Sadzenie drzew i krzewów przy granicy działki

Stan prawny na 30 maja 2026 r. W praktyce spory o drzewa i krzewy przy granicy działki najczęściej dotyczą nie samego posadzenia roślin, lecz skutków ich wzrostu: gałęzi przechodzących nad ogrodzenie, korzeni niszczących nawierzchnię, zacienienia, opadających liści, ryzyka przewrócenia drzewa albo braku dostępu do ogrodzenia.

Czy sąsiad może posadzić drzewa tuż przy granicy działki?

Co do zasady tak. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają ogólnej minimalnej odległości, w jakiej właściciel prywatnej działki musi sadzić drzewa, tuje albo krzewy od granicy z sąsiadem. Inaczej niż w przypadku wielu obiektów budowlanych, nie ma tu jednej ustawowej odległości typu 1 m, 2 m albo 4 m.

Oznacza to, że samo posadzenie brzozy, tui, świerka czy żywopłotu blisko granicy nie jest automatycznie bezprawne. Nie można więc żądać usunięcia roślin wyłącznie dlatego, że zostały posadzone bardzo blisko płotu. Inna ocena może być uzasadniona dopiero wtedy, gdy konkretne nasadzenia naruszają cudzą własność albo powodują uciążliwości przekraczające zwykłą miarę wynikającą ze stosunków miejscowych.

Znaczenie ma także to, gdzie dokładnie rosną rośliny. Jeżeli znajdują się w całości na gruncie sąsiada, właściciel tej działki decyduje o zagospodarowaniu swojego terenu. Jeżeli natomiast drzewo albo krzew rośnie dokładnie na granicy, zastosowanie ma art. 154 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym domniemywa się, że drzewa i krzewy znajdujące się na granicy gruntów służą do wspólnego użytku sąsiadów.

Drzewo lub krzew na samej granicy działek

Jeżeli pień drzewa, krzew albo żywopłot znajduje się na linii granicznej, sytuacja jest bardziej złożona niż przy roślinach rosnących wyłącznie po jednej stronie. Art. 154 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje domniemanie wspólnego użytku m.in. murów, płotów, miedz, rowów oraz drzew i krzewów na granicy. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że korzystający z takich urządzeń powinni wspólnie ponosić koszty ich utrzymania.

W praktyce oznacza to, że nie należy samowolnie usuwać drzewa stojącego dokładnie na granicy, jeżeli druga strona korzysta z niego albo sprzeciwia się wycince. Najbezpieczniej najpierw ustalić przebieg granicy, porozumieć się z sąsiadem na piśmie, a przy większym drzewie sprawdzić także przepisy o ochronie przyrody.

Jeżeli przebieg granicy jest sporny, problem sadzenia lub usunięcia roślin może wymagać najpierw rozgraniczenia nieruchomości albo analizy map i dokumentów geodezyjnych. Samo przekonanie jednej strony, że drzewo rośnie „u mnie” albo „u sąsiada”, nie zawsze wystarczy.

Gałęzie, owoce i korzenie przechodzące na sąsiednią działkę

Najważniejszym przepisem praktycznym jest art. 150 Kodeksu cywilnego. Wynika z niego, że właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu, ale przy gałęziach i owocach trzeba najpierw wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.

W przypadku korzeni ustawa nie wymaga wcześniejszego wezwania sąsiada. Mimo to dla celów dowodowych warto zrobić zdjęcia, opisać problem i poinformować sąsiada, zwłaszcza gdy korzenie uszkadzają chodnik, ogrodzenie, instalację albo fundament. Przy gałęziach bezpieczne jest wysłanie krótkiego pisemnego wezwania, np. listem poleconym, e-mailem albo wiadomością, której odbiór można później wykazać.

Termin powinien być realny. Inny będzie dla kilku gałęzi żywopłotu, a inny dla dużego drzewa wymagającego pracy arborysty. Zbyt krótki termin może zostać uznany za nieodpowiedni. Jeżeli sąsiad w wyznaczonym terminie nie zareaguje, właściciel gruntu może sam usunąć zwisające gałęzie w zakresie, w jakim wchodzą nad jego nieruchomość.

Czy można żądać usunięcia drzew posadzonych przy granicy?

Żądanie usunięcia drzew tylko dlatego, że są blisko granicy, zwykle będzie zbyt daleko idące. Możliwe jest natomiast dochodzenie ochrony, gdy konkretne nasadzenia naruszają prawo własności. Podstawą może być art. 144 Kodeksu cywilnego, który nakazuje właścicielowi nieruchomości powstrzymywać się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, oraz art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego, czyli tzw. roszczenie negatoryjne.

Roszczenie negatoryjne pozwala żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechania naruszeń. W sprawach sąsiedzkich może to oznaczać np. obowiązek przycięcia roślin, usunięcia części nasadzeń, zabezpieczenia drzewa, zaprzestania doprowadzania do zalewania działki liśćmi i igliwiem w nietypowej skali albo ograniczenia innych uciążliwości. Zakres żądania musi być jednak proporcjonalny do naruszenia.

