Zgłoszenie nękania w imieniu osoby przebywającej za granicą, formalności, pełnomocnictwo i anonimowość świadka

Zgłoszenie sprawy nękania

W pierwszej kolejności należy przeanalizować Pani sytuację jako osoby zgłaszającej sprawę. Podstawą prawną do udzielenia odpowiedzi na zapytanie w tym zakresie stanowi ustawa Kodeks postępowania karnego. Zgodnie z art. 304 § 1 „każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję”. Zatem w przypadku powzięcia wiadomości o tym, że doszło do popełniania przestępstwa, należy o tym zawiadomić. W przypadku opisanym przez Panią zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa będzie złożone przez Panią, czyli nie w imieniu koleżanki. Takie zawiadomienie nie może być anonimowe. Będzie znajdowało się w aktach sprawy i później osoba, której zostanie postawiony zarzut, będzie mogła zapoznać się z treścią złożonego przez Panią zawiadomienia.

Nadto jeżeli dojdzie do sprawy sądowej, to zostanie Pani wezwana do sądu w charakterze świadka. Odnosząc się do kwestii danych osobowych, to również odnieść spojrzeć do przepisów. Zgodnie z art. 148a § 1 „w protokole nie zamieszcza się danych dotyczących miejsca zamieszkania i miejsca pracy, a także numeru telefonu, telefaksu ani adresu poczty elektronicznej pokrzywdzonych i świadków uczestniczących w czynności. Dane te, niezamieszczone w protokole, zamieszcza się w załączniku do protokołu, który przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie”. Nadto istotny jest § 3, który stanowi, że „jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu i adresu poczty elektronicznej pokrzywdzonych i świadków zawarte są w dokumentach innych niż protokół, o którym mowa w § 1, dokumenty, w całości lub w części, w jakiej zawierają te dane, przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie. Do akt sprawy załącza się uwierzytelnione kserokopie dokumentów lub ich części, sporządzone w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z tymi danymi”. Warto również w kontekście powyższego odnieść się do art. 156a stanowiącego, że „dane lub oryginały dokumentów znajdujące się w załączniku adresowym udostępnia się wyłącznie organom państwowym oraz organom samorządu terytorialnego na ich wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla wykonywania ustawowych zadań tych organów. Można je udostępnić także na wniosek innych instytucji lub osób, jeżeli przemawia za tym ich ważny interes”.

Czym jest nękanie?

Przestępstwo nękania określone jest w art. 190a § 1 ustawy Kodeks karny: „kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”. Przedmiotem ochrony na gruncie tego przepisu jest wolność od strachu, prawo do spokojnej egzystencji. Przez pojęcie nękania należy rozumieć dręczenie drugiego człowieka, niedawanie mu spokoju, ciemiężenie, gnębienie, prześladowanie, sekowanie, szykanowanie, zaszczuwanie. Nękanie ma być uporczywe, co oznacza, że musi trwać przez określony czas, musi być ponadto intensywne, nieustępliwe, permanentne, nieprzejednane, zaciekłe, nachalne, namolne, natarczywe, natrętne, notoryczne, obsesyjne, stałe i odbywać się wbrew woli pokrzywdzonego. Do wykazania uporczywości nie jest jednak konieczne ustalenie, że pokrzywdzony sprzeciwił się zachowaniu sprawcy o znamionach nękania (postanowienie SN z 21.12.2020 r., sygn. akt IV KK 253/20). O uporczywości świadczy nie tylko częstotliwość oraz okres nękania (powinien to być dłuższy okres, kilkumiesięczny), lecz także ignorowanie przez sprawcę częstych próśb osoby pokrzywdzonej o zaprzestanie zachowań wzbudzających w niej poczucie zagrożenia lub naruszających jej prywatność. Nie wyczerpuje znamienia uporczywego nękania wysłanie kilku wiadomości tekstowych czy też kilka prób nawiązania połączenia telefonicznego.

W przypadku, gdy Pani koleżanka jest ofiarą takiego nękania, to powinna złożyć pisemne zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, które powinna skierować do prokuratury właściwej ze względu na miejsca zamieszka sprawcy. Takie pismo powinna podpisać i załączyć do niego wszystkie dokumenty, które potwierdzają popełnienia przestępstwa przez wskazanego sprawcę np. wiadomości SMS-owe, korespondencję na komunikatorach, listę połączeń telefonicznych, a także wskazanie świadków, którzy mogą potwierdzić powyższe sytuacje. Do tego zawiadomienia należy załączyć potwierdzenie zgłoszenia sprawy na policję we Francji. Następnie w treści należy wskazać, że koleżanka przebywa za granicą i wnosi w związku z tym o przesłuchanie za pośrednictwem środków porozumienia się na odległość. Zawsze bowiem, gdy wpłynie zawiadomienie o przestępstwie w formie pisemnej, konieczną czynnością jest złożenie zawiadomienia do protokołu przesłuchania. Natomiast gdy to Pani zgłosi zawiadomienie, to również koleżanka zostanie przesłuchana w sprawie.

FAQ - najczęściej zadane pytania

Czy mogę zgłosić nękanie w imieniu osoby mieszkającej za granicą?
Nie – składa Pani zawiadomienie jako osoba, która dowiedziała się o przestępstwie, a nie w imieniu pokrzywdzonej.

Czy zgłoszenie może być anonimowe?
Nie – zawiadomienie o przestępstwie nie może być anonimowe i trafia do akt sprawy.

Czy sprawca zobaczy moje dane?
Treść zawiadomienia tak, ale dane adresowe i kontaktowe są chronione i przechowywane oddzielnie.

Czy będę musiała zeznawać w sądzie?
Tak – istnieje duże prawdopodobieństwo wezwania w charakterze świadka.

Gdzie powinna zgłosić sprawę pokrzywdzona?
Do prokuratury właściwej dla miejsca zamieszkania sprawcy w Polsce.

Jakie dowody należy dołączyć do zgłoszenia?
Np. wiadomości, nagrania, historię połączeń oraz dane świadków.

Czy możliwe jest przesłuchanie pokrzywdzonej z zagranicy?
Tak – może odbyć się zdalnie, np. przez wideokonferencję.

Ile musi trwać nękanie, aby było przestępstwem?
Musi mieć charakter uporczywy i długotrwały – pojedyncze incydenty zwykle nie wystarczą.