Alimenty i zabezpieczenie jednocześnie – co zrobić?

Problem: komornik pobiera zabezpieczenie, a dłużnik płaci alimenty z wyroku

W opisanej sytuacji trzeba oddzielić dwie kwestie: alimenty zasądzone wyrokiem oraz alimenty płacone wcześniej na podstawie zabezpieczenia. Zabezpieczenie roszczenia alimentacyjnego jest możliwe na podstawie art. 753 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Przepis ten pozwala sądowi zobowiązać obowiązanego do zapłaty jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej na czas trwania postępowania.

Jeżeli następnie zapadł wyrok rozwodowy lub alimentacyjny, trzeba sprawdzić jego treść: od jakiej daty zasądzono alimenty, w jakiej wysokości, czy wyrok jest prawomocny, czy sąd nadał mu rygor natychmiastowej wykonalności oraz czy w aktach znajduje się rozstrzygnięcie o zabezpieczeniu. Wyrok zasądzający alimenty z urzędu otrzymuje rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie wskazanym w art. 333 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli zabezpieczenie i wyrok obejmują ten sam okres, świadczenia spełnione w wykonaniu zabezpieczenia powinny być zaliczane na poczet alimentów za ten okres. Wierzyciel nie powinien otrzymywać za ten sam miesiąc pełnej kwoty z zabezpieczenia i dodatkowo pełnej kwoty alimentów z wyroku, chyba że z tytułów wykonawczych wynika rzeczywista różnica do dopłaty, na przykład wyrok zasądził alimenty wyższe niż zabezpieczenie.

Czy po wyroku nadal trzeba płacić zabezpieczenie alimentów?

Zabezpieczenie alimentów ma charakter tymczasowy. Zgodnie z art. 754^1 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej albo sąd inaczej nie postanowi, zabezpieczenie upada po upływie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie podlegające zabezpieczeniu. W praktyce oznacza to, że po prawomocnym wyroku trzeba ustalić, czy egzekucja prowadzona na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu nadal ma podstawę.

Jeżeli wyrok nie jest jeszcze prawomocny, sytuacja może wyglądać inaczej. Alimenty z wyroku mogą być wykonalne natychmiast na podstawie art. 333 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego, a zabezpieczenie może nadal funkcjonować do czasu prawomocnego zakończenia sprawy albo do czasu jego zmiany, uchylenia lub upadku. Wtedy najważniejsze jest, aby komornik i strony prawidłowo rozliczały, za jakie miesiące i z jakiego tytułu pobierane są pieniądze.

Komornik nie może samodzielnie oceniać, czy alimenty są moralnie lub faktycznie należne. Wynika to z art. 804 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dlatego dłużnik powinien dostarczyć komornikowi dokumenty: wyrok, postanowienie o zabezpieczeniu, informację o prawomocności, potwierdzenia przelewów i dowody potrąceń z wynagrodzenia.

Co zrobić, gdy płacisz alimenty, a komornik nadal potrąca pieniądze?

Jeżeli komornik prowadzi egzekucję alimentów, bezpieczniej jest nie płacić tych samych bieżących alimentów dodatkowo bezpośrednio do rąk wierzyciela. Jeżeli dłużnik płaci wierzycielowi poza egzekucją, powinien natychmiast przesłać komornikowi dowody wpłat i żądać ich rozliczenia. Art. 822 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że komornik wstrzymuje się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik złoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązku dopełnił, albo wierzyciel udzielił zwłoki.

W piśmie do komornika warto żądać przede wszystkim:

• rozliczenia wszystkich kwot pobranych w egzekucji oraz wpłat dokonanych bezpośrednio do wierzyciela,
• wskazania, z jakiego tytułu komornik prowadzi egzekucję: zabezpieczenia, wyroku alimentacyjnego czy obu tytułów,
• ograniczenia egzekucji, jeżeli egzekwowana jest kwota wyższa niż należna,
• umorzenia egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu, który utracił moc albo został uchylony,
• zawiadomienia wierzyciela o przedstawionych dowodach wpłat.

Jeżeli wierzycielka otrzymywała pieniądze od komornika i jednocześnie przyjmowała przelewy od dłużnika za te same miesiące, należy przygotować tabelę wpłat. Taki dokument bardzo ułatwia rozmowę z komornikiem i późniejsze dochodzenie zwrotu nadpłaty.

Umorzenie egzekucji alimentów – kiedy może nastąpić?

Co do zasady komornik umarza postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela na podstawie art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego jeżeli była żona jako wierzycielka nie chce złożyć wniosku o umorzenie, samo żądanie dłużnika może nie wystarczyć.

Inaczej jest wtedy, gdy tytuł wykonawczy utracił moc, został uchylony albo prawomocnym orzeczeniem pozbawiono go wykonalności. W takim przypadku podstawą żądania umorzenia może być art. 825 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Ten przepis ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy komornik nadal egzekwuje zabezpieczenie, mimo że zabezpieczenie upadło albo zostało uchylone.