Sąd będzie badał konkretny stan faktyczny: rodzaj roślin, odległość od granicy, charakter okolicy, wielkość działek, poziom zacienienia, zagrożenie dla budynków, dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości oraz to, czy uciążliwości przekraczają zwykłe sąsiedzkie niedogodności. Nie każde zacienienie ogrodu albo opadanie liści uzasadni nakaz usunięcia drzewa.

Przycinanie drzew a ochrona przyrody

Uprawnienia z Kodeksu cywilnego nie oznaczają, że można dowolnie niszczyć drzewo. Ustawa o ochronie przyrody przewiduje zasady prowadzenia prac w obrębie korzeni, pnia i korony. Prace trzeba wykonywać w sposób najmniej szkodzący drzewom i krzewom.

Szczególnie ważny jest art. 87a ustawy o ochronie przyrody. Co do zasady prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że chodzi o usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymanie uformowanego kształtu korony albo specjalistyczny zabieg dla przywrócenia statyki drzewa. Usunięcie ponad 30% korony w innym celu może stanowić uszkodzenie drzewa, a ponad 50% - jego zniszczenie.

Za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zgłoszenia, bez zgody posiadacza nieruchomości albo za zniszczenie lub uszkodzenie drzewa mogą grozić administracyjne kary pieniężne. Dlatego przy dużych drzewach bezpieczniej ograniczyć się do niezbędnego zakresu, skorzystać z pomocy specjalisty i udokumentować przyczynę cięcia.

Czy na wycięcie drzewa sąsiada potrzebna jest zgoda?

Tak. Nie wolno samowolnie wycinać drzewa należącego do sąsiada ani drzewa rosnącego na jego działce. Uprawnienie z art. 150 Kodeksu cywilnego dotyczy obcięcia korzeni, gałęzi i owoców przechodzących na cudzy grunt, a nie usunięcia całego drzewa.

Jeżeli drzewo zagraża bezpieczeństwu, uszkadza budynek, grozi przewróceniem albo powoduje istotne szkody, najpierw warto wezwać sąsiada do działania. Gdy sprawa jest pilna, można zawiadomić właściwy organ gminy, straż miejską albo inne służby, zależnie od rodzaju zagrożenia. W razie sporu cywilnego można rozważyć pozew o zaniechanie naruszeń, przywrócenie stanu zgodnego z prawem lub odszkodowanie.

Co zrobić krok po kroku, gdy drzewa sąsiada przeszkadzają?

Najpierw należy ustalić, czy problem polega wyłącznie na bliskim posadzeniu roślin, czy już na konkretnym naruszeniu: przechodzących gałęziach, korzeniach, uszkodzeniach, zacienieniu, zagrożeniu dla budynku albo braku dostępu do ogrodzenia. Od tego zależy dobór środka prawnego.

W praktyce warto wykonać zdjęcia, opisać daty i skutki naruszeń, porozmawiać z sąsiadem, a następnie wysłać pisemne wezwanie. Przy gałęziach zwisających nad działką wezwanie powinno wyznaczać odpowiedni termin do ich usunięcia. Przy poważniejszych naruszeniach pismo może zawierać żądanie przycięcia roślin, zabezpieczenia drzewa, zaprzestania naruszeń albo naprawienia szkody.

Jeżeli sąsiad odmawia działania, możliwe jest skierowanie sprawy na drogę sądową. W zależności od sytuacji można dochodzić roszczenia negatoryjnego, odszkodowania, a czasem także zabezpieczenia roszczenia, jeżeli istnieje pilna potrzeba zapobieżenia szkodzie.

FAQ

Podsumowanie

Sąsiad może co do zasady sadzić drzewa i krzewy blisko granicy działki, ponieważ polskie prawo nie przewiduje jednej minimalnej odległości takich nasadzeń. Nie oznacza to jednak, że właściciel sąsiedniej nieruchomości jest pozbawiony ochrony. Może reagować na korzenie, gałęzie i owoce przechodzące na jego grunt, a przy poważniejszych naruszeniach może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem, zaniechania naruszeń lub odszkodowania.

Najbezpieczniejsza kolejność działania to dokumentacja problemu, pisemne wezwanie sąsiada, wyznaczenie odpowiedniego terminu, a dopiero potem ewentualne cięcie albo podjęcie kroków prawnych. Przy większych drzewach trzeba dodatkowo pamiętać o przepisach ustawy o ochronie przyrody.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 144, art. 150, art. 154 oraz art. 222 - Dz.U. 2025 poz. 1071.

2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w szczególności art. 83a-83f, art. 87a, art. 88 i art. 89 - Dz.U. 2026 poz. 13.