Zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego z zagranicy – SD-Z2 i wartość majątku

Zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego – kiedy przysługuje zwolnienie

Jeżeli spadek nabywa osoba należąca do tzw. grupy zerowej, czyli m.in. małżonek, zstępny, wstępny, rodzeństwo, pasierb, ojczym albo macocha, może skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

Warunkiem jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy. Zgłoszenia dokonuje się co do zasady na formularzu SD-Z2.

Przy dziedziczeniu termin ten liczy się od dnia powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, przy nabyciu w drodze dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Natomiast jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli takim pismem jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia – art. 6 ust. 4 tej ustawy. W praktyce przy sądowym stwierdzeniu nabycia spadku termin 6 miesięcy najczęściej liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia.

Pobyt za granicą nie zwalnia z obowiązku dochowania terminu. Formularz można złożyć przez pełnomocnika, wysłać pocztą albo – jeśli w danym przypadku jest to technicznie dostępne – złożyć elektronicznie. Jeżeli sprawa jest bardziej złożona, warto wcześniej ustalić właściwość urzędu skarbowego oraz komplet dokumentów.

Jaką wartość wpisać w SD-Z2

To spadkobierca wpisuje wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynika to z art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którym wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw.

Z kolei art. 8 ust. 3 tej ustawy stanowi, że wartość rynkową określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju – z dnia powstania obowiązku podatkowego.

To ważne z praktycznego punktu widzenia: nie trzeba automatycznie zamawiać operatu szacunkowego rzeczoznawcy. Jeżeli potrafi Pani racjonalnie oszacować wartość na podstawie dostępnych danych rynkowych, co do zasady może Pani zrobić to samodzielnie. Rzeczoznawca bywa potrzebny przede wszystkim wtedy, gdy składnik majątku jest nietypowy, obciążony albo gdy istnieje duże ryzyko sporu z urzędem.

W przypadku nieruchomości można posiłkować się cenami podobnych lokali lub domów z tej samej miejscowości albo okolicy, uwzględniając metraż, standard, stan techniczny, piętro, rok budowy czy obciążenia prawne. Przy środkach pieniężnych, rachunkach bankowych czy wkładach oszczędnościowych sprawa jest prostsza – wpisuje się ich rzeczywistą wartość na dzień powstania obowiązku podatkowego.

Samodzielne określenie wartości przez spadkobiercę

W praktyce urząd skarbowy oczekuje, aby podana wartość była realna, a nie idealnie „co do złotówki”. Jeżeli więc spadkobierca wskaże wartość odpowiadającą rynkowym realiom, zwykle nie ma problemu. Dopiero gdy kwota jest wyraźnie zaniżona lub zawyżona, organ może ją zakwestionować.

Mechanizm działania urzędu wynika z art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli nabywca nie określił wartości albo podał wartość nieodpowiadającą, według oceny naczelnika urzędu skarbowego, wartości rynkowej, organ wzywa do jej określenia, podwyższenia albo obniżenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Jeżeli podatnik nie zastosuje się do wezwania, organ może określić wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej wyceny rzeczoznawcy.

To oznacza, że samodzielne określenie wartości jest dopuszczalne, ale powinno być rozsądne i możliwe do obrony. Dobrze zachować wydruki ogłoszeń, notatki z porównania cen czy dokumenty z banku. Mogą się przydać, jeśli urząd poprosi o wyjaśnienia.

Zobacz również: spóźnione zgłoszenie spadku

Korekta zgłoszenia SD-Z2 a utrata zwolnienia

Jeżeli pierwotne zgłoszenie SD-Z2 zostało złożone w terminie, późniejsza korekta dotycząca wartości poszczególnych składników majątku co do zasady nie powinna pozbawiać prawa do zwolnienia z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Korekta służy usunięciu błędu w złożonym formularzu.

Podstawą do korygowania zgłoszeń jest art. 81 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Zgłoszenie korygujące zastępuje poprzednie w zakresie poprawianych danych.

W praktyce korekta może dotyczyć np. udziału w nieruchomości, pominiętego rachunku bankowego, błędnego adresu nieruchomości albo właśnie wartości rynkowej. Jeżeli jednak problem dotyczy nie samej wartości, lecz spóźnienia w złożeniu SD-Z2, sytuacja jest dużo trudniejsza, ponieważ zwolnienie z art. 4a ustawy jest uzależnione od dochowania terminu.

Gdy termin 6 miesięcy już minął, zwykle nie składa się SD-Z2, lecz rozliczenie następuje na zasadach ogólnych, najczęściej z użyciem formularza SD-3. W takich sprawach znaczenie mogą mieć również przepisy Kodeksu karnego skarbowego dotyczące czynnego żalu i odpowiedzialności za uchybienia wobec organu podatkowego.

Zobacz również: spóźnione SD-3

Jak zgłosić spadek, gdy mieszkasz za granicą

Samo zamieszkanie poza Polską nie zmienia zasad opodatkowania spadku, jeżeli nabycie podlega polskiej ustawie o podatku od spadków i darowizn. Znaczenie mogą mieć m.in. obywatelstwo, miejsce zwykłego pobytu spadkobiercy oraz położenie majątku. W bardziej skomplikowanych sprawach transgranicznych trzeba dodatkowo sprawdzić, czy nie występują skutki podatkowe również za granicą.

Od strony formalnej najważniejsze jest terminowe złożenie formularza do właściwego urzędu. Do zgłoszenia zwykle dołącza się dokument potwierdzający nabycie spadku, np. prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

Jeżeli nie zna Pani jeszcze dokładnej wartości wszystkich składników majątku, nie należy z tego powodu biernie czekać do końca terminu. Bezpieczniej jest złożyć terminowo zgłoszenie oparte na racjonalnie ustalonej wartości rynkowej, a w razie potrzeby potem je skorygować.

Jeżeli sprawa dotyczy wcześniejszego dziedziczenia po jednym z rodziców albo trzeba uporządkować kilka zgłoszeń, warto również sprawdzić skutki podatkowe dla innych członków rodziny, np. gdy chodzi o spadek po małżonku.

Co podać w formularzu SD-Z2

Zakres danych zależy od aktualnej wersji formularza, ale co do zasady trzeba wskazać:

• dane spadkobiercy i spadkodawcy,
• tytuł nabycia, czyli dziedziczenie,
• datę powstania obowiązku podatkowego,
• rodzaj i wartość nabytych rzeczy lub praw majątkowych,
• udział przypadający konkretnemu spadkobiercy.

Jeżeli dziedziczony majątek obejmuje kilka składników, dobrze rozpisać je osobno i przejrzyście. Ułatwia to zarówno wypełnienie formularza, jak i ewentualną późniejszą korektę.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce podejść do ustalenia wartości i dochowania terminu przy zgłoszeniu spadku.

FAQ

Czy pobyt za granicą przedłuża termin na złożenie SD-Z2?

Nie. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje ogólnego przedłużenia terminu z tego powodu. Trzeba dopilnować złożenia zgłoszenia w ciągu 6 miesięcy od dnia wskazanego w art. 6 tej ustawy.

Czy do SD-Z2 trzeba dołączyć wycenę rzeczoznawcy?

Nie w każdej sprawie. Co do zasady wartość określa sam nabywca według art. 8 ust. 1 ustawy. Rzeczoznawca jest potrzebny głównie wtedy, gdy sprawa jest nietypowa albo urząd zakwestionuje podaną wartość.

Czy błędna wartość w SD-Z2 oznacza utratę zwolnienia?

Nie automatycznie. Jeżeli zgłoszenie zostało złożone terminowo, sama korekta wartości zwykle nie odbiera zwolnienia. Problemem jest przede wszystkim brak terminowego zgłoszenia.

Jaka data jest ważna przy ustalaniu wartości rynkowej?

Wartość ustala się według stanu i cen z dnia powstania obowiązku podatkowego, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Co jeśli termin SD-Z2 już minął?

Wtedy najczęściej nie można już skorzystać ze zwolnienia z art. 4a ustawy na zasadach standardowych i trzeba rozliczyć nabycie na zasadach ogólnych. W zależności od sprawy trzeba przeanalizować formularz, podatek i ewentualne ryzyka karnoskarbowe.

Źródła

• art. 4a ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 4, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
• art. 81 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
• interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 16.11.2017 r., 0111-KDIB4.4015.173.2017.1.MCZ
• interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 25.03.2019 r., 0111-KDIB4.4015.21.2019.2.ASZ