Jeżeli egzekucja dotyczy alimentów z wynagrodzenia za pracę, dłużnik może skorzystać z rozwiązania przewidzianego w art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten pozwala żądać umorzenia egzekucji z wynagrodzenia co do alimentów wymagalnych w przyszłości, jeżeli dłużnik uiści wszystkie zaległe świadczenia i złoży do depozytu sądowego sumę równającą się świadczeniom alimentacyjnym za sześć miesięcy, z jednoczesnym umocowaniem komornika do podejmowania z tej sumy kwot w razie zwłoki.

Czy można żądać zwrotu pieniędzy od byłej żony?

Tak, ale zależy to od konkretnego rozliczenia. Jeżeli była żona otrzymała dwa razy pieniądze za ten sam miesiąc i nie było podstawy do zatrzymania nadwyżki, można żądać zwrotu na podstawie art. 405 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, który reguluje bezpodstawne wzbogacenie. Dodatkowo art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego wskazuje, kiedy świadczenie jest nienależne, między innymi gdy ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany albo podstawa świadczenia odpadła.

Najpierw warto wysłać do byłej żony pisemne wezwanie do zapłaty. W wezwaniu należy wskazać miesiące, kwoty pobrane przez komornika, kwoty zapłacone bezpośrednio oraz wyliczoną nadpłatę. Jeżeli wierzycielka nie zwróci pieniędzy dobrowolnie, pozostaje pozew o zapłatę.

Nie należy samodzielnie pomniejszać kolejnych alimentów o kwotę nadpłaty, jeżeli nie ma na to wyraźnej zgody wierzycielki albo orzeczenia sądu. Roszczenia alimentacyjne są traktowane szczególnie, a błędne potrącenie może zostać uznane za zaległość i stać się podstawą dalszej egzekucji.

Skarga na komornika albo powództwo przeciwegzekucyjne

Jeżeli komornik mimo przedstawionych dokumentów nadal prowadzi egzekucję w oczywiście nieprawidłowym zakresie, można rozważyć skargę na czynności komornika. Podstawą jest art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Termin na wniesienie skargi wynosi zasadniczo tydzień, co wynika z art. 767 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego. Termin liczy się od dnia czynności, zawiadomienia o czynności albo od dnia, w którym strona dowiedziała się o zaniechaniu.

Jeżeli problem polega nie na samej czynności komornika, ale na tym, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym wygasł albo nie może być egzekwowany, właściwe może być powództwo przeciwegzekucyjne. Art. 840 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala dłużnikowi żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, jeżeli po powstaniu tytułu nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane.

W sprawach alimentacyjnych warto działać szybko, ponieważ zaległość alimentacyjna może prowadzić nie tylko do egzekucji, ale także do poważniejszych konsekwencji, w tym odpowiedzialności karnej w przypadkach określonych w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

FAQ

Czy była żona może pobierać alimenty i zabezpieczenie jednocześnie?

Może egzekwować należności z różnych tytułów tylko wtedy, gdy dotyczą różnych okresów albo realnej różnicy między kwotą zabezpieczenia a kwotą zasądzoną wyrokiem. Nie powinna jednak otrzymywać podwójnej pełnej zapłaty za ten sam miesiąc.

Czy dłużnik może sam złożyć wniosek o umorzenie egzekucji alimentów?

Tak, ale skuteczność zależy od podstawy. Sam fakt, że dłużnik chce płacić dobrowolnie, zwykle nie wystarczy. Umorzenie na wniosek wierzyciela wynika z art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Dłużnik może natomiast powoływać się na utratę mocy tytułu, uchylenie zabezpieczenia albo szczególne rozwiązanie z art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego przy egzekucji z wynagrodzenia.

Czy mogę przestać płacić żonie, skoro komornik potrąca pieniądze?

Jeżeli komornik skutecznie potrąca pełne bieżące alimenty, płacenie tej samej kwoty bezpośrednio wierzycielce może prowadzić do nadpłaty. Najbezpieczniej jest ustalić z komornikiem, jakie kwoty są pobierane i za jakie miesiące, a każdą wpłatę bezpośrednią dokumentować i zgłaszać do akt egzekucyjnych.

Co zrobić, gdy komornik nie rozlicza moich przelewów?

Należy złożyć pisemny wniosek z dowodami wpłat i żądaniem rozliczenia. Jeżeli komornik podejmie wadliwą czynność albo nie podejmie czynności, można rozważyć skargę na czynności komornika na podstawie art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, pamiętając o tygodniowym terminie z art. 767 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy mogę odzyskać nadpłacone alimenty?

Tak, jeżeli po rozliczeniu okaże się, że wierzycielka otrzymała świadczenie nienależne. Podstawą może być art. 405 Kodeksu cywilnego oraz art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego. W praktyce najpierw wysyła się wezwanie do zapłaty, a dopiero potem pozew.

Źródła

• Art. 753 § 1, art. 754^1 § 1, art. 333 § 1 pkt 1, art. 804 § 1, art. 822, art. 825 pkt 1 i 2, art. 840 § 1 pkt 2, art. 883 § 2 oraz art. 767 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 405 i art. 410 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• Art. 128 i art. 135 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.