Najważniejsze:
- Przy sprzedaży między osobami prywatnymi nadal stosuje się przepisy o rękojmi z art. 556 i nast. Kodeksu cywilnego, chyba że rękojmia została skutecznie wyłączona lub ograniczona zgodnie z art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego.
- Jeżeli wada telefonu uzasadnia odstąpienie od umowy, sprzedawca powinien zwrócić cenę, a kupujący zwrócić rzecz zgodnie z art. 560 § 1, art. 5612 § 1 i § 3 oraz art. 5614 Kodeksu cywilnego.
- Sprzedawca, który twierdzi, że telefon został uszkodzony w transporcie zwrotnym, powinien udowodnić tę okoliczność oraz wysokość szkody zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego.
- Brak zdjęć, protokołu szkody lub innych dowodów uszkodzenia paczki osłabia stanowisko sprzedawcy i może przemawiać za żądaniem zwrotu ceny.
- Warto zabezpieczyć korespondencję, potwierdzenie nadania, opis pakowania, zdjęcia telefonu i paczki oraz wezwać sprzedawcę pisemnie do zapłaty.
Sprzedaż telefonu przez osobę prywatną a rękojmia
W opisanej sytuacji kluczowe jest ustalenie, czy sprzedawca działał jako osoba prywatna, czy jako przedsiębiorca. Jeżeli rzeczywiście była to jednorazowa sprzedaż prywatna, zastosowanie mają przepisy o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej z art. 556 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 556 § 1 Kodeksu cywilnego sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną.
Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. Wynika to z art. 5561 § 1 Kodeksu cywilnego, który wskazuje między innymi, że rzecz jest wadliwa, jeżeli nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel oznaczony w umowie albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia. Jeżeli używany telefon nie miał działających funkcji, o których zapewniał sprzedawca albo których kupujący mógł normalnie oczekiwać, może to stanowić wadę fizyczną.
Trzeba jednak pamiętać o dwóch ograniczeniach. Po pierwsze, zgodnie z art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Po drugie, przy sprzedaży między osobami prywatnymi strony mogą odpowiedzialność z rękojmi rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli więc w opisie aukcji albo w korespondencji wyraźnie wskazano, że telefon jest uszkodzony w konkretnym zakresie, roszczenia kupującego mogą być ograniczone do wad innych niż ujawnione.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Odstąpienie od umowy z powodu wady telefonu
Jeżeli rzecz ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo o odstąpieniu od umowy na podstawie art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego. Sprzedawca może obronić się przed odstąpieniem, jeżeli niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Z art. 560 § 4 Kodeksu cywilnego wynika jednak, że kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna.
W praktyce bardzo istotna jest korespondencja. Jeżeli sprzedawca zgodził się na odesłanie telefonu i zwrot ceny po otrzymaniu paczki, taka wiadomość jest ważnym dowodem, że zaakceptował rozwiązanie sprawy przez zwrot rzeczy i pieniędzy. Należy zachować wiadomości z Allegro, e-maile, SMS-y, potwierdzenie nadania oraz wszelkie informacje o stanie telefonu przed wysyłką.
Skutki odstąpienia od umowy określa art. 494 § 1 Kodeksu cywilnego. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, powinna zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona powinna to przyjąć. W sprawie sprzedaży oznacza to zasadniczo zwrot telefonu do sprzedawcy i zwrot ceny kupującemu.
Zwrot wadliwej rzeczy do sprzedawcy
Przy wykonywaniu uprawnień z rękojmi kupujący powinien dostarczyć wadliwą rzecz na koszt sprzedawcy. Wynika to z art. 5612 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli w umowie nie oznaczono miejsca dostarczenia rzeczy, należy dostarczyć ją do miejsca, w którym została wydana kupującemu. Zgodnie z art. 5612 § 3 Kodeksu cywilnego zasada ta stosuje się także do zwrotu rzeczy w razie odstąpienia od umowy.
Sprzedawca ma obowiązek przyjąć rzecz wadliwą w razie odstąpienia od umowy. Stanowi o tym art. 5614 Kodeksu cywilnego. Odesłanie telefonu z powrotem do kupującego bez rzetelnego wyjaśnienia i bez zwrotu ceny nie zamyka więc sprawy, zwłaszcza jeżeli sprzedawca nie udowodnił, że uszkodzenie powstało podczas transportu zwrotnego.
Czy sprzedawca musiał sprawdzić przesyłkę przy odbiorze?
Nie ma przepisu, który w każdej sprawie nakazywałby odbiorcy rozpakowanie paczki przy listonoszu lub kurierze pod rygorem utraty wszystkich praw. Jeżeli jednak paczka jest widocznie uszkodzona, odbiorca powinien zabezpieczyć dowody: zrobić zdjęcia, zażądać sporządzenia protokołu szkody, opisać uszkodzenia opakowania i niezwłocznie powiadomić nadawcę. Ma to znaczenie dowodowe na podstawie art. 6 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Oznacza to, że jeżeli sprzedawca twierdzi, iż telefon został zniszczony w drodze powrotnej, powinien wykazać co najmniej: stan paczki przy odbiorze, rodzaj uszkodzenia telefonu, związek między uszkodzeniem paczki a uszkodzeniem telefonu oraz wartość szkody. Samo stwierdzenie, że karton był pognieciony, nie przesądza jeszcze, że telefon został uszkodzony w transporcie. Szczególnie ważne jest to wtedy, gdy telefon był zapakowany w dwa kartony, a sprzedawca nie sporządził żadnej dokumentacji przy odbiorze.
Art. 545 § 1 Kodeksu cywilnego wskazuje, że sposób wydania i odebrania rzeczy sprzedanej powinien zapewnić jej całość i nienaruszalność, a sposób opakowania i przewozu powinien odpowiadać właściwościom rzeczy. Przepis ten dotyczy przede wszystkim wydania rzeczy sprzedanej, ale w sporze o przesyłkę zwrotną pokazuje standard staranności: telefon powinien być zapakowany tak, aby zwykły transport nie doprowadził do uszkodzenia.
Kto odpowiada za uszkodzenie telefonu w transporcie zwrotnym?
Odpowiedź zależy od ustaleń faktycznych. Jeżeli telefon został prawidłowo zapakowany, nadany na uzgodniony adres, a sprzedawca odebrał paczkę bez zastrzeżeń i bez dokumentacji szkody, jego odmowa zwrotu pieniędzy jest słabsza dowodowo. Jeżeli natomiast sprzedawca udowodni, że telefon został uszkodzony w transporcie z powodu nienależytego zapakowania przez kupującego, może próbować dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych, w szczególności na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego, jeżeli wykaże nienależyte wykonanie zobowiązania, szkodę i związek przyczynowy.
Sprzedawca może też próbować potrącić własne roszczenie o naprawienie szkody z roszczeniem kupującego o zwrot ceny. Potrącenie wymaga jednak spełnienia warunków z art. 498 § 1 Kodeksu cywilnego, czyli między innymi istnienia dwóch wymagalnych wierzytelności pieniężnych, a oświadczenie o potrąceniu składa się zgodnie z art. 499 Kodeksu cywilnego. W praktyce sprzedawca musiałby więc nie tylko twierdzić, że telefon uległ uszkodzeniu, lecz także wykazać wysokość swojej wierzytelności.
| Sytuacja |
Znaczenie prawne |
Co zrobić praktycznie |
| Sprzedawca odebrał paczkę bez zastrzeżeń |
Trudniej mu wykazać uszkodzenie w transporcie, bo zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego musi udowodnić fakty, na które się powołuje. |
Zażądać zdjęć, protokołu szkody i szczegółowego opisu uszkodzenia. |
| Paczka była widocznie uszkodzona |
Dokumentacja uszkodzeń może mieć znaczenie dla odpowiedzialności przewoźnika lub operatora pocztowego. |
Ustalić, czy sporządzono protokół i czy możliwa jest reklamacja usługi przewozowej lub pocztowej. |
| Sprzedawca odsyła telefon kupującemu |
Samo odesłanie rzeczy nie przekreśla skutecznego odstąpienia od umowy, jeżeli spełniono przesłanki z art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego. |
Odebrać przesyłkę z zastrzeżeniem, udokumentować stan paczki i telefonu, a następnie ponowić wezwanie do zapłaty. |
Ważne:
W sprawach o wadliwy towar i uszkodzoną przesyłkę decydują szczegóły: treść oferty, korespondencja, sposób zapakowania, zdjęcia i dokumenty od operatora. Jeżeli sprzedawca odmawia zwrotu ceny, warto przed wysłaniem pozwu sprawdzić, które roszczenia są najlepiej udokumentowane.
Co zmienia sytuacja, gdy sprzedawca faktycznie jest przedsiębiorcą?
Jeżeli sprzedawca formalnie twierdzi, że jest osobą prywatną, ale sprzedaż ma charakter zorganizowany, zarobkowy i ciągły, może się okazać, że w rzeczywistości działa jako przedsiębiorca. Definicja przedsiębiorcy wynika z art. 431 Kodeksu cywilnego. Warto sprawdzić liczbę wystawianych aukcji, powtarzalność sprzedaży, sposób opisu ofert, historię konta i to, czy sprzedawca stale sprzedaje podobne towary.
Jeżeli kupującym jest konsument, a sprzedawcą przedsiębiorca, dla umów zawartych od 1 stycznia 2023 r. podstawowe znaczenie mają przepisy o braku zgodności towaru z umową z art. 43a i nast. ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. W takim przypadku konsument korzysta między innymi z uprawnień do naprawy albo wymiany na podstawie art. 43d tej ustawy oraz z uprawnień do obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy na zasadach określonych w art. 43e tej ustawy.
To rozróżnienie jest ważne, bo przy sprzedaży konsumenckiej przedsiębiorca nie może dowolnie przerzucać na konsumenta odpowiedzialności za zwrot wadliwego towaru, jeżeli przepisy nakładają na niego obowiązki związane z doprowadzeniem towaru do zgodności z umową. Inaczej ocenia się więc zwykłą sprzedaż prywatną, a inaczej regularną sprzedaż telefonu przez podmiot działający jak sklep.
Jak odzyskać pieniądze od sprzedawcy?
Najpierw należy wysłać do sprzedawcy pisemne wezwanie do zapłaty. W wezwaniu warto wskazać, że odstąpienie od umowy zostało złożone na podstawie art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego, a obowiązek zwrotu świadczeń wynika z art. 494 § 1 Kodeksu cywilnego. Należy podać numer rachunku bankowego, termin zapłaty, na przykład 7 dni od doręczenia wezwania, oraz zapowiedzieć skierowanie sprawy do sądu w razie braku zapłaty.
W piśmie warto zażądać od sprzedawcy przedstawienia dowodów, na które się powołuje: zdjęć pogniecionej paczki, protokołu szkody, nagrania otwierania paczki, opisu uszkodzeń telefonu, kosztorysu naprawy i informacji, czy zgłosił reklamację u operatora. Jeżeli takich dowodów nie ma, należy podkreślić, że zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego to sprzedawca musi udowodnić okoliczności uzasadniające odmowę zwrotu ceny albo potrącenie.
Jeżeli sprzedawca odesłał telefon z powrotem, bezpieczniej jest odebrać przesyłkę, ale od razu udokumentować jej stan. Warto nagrać otwarcie paczki, zrobić zdjęcia opakowania i telefonu, zachować etykiety oraz napisać do sprzedawcy, że odbiór następuje wyłącznie w celu zabezpieczenia dowodów i nie oznacza cofnięcia odstąpienia od umowy ani rezygnacji z roszczenia o zwrot ceny.
Gdy sprzedawca nie zapłaci, pozostaje pozew o zapłatę. W pozwie można dochodzić ceny, ewentualnie ceny pomniejszonej o kwotę, którą sąd uznałby za udowodnioną szkodę po stronie sprzedawcy. Jeżeli wartość sporu jest niewielka, sprawa zwykle toczy się przed sądem rejonowym. Do pozwu należy dołączyć dowody: ofertę, potwierdzenie zapłaty, korespondencję, oświadczenie o odstąpieniu, potwierdzenie nadania przesyłki, zdjęcia i wezwanie do zapłaty.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak różne dowody mogą zmienić ocenę odpowiedzialności za zwrot wadliwego telefonu i uszkodzenie przesyłki.
PRZYKŁAD 1
Kupujący odesłał wadliwy telefon w oryginalnym pudełku, dodatkowo zabezpieczonym folią bąbelkową i drugim kartonem. Sprzedawca odebrał paczkę, a po dwóch dniach napisał, że telefon nie działa i że karton był wgnieciony. Nie ma zdjęć paczki ani protokołu szkody. W takim układzie sprzedawcy będzie trudno wykazać, że uszkodzenie powstało w transporcie zwrotnym, a kupujący może konsekwentnie żądać zwrotu ceny, powołując się na art. 560 § 1, art. 494 § 1 i art. 6 Kodeksu cywilnego.
PRZYKŁAD 2
Kupujący włożył telefon luzem do cienkiej koperty, bez wypełnienia i bez sztywnego opakowania. Sprzedawca przy odbiorze zrobił zdjęcia rozdartej koperty, sporządził protokół szkody i nagrał otwarcie przesyłki, z którego wynika pęknięty ekran. W takiej sytuacji sprzedawca może próbować wykazać, że kupujący nienależycie zabezpieczył rzecz, a następnie dochodzić odszkodowania lub potrącić udowodnioną kwotę szkody na podstawie art. 498 § 1 i art. 499 Kodeksu cywilnego.
PRZYKŁAD 3
Sprzedawca twierdzi, że jest osobą prywatną, ale na koncie ma kilkaset transakcji, regularnie sprzedaje używane telefony i prowadzi sprzedaż w sposób powtarzalny. Kupujący może argumentować, że sprzedawca działa jak przedsiębiorca w rozumieniu art. 431 Kodeksu cywilnego. Jeżeli sąd podzieli taką ocenę, do sprawy konsumenta mogą mieć zastosowanie przepisy ustawy o prawach konsumenta, w szczególności art. 43a, art. 43d i art. 43e tej ustawy.
FAQ
Czy sprzedawca prywatny zawsze odpowiada za wadę używanego telefonu?
Nie zawsze. Odpowiedzialność z rękojmi wynika z art. 556 § 1 Kodeksu cywilnego, ale sprzedawca nie odpowiada za wadę, o której kupujący wiedział przy zawarciu umowy, zgodnie z art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego. Przy sprzedaży prywatnej rękojmia może też zostać ograniczona albo wyłączona na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego.
Czy pognieciony karton wystarczy, aby odmówić zwrotu ceny?
Nie. Pognieciony karton może być poszlaką, ale sprzedawca powinien wykazać, że telefon rzeczywiście został uszkodzony w transporcie, jaki był zakres uszkodzeń i jaka jest wysokość szkody. Wynika to z zasady ciężaru dowodu z art. 6 Kodeksu cywilnego.
Czy kupujący powinien odebrać telefon odesłany przez sprzedawcę?
Zwykle warto odebrać przesyłkę, aby zabezpieczyć dowody, ale należy od razu zastrzec pisemnie, że odbiór nie oznacza cofnięcia odstąpienia od umowy. Dobrze jest nagrać otwarcie paczki, zrobić zdjęcia i zachować etykiety oraz opakowanie.
Czy można potrącić koszt uszkodzenia telefonu ze zwrotem ceny?
Tak, ale tylko wtedy, gdy istnieje udowodniona i wymagalna wierzytelność po drugiej stronie. Warunki potrącenia określa art. 498 § 1 Kodeksu cywilnego, a oświadczenie o potrąceniu składa się zgodnie z art. 499 Kodeksu cywilnego.
Co zrobić, jeśli sprzedawca nie odpowiada na wezwanie do zapłaty?
Po bezskutecznym upływie terminu z wezwania można rozważyć pozew o zapłatę. Podstawą żądania będzie zwrot świadczenia po odstąpieniu od umowy zgodnie z art. 494 § 1 Kodeksu cywilnego, a w sprawie wadliwej rzeczy także uprawnienia z art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego.
Podsumowanie
W opisanej sprawie sprzedawca nie powinien poprzestać na ogólnym stwierdzeniu, że paczka była pognieciona, a telefon po zwrocie nie działa. Jeżeli wcześniej zgodził się na zwrot pieniędzy po odesłaniu telefonu, powinien wykazać, dlaczego obecnie odmawia zapłaty. Kupujący powinien natomiast zebrać dowody prawidłowego zapakowania i nadania przesyłki oraz pisemnie wezwać sprzedawcę do zwrotu ceny.
Najważniejsze są dowody. Jeżeli sprzedawca nie ma dokumentacji uszkodzenia przesyłki, protokołu szkody ani zdjęć z chwili odbioru, jego stanowisko może być skutecznie kwestionowane. Jeżeli natomiast uszkodzenie w transporcie zostanie udowodnione, spór może dotyczyć już nie samego odstąpienia od umowy, lecz rozliczenia ceny i ewentualnego odszkodowania.
Źródła
- Art. 6, art. 431, art. 454 § 1, art. 471, art. 494 § 1, art. 498 § 1, art. 499, art. 545 § 1, art. 556 § 1, art. 5561 § 1, art. 557 § 1, art. 558 § 1, art. 560 § 1 i § 4, art. 5612 § 1 i § 3, art. 5614 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
- Art. 43a, art. 43d i art. 43e ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.
- Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.
Przekazanie gospodarstwa rolnego a emerytura z KRUS
