Mandat za używanie nieprzyzwoitych słów na ulicy

Używanie słów wulgarnych w miejscu publicznym – jaka kara?

Podstawą odpowiedzialności jest art. 141 Kodeksu wykroczeń. Przepis obejmuje dwie grupy zachowań: umieszczanie w miejscu publicznym nieprzyzwoitego ogłoszenia, napisu albo rysunku oraz używanie słów nieprzyzwoitych. W typowej sprawie ulicznej chodzi właśnie o drugi wariant, czyli wypowiadanie wulgaryzmów w miejscu publicznym.

Za wykroczenie z art. 141 K.w. grozi kara ograniczenia wolności, grzywna do 1500 zł albo nagana. Trzeba jednak odróżnić górną granicę grzywny, którą może wymierzyć sąd, od wysokości mandatu nakładanego przez funkcjonariusza w postępowaniu mandatowym.

Jeżeli sprawa dotyczy osoby małoletniej, podobne zachowanie może być oceniane nie tylko przez pryzmat wykroczenia, ale także jako przejaw demoralizacji. Więcej o tym, jak prawo traktuje używanie słów nieprzyzwoitych, omawia artykuł art. 141 K.w. szczegółowo.

Ile wynosi mandat za przeklinanie na ulicy?

W aktualnym taryfikatorze mandatów za używanie słów nieprzyzwoitych z art. 141 K.w. przewidziano mandat w wysokości 50–100 zł. Oznacza to, że jeżeli funkcjonariusz kwalifikuje zachowanie wyłącznie z art. 141 K.w., zasadniczo powinien poruszać się w tym przedziale.

Kwota 1500 zł wskazana w Kodeksie wykroczeń nie oznacza, że policjant za samo używanie wulgaryzmów na ulicy może automatycznie wystawić mandat na 1500 zł. To górna granica grzywny możliwej do orzeczenia przez sąd za to wykroczenie.

Jeżeli zaproponowano mandat 200 zł, trzeba sprawdzić, jaka podstawa prawna została wskazana przez funkcjonariusza. Inaczej ocenia się mandat za samo używanie słów nieprzyzwoitych, a inaczej sytuację, w której zachowanie obejmowało także np. zakłócanie spokoju, nieobyczajny wybryk albo inne wykroczenia z Kodeksu wykroczeń. W praktyce warto też porównać sprawę z sankcjami za inne wykroczenia z K.w., bo wysokość mandatu zawsze zależy od konkretnej podstawy prawnej.

Czym jest miejsce publiczne przy art. 141 Kodeksu wykroczeń?

Miejsce publiczne to przestrzeń dostępna dla nieoznaczonego kręgu osób albo taka, w której zachowanie może zostać odebrane przez osoby postronne. Będzie nim zwykle ulica, chodnik, przystanek, park, parking, sklep, urząd, klatka schodowa dostępna dla wielu osób czy teren imprezy publicznej.

Nie chodzi wyłącznie o własność publiczną. Istotne jest to, czy dane miejsce jest dostępne publicznie albo czy w konkretnych okolicznościach zachowanie mogło oddziaływać na osoby postronne. Dlatego wulgaryzmy wypowiedziane na ulicy lub w pobliżu innych osób mogą zostać potraktowane inaczej niż prywatna rozmowa w zamkniętym mieszkaniu.

Podobna ocena miejsca i odbioru zachowania pojawia się również przy sprawach o inne wykroczenia obyczajowe, zwłaszcza gdy zdarzenie ma miejsce publiczne albo jest słyszalne dla osób postronnych.

Czy alkohol i brak badania alkomatem mają znaczenie?

Brak badania alkomatem nie przesądza sam w sobie o braku wykroczenia z art. 141 K.w. Dla odpowiedzialności za używanie słów nieprzyzwoitych najważniejsze jest to, czy doszło do takiego zachowania w miejscu publicznym, a nie to, czy sprawca był formalnie zbadany na zawartość alkoholu.

Nietrzeźwość może mieć znaczenie dowodowe lub praktyczne, np. przy opisie zachowania, ocenie wiarygodności relacji świadków albo wymiarze kary. Nie jest jednak koniecznym elementem wykroczenia. Funkcjonariusz nie musi udowadniać stanu nietrzeźwości, jeżeli podstawą zarzutu jest samo publiczne używanie wulgaryzmów.

Odmowa przyjęcia mandatu – co dzieje się dalej?

Masz prawo odmówić przyjęcia mandatu. Po odmowie mandat nie staje się prawomocny i nie trzeba go płacić. Nie oznacza to jednak automatycznego zakończenia sprawy. Funkcjonariusz może sporządzić dokumentację i skierować wniosek o ukaranie do sądu.

W sądzie można podnosić argumenty dotyczące tego, czy zachowanie rzeczywiście miało miejsce, czy było publiczne, czy użyte słowa miały charakter nieprzyzwoity, czy kwalifikacja prawna jest prawidłowa oraz czy kara jest proporcjonalna. Sąd może uniewinnić obwinionego, umorzyć postępowanie albo uznać winę i wymierzyć karę. Może także obciążyć kosztami postępowania.

Odmowa przyjęcia mandatu ma więc sens przede wszystkim wtedy, gdy istnieją konkretne argumenty: błędna kwalifikacja, brak świadków, wątpliwości co do miejsca publicznego, zawyżona kwota mandatu albo nieprawidłowy opis zdarzenia.

Czy art. 213 Kodeksu karnego ma tu zastosowanie?

Art. 213 Kodeksu karnego nie dotyczy mandatu za używanie słów nieprzyzwoitych. Ten przepis odnosi się do przestępstwa pomówienia z art. 212 K.k. i określa sytuacje, w których prawdziwy zarzut nie stanowi przestępstwa pomówienia.

Wulgaryzmy na ulicy są oceniane przede wszystkim na podstawie art. 141 Kodeksu wykroczeń, a nie przepisów o pomówieniu. Pomówienie polega na postawieniu innej osobie zarzutu mogącego ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania. Samo przeklinanie w miejscu publicznym to inny typ odpowiedzialności.

Trzeba jednak pamiętać, że jeżeli wulgarne słowa są kierowane do konkretnej osoby, zwłaszcza funkcjonariusza publicznego, sprawa może wymagać odrębnej oceny. W zależności od treści wypowiedzi i sytuacji może pojawić się np. zarzut znieważenia, naruszenia porządku publicznego albo innego czynu.

FAQ

Czy za przeklinanie na ulicy zawsze grozi mandat?

Nie zawsze. Potrzebne jest ustalenie, że doszło do użycia słów nieprzyzwoitych w miejscu publicznym. Znaczenie mają konkretne okoliczności, w tym miejsce, odbiorcy zachowania, treść wypowiedzi i sposób jej wypowiedzenia.

Ile wynosi mandat z art. 141 Kodeksu wykroczeń?

Za samo używanie słów nieprzyzwoitych z art. 141 K.w. taryfikator przewiduje mandat 50–100 zł. Wyższa kwota może wymagać sprawdzenia, czy funkcjonariusz wskazał dodatkową albo inną podstawę prawną.

Skąd bierze się grzywna do 1500 zł?

Kwota do 1500 zł wynika z samego art. 141 K.w. jako maksymalna grzywna możliwa do orzeczenia przez sąd. Nie jest to zwykła kwota mandatu za samo przeklinanie w miejscu publicznym.

Czy mogę odmówić przyjęcia mandatu?

Tak. Odmowa przyjęcia mandatu powoduje, że mandat nie staje się prawomocny. Organ może jednak skierować sprawę do sądu, gdzie trzeba liczyć się z postępowaniem, oceną dowodów oraz możliwością obciążenia kosztami.

Czy brak alkomatu pomaga w sprawie o wulgaryzmy?

Sam brak badania alkomatem zwykle nie przesądza sprawy. Dla art. 141 K.w. istotne jest użycie słów nieprzyzwoitych w miejscu publicznym. Stan po alkoholu może być okolicznością poboczną, ale nie jest warunkiem odpowiedzialności.

Czy art. 213 Kodeksu karnego ma znaczenie przy takim mandacie?

Co do zasady nie. Art. 213 K.k. dotyczy pomówienia z art. 212 K.k., a nie wykroczenia polegającego na używaniu słów nieprzyzwoitych w miejscu publicznym. Przy mandacie za wulgaryzmy podstawą jest najczęściej art. 141 K.w.

Czy prywatna rozmowa z wulgaryzmami też jest wykroczeniem?

Nie każda prywatna rozmowa wypełnia znamiona art. 141 K.w. Kluczowe jest miejsce publiczne albo realny odbiór przez osoby postronne. Inaczej ocenia się cichą rozmowę w mieszkaniu, a inaczej głośne krzyki na ulicy, klatce schodowej lub przystanku.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 141.
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, przepisy o postępowaniu mandatowym.
• Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń.