Data rozwiązania umowy po odmowie świadczenia rehabilitacyjnego

Kiedy pracodawca może rozwiązać umowę po długiej chorobie?

Podstawą rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika jest art. 53 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Przepis ten pozwala pracodawcy rozwiązać umowę, jeżeli niezdolność pracownika do pracy z powodu choroby trwa odpowiednio długo.

Jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy, art. 53 § 1 pkt 1 lit. a Kodeksu pracy pozwala rozwiązać umowę, gdy niezdolność do pracy trwa dłużej niż 3 miesiące. Jeżeli natomiast pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy albo niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, zastosowanie ma art. 53 § 1 pkt 1 lit. b Kodeksu pracy.

W tej drugiej sytuacji okres ochronny obejmuje łącznie okres pobierania wynagrodzenia chorobowego z art. 92 § 1 Kodeksu pracy, zasiłku chorobowego przewidzianego w art. 6 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz pierwsze 3 miesiące pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, o którym mowa w art. 18 ust. 1 tej ustawy.

Okres zasiłkowy wynosi co do zasady 182 dni. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wynosi on 270 dni, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą albo występuje w trakcie ciąży.

Świadczenie rehabilitacyjne może być przyznane, jeżeli po wyczerpaniu zasiłku chorobowego pracownik nadal jest niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Wynika to z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Świadczenie może przysługiwać przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej niż przez 12 miesięcy, zgodnie z art. 18 ust. 2 tej ustawy.

Co z okresem oczekiwania na decyzję ZUS?

Przerwa między zakończeniem zasiłku chorobowego a decyzją ZUS w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego nie oznacza automatycznie, że pracownik porzucił pracę albo że stosunek pracy rozwiązał się sam. Umowa o pracę nie wygasa z tego powodu z mocy prawa.

Jeżeli pracownik poinformował pracodawcę, że złożył wniosek o świadczenie rehabilitacyjne i oczekuje na decyzję ZUS, pracodawca może potraktować ten okres jako nieobecność usprawiedliwioną, ale niepłatną. Podstawą jest § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, który dopuszcza uznanie za usprawiedliwione także innych przypadków niemożności wykonywania pracy wskazanych przez pracownika i uznanych przez pracodawcę za usprawiedliwiające nieobecność.

Jeżeli ZUS przyzna świadczenie rehabilitacyjne od dnia następującego po zakończeniu zasiłku chorobowego, ochrona z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b Kodeksu pracy obejmuje pierwsze 3 miesiące pobierania tego świadczenia. Jeżeli natomiast ZUS odmówi świadczenia rehabilitacyjnego, pracodawca powinien ocenić, czy w dacie składania oświadczenia o rozwiązaniu umowy nadal istnieją przesłanki z art. 53 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.

Istotne jest również to, czy pracownik odzyskał zdolność do pracy. Zgodnie z art. 53 § 3 Kodeksu pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia nie może nastąpić po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. Jeżeli po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni pracownik ma wrócić na dotychczasowe stanowisko, pracodawca powinien skierować go na kontrolne badania lekarskie, o których mowa w art. 229 § 2 Kodeksu pracy, i nie może dopuścić go do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku, co wynika z art. 229 § 4 Kodeksu pracy.

Czy odmowa świadczenia rehabilitacyjnego rozwiązuje umowę automatycznie?

Nie. Odmowa świadczenia rehabilitacyjnego przez ZUS nie powoduje automatycznego ustania stosunku pracy. Do zakończenia umowy potrzebne jest oświadczenie jednej ze stron albo porozumienie stron. Wynika to z art. 30 § 1 Kodeksu pracy, który wymienia sposoby rozwiązania umowy o pracę, w tym porozumienie stron, wypowiedzenie, rozwiązanie bez wypowiedzenia oraz upływ czasu, na który umowa była zawarta.

Jeżeli pracodawca chce zastosować art. 53 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, powinien złożyć pracownikowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia. Zgodnie z art. 30 § 3 Kodeksu pracy oświadczenie każdej ze stron o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie. Zgodnie z art. 30 § 4 Kodeksu pracy w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia należy wskazać przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Pracownik powinien także otrzymać pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy, o którym mowa w art. 30 § 5 Kodeksu pracy.

Jeżeli pracownik nie zgadza się z rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia, może wnieść odwołanie do sądu pracy. Termin wynosi 21 dni od doręczenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia, co wynika z art. 264 § 2 Kodeksu pracy.

Czy pracodawca może wpisać datę wsteczną rozwiązania umowy?

Nie powinien tego robić jako daty faktycznego ustania stosunku pracy. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone dopiero z chwilą, gdy doszło do tej osoby w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Wynika to z art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, stosowanego w prawie pracy na podstawie art. 300 Kodeksu pracy.

Jeżeli więc pracodawca dowiedział się w kwietniu, że ZUS odmówił świadczenia rehabilitacyjnego, i dopiero wtedy doręczył pracownikowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy, to stosunek pracy ustaje w dacie dojścia tego oświadczenia do pracownika w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z treścią pisma. Nie jest prawidłowe wpisanie jako daty ustania stosunku pracy styczniowego dnia zakończenia okresu zasiłkowego, jeżeli w styczniu pracownik nie otrzymał jeszcze oświadczenia pracodawcy.

Takie stanowisko potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2004 r., sygn. I PK 525/03, w którym wskazano, że rozwiązanie stosunku pracy z datą wcześniejszą niż chwila dojścia oświadczenia do adresata nie jest możliwe w świetle art. 61 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy. Podobnie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. III ZP 31/98, wyjaśnia, że pisemne oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia nie musi wskazywać terminu ustania stosunku pracy, ponieważ skutek następuje w dacie dojścia oświadczenia do adresata.

Jeżeli pracodawca chce rozwiązać stosunek pracy z powodu długotrwałej niezdolności do pracy, powinien więc zadbać o prawidłowe doręczenie oświadczenia. Osobno omawiamy problem, czy pracodawca może wskazać w piśmie data wsteczna rozwiązania stosunku pracy.

Jaką datę wpisać w świadectwie pracy?

W świadectwie pracy należy wskazać rzeczywistą datę ustania stosunku pracy. Jeżeli oświadczenie pracodawcy zostało skutecznie doręczone pracownikowi w kwietniu, to co do zasady kwiecień będzie datą rozwiązania umowy, nawet gdy okres zasiłkowy skończył się w styczniu.

Wpisanie wcześniejszej daty może mieć praktyczne konsekwencje: zaniżenie okresu zatrudnienia, błędne ustalenie uprawnień pracowniczych, problem z rejestracją w urzędzie pracy albo z dokumentami ubezpieczeniowymi. Jeżeli świadectwo pracy zawiera nieprawidłową datę, pracownik może żądać jego sprostowania.

Zgodnie z art. 97 § 2¹ Kodeksu pracy pracownik może w ciągu 14 dni od otrzymania świadectwa pracy wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o jego sprostowanie. Jeżeli pracodawca nie uwzględni wniosku, pracownik może w terminie 14 dni od zawiadomienia o odmowie wystąpić z żądaniem sprostowania świadectwa pracy do sądu pracy.

Co jeśli pracownik nie chce wracać do pracy?

Samo oświadczenie pracownika, że nie chce wracać do pracy z powodu stanu zdrowia, nie oznacza jeszcze rozwiązania umowy, chyba że strony zawrą porozumienie o rozwiązaniu umowy na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy albo pracownik złoży własne oświadczenie o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy w jednym z trybów przewidzianych w Kodeksie pracy.

Jeżeli pracownik nie odzyskał zdolności do pracy i nie może przedstawić orzeczenia lekarskiego dopuszczającego go do pracy, pracodawca nie może dopuścić go do pracy na podstawie art. 229 § 4 Kodeksu pracy. Nie zmienia to jednak zasady, że rozwiązanie umowy wymaga skutecznego oświadczenia pracodawcy albo pracownika.

Podsumowanie praktyczne

W opisanej sytuacji pracodawca nie powinien wpisywać jako daty ustania stosunku pracy dnia zakończenia zasiłku chorobowego, jeżeli oświadczenie o rozwiązaniu umowy zostało doręczone pracownikowi dopiero kilka miesięcy później. Zakończenie okresu zasiłkowego i późniejsza odmowa rehab. przez ZUS mogą mieć znaczenie dla dopuszczalności zastosowania art. 53 Kodeksu pracy, ale nie zastępują oświadczenia o rozwiązaniu umowy.

Jeżeli pismo pracodawcy dotarło do pracownika w kwietniu, a pracownik mógł się wtedy zapoznać z jego treścią, to zasadniczo właśnie ta data powinna być traktowana jako data rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli świadectwo pracy wskazuje wcześniejszą datę, pracownik może wystąpić o sprostowanie świadectwa pracy na podstawie art. 97 § 2¹ Kodeksu pracy.

FAQ

Źródła

• Art. 30 § 1, § 3, § 4 i § 5, art. 53 § 1 pkt 1 lit. a i b, art. 53 § 3, art. 92 § 1, art. 97 § 2¹, art. 229 § 2 i § 4, art. 264 § 2 oraz art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
• Art. 6 ust. 1, art. 8 oraz art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
• Art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2004 r., sygn. I PK 525/03.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. III ZP 31/98.