Dogadanie się z bankiem w sprawie długu

Niespłacony kredyt i pozew banku o zapłatę

Jeżeli bank skierował sprawę do sądu, najczęściej domaga się zasądzenia całej wymagalnej kwoty: kapitału kredytu, odsetek, ewentualnych prowizji, opłat oraz kosztów procesu. Sąd rozpoznaje żądanie banku w granicach pozwu, co wynika z art. 321 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Oznacza to, że sąd nie może zasądzić ponad żądanie banku, ale może ocenić, czy roszczenie istnieje, w jakiej wysokości i czy jest wymagalne.

Nie warto ograniczać się do samego stwierdzenia, że dług jest trudny do spłaty. Trzeba sprawdzić dokumenty: umowę kredytu, wypowiedzenie umowy, historię spłat, sposób naliczenia odsetek, wysokość kosztów oraz daty wymagalności poszczególnych kwot. Jeżeli bank dochodzi roszczenia od konsumenta, sąd powinien badać z urzędu, czy roszczenie nie jest przedawnione – wynika to z art. 117 § 2^1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

Roszczenia banku związane z prowadzoną działalnością gospodarczą przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat, zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata – wynika to z art. 118 zdanie drugie Kodeksu cywilnego. W sprawach kredytowych data początku biegu przedawnienia zależy od konkretnego stanu faktycznego, zwłaszcza od tego, kiedy rata albo całość zadłużenia stała się wymagalna po wypowiedzeniu umowy.

Co zrobić po otrzymaniu pozwu albo nakazu zapłaty?

Najpierw ustal, jaki dokument otrzymałeś z sądu. Jeżeli jest to zobowiązanie do odpowiedzi na pozew, sąd wyznacza termin nie krótszy niż 2 tygodnie na złożenie odpowiedzi – zgodnie z art. 205^1 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. W odpowiedzi na pozew należy podnieść wszystkie istotne zarzuty, przedstawić dowody i wskazać, czy uznajesz roszczenie w całości, w części, czy je kwestionujesz.

Jeżeli otrzymałeś nakaz zapłaty, zwróć szczególną uwagę na pouczenie. Z art. 480^2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wynika, że nakaz zapłaty nakazuje pozwanemu w terminie 2 tygodni od doręczenia zaspokoić roszczenie albo wnieść właściwy środek zaskarżenia. W postępowaniu nakazowym zarzuty wnosi się w terminie 2 tygodni od doręczenia nakazu zapłaty, zgodnie z art. 493 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Brak reakcji może spowodować, że bank uzyska prawomocny tytuł, a następnie tytuł wykonawczy po nadaniu klauzuli wykonalności. Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności – wynika to z art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy sąd może rozłożyć dług wobec banku na raty?

Tak, ale nie jest to automatyczne. Art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie. Przepis ten ma charakter wyjątkowy. Sam fakt, że pozwany wolałby płacić w ratach, zwykle nie wystarczy.

We wniosku o zastosowanie art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego warto wykazać konkretną sytuację życiową i finansową: wysokość dochodów, koszty utrzymania, liczbę osób na utrzymaniu, chorobę, utratę pracy, inne egzekucje, realną kwotę możliwej raty oraz dotychczasowe próby spłaty. Do pisma dobrze dołączyć dokumenty, np. zaświadczenie o zarobkach, decyzje o świadczeniach, rachunki, umowy, potwierdzenia przelewów.

Rozłożenie świadczenia na raty w wyroku może ograniczyć ryzyko natychmiastowej egzekucji całej kwoty, ale nie usuwa długu. Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z 22 września 1970 r., sygn. III PZP 11/70, wyjaśnił, że przy rozłożeniu świadczenia na raty sąd nie może odmówić wierzycielowi odsetek za okres do dnia wyroku, natomiast co do zasady wierzycielowi nie przysługują odsetki za okres od wyroku do terminu płatności poszczególnych rat, jeżeli raty są płacone w terminie. W praktyce zawsze trzeba dokładnie sprawdzić treść wyroku.

Ugoda z bankiem w trakcie sprawy sądowej

Kontakt z bankiem albo kancelarią działającą w jego imieniu jest często rozsądnym krokiem, ale należy prowadzić go równolegle z pilnowaniem terminów sądowych. Negocjacje nie wstrzymują automatycznie biegu terminu do odpowiedzi na pozew, sprzeciwu albo zarzutów od nakazu zapłaty.

Ugoda może zostać zawarta poza sądem, przed sądem albo przed mediatorem. Z art. 10 Kodeksu postępowania cywilnego wynika, że w sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży do ich ugodowego załatwienia. Z kolei art. 223 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala stronom zawrzeć ugodę przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem po zatwierdzeniu przez sąd ma moc prawną ugody zawartej przed sądem, co wynika z art. 183^15 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Ugoda sądowa jest tytułem egzekucyjnym na podstawie art. 777 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego, a ugoda przed mediatorem zatwierdzona przez sąd – na podstawie art. 777 § 1 pkt 2^1 Kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego podpisując ugodę, trzeba uważać, aby jej warunki były realne do wykonania.

Co powinna zawierać dobra ugoda z bankiem?

Ugoda powinna być konkretna. W szczególności należy ustalić: całkowitą kwotę zadłużenia, liczbę i wysokość rat, termin płatności każdej raty, numer rachunku, zasady naliczania odsetek, rozliczenie kosztów procesu, ewentualne cofnięcie pozwu albo zawarcie ugody sądowej oraz konsekwencje spóźnienia z ratą.

Jeżeli sprawa jest już w sądzie, warto dopilnować, aby ustalenia z bankiem znalazły odzwierciedlenie w czynnościach procesowych. Sam e-mail z kancelarii banku nie zawsze wystarczy, aby zakończyć sprawę. Jeżeli strony zawierają ugodę sądową, sąd umarza postępowanie w zakresie objętym ugodą na podstawie art. 355 Kodeksu postępowania cywilnego, ponieważ wydanie wyroku staje się zbędne.

Jeżeli bank proponuje ugodę pozasądową, poproś o projekt na piśmie i sprawdź, czy po jej podpisaniu bank zobowiązuje się do zawieszenia działań sądowych, cofnięcia pozwu, niewszczynania egzekucji albo ograniczenia egzekucji. Bez takiego zapisu dłużnik może płacić raty, a postępowanie sądowe nadal będzie się toczyć.

Postępowanie egzekucyjne po wyroku

Jeżeli bank uzyska prawomocne orzeczenie albo ugodę będącą tytułem egzekucyjnym, może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności, a następnie skierować sprawę do komornika. Zgodnie z art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Komornik nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wynika z art. 804 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

W praktyce oznacza to, że komornik nie jest organem, który może jednostronnie zmienić wyrok albo samodzielnie rozłożyć dług na raty w sposób wiążący dla banku. Może przyjmować dobrowolne wpłaty, ale jeżeli wierzyciel nie wyrazi zgody na ograniczenie działań, egzekucja może nadal obejmować rachunek bankowy, wynagrodzenie, ruchomości albo inne składniki majątku.

Jeżeli chcesz płacić w ratach już na etapie egzekucji, negocjacje trzeba prowadzić przede wszystkim z wierzycielem. Komornik zawiesza postępowanie na wniosek wierzyciela na podstawie art. 820 Kodeksu postępowania cywilnego. Komornik umarza postępowanie w całości albo w części na wniosek wierzyciela na podstawie art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Koszty procesu i zwolnienie od kosztów

Jeżeli pozwany przegra sprawę, co do zasady musi zwrócić przeciwnikowi koszty procesu. Wynika to z art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Do kosztów mogą należeć m.in. opłata od pozwu, koszty zastępstwa procesowego i opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Osoba fizyczna może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawą jest art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Do wniosku składa się oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Trzeba jednak odróżnić koszty sądowe od kosztów należnych drugiej stronie. Zwolnienie od kosztów sądowych nie oznacza automatycznie, że pozwany nie zostanie obciążony kosztami procesu na rzecz banku. W wyjątkowych przypadkach sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami albo obciążyć ją tylko częściowo, stosując art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego, ale jest to rozwiązanie uznaniowe i zależne od okoliczności sprawy.

FAQ

Podsumowanie

W sprawie o niespłacony kredyt najlepsze działania zależą od dokumentów i etapu sprawy. Jeżeli termin na reakcję jeszcze biegnie, trzeba rozważyć odpowiedź na pozew, sprzeciw albo zarzuty od nakazu zapłaty. Jeżeli roszczenie jest zasadne, można złożyć wniosek o rozłożenie świadczenia na raty na podstawie art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego i jednocześnie negocjować ugodę z bankiem.

Najgorszym rozwiązaniem jest bierne czekanie. Po uprawomocnieniu się orzeczenia bank może uzyskać tytuł wykonawczy i skierować sprawę do egzekucji, a wtedy możliwości dłużnika są zwykle mniejsze. Jeżeli bank jest gotów do porozumienia, ugoda powinna być pisemna, precyzyjna i powiązana z zakończeniem albo ograniczeniem sprawy sądowej lub egzekucyjnej.

Źródła

• Art. 10, art. 183^15 § 1, art. 205^1 § 1, art. 223 § 1, art. 320, art. 321 § 1, art. 355, art. 480^2 § 1, art. 493 § 1, art. 776, art. 777 § 1 pkt 1 i pkt 2^1, art. 804 § 1, art. 820, art. 825 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 117 § 2 i § 2^1, art. 118, art. 123 § 1 pkt 2, art. 481 § 1–2^1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• Art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
• Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 22 września 1970 r., sygn. III PZP 11/70.