją sytuację

FAQ

Czy przedsiębiorca może reklamować towar bez gwarancji?

Tak. Brak gwarancji nie wyłącza automatycznie rękojmi. Podstawą może być art. 556 i nast. Kodeksu cywilnego, chyba że rękojmia została skutecznie wyłączona lub ograniczona na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego.

Czy przy zakupie na firmę działa zasada 14 dni na odpowiedź?

Nie jako ogólna zasada. Termin z art. 7a ust. 1 ustawy o prawach konsumenta dotyczy konsumentów. W relacji B2B brak odpowiedzi w 14 dni nie oznacza automatycznie uznania reklamacji.

Czy mogę od razu odstąpić od umowy?

Tak, ale co do zasady wtedy, gdy wada jest istotna. Wynika to z art. 560 § 1 i § 4 Kodeksu cywilnego. Jeżeli wada jest drobna, bardziej właściwe może być żądanie obniżenia ceny albo naprawy.

Czy rzecz używana też podlega rękojmi?

Tak. Rękojmia może obejmować również rzeczy używane. Trzeba jednak odróżnić zwykłe zużycie od wady, czyli niezgodności rzeczy z umową w rozumieniu art. 556¹ § 1 Kodeksu cywilnego.

Co jeśli sprzedawca wyłączył rękojmię w regulaminie?

Wtedy trzeba ocenić, czy wyłączenie stało się częścią umowy i czy było skuteczne. Nie działa ono, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę, zgodnie z art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego.

Źródła

• ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 556–576, art. 577 § 1;
• ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, w szczególności art. 7a ust. 1 – dla odróżnienia zasad konsumenckich od sprzedaży między przedsiębiorcami.