Intercyza przed ślubem a zobowiązania wobec urzędu pracy, jak uniknąć problemów prawnych po jej zniesieniu?

Ustrój majątkowy po zawarciu małżeństwa

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami ustrój wspólności majątkowej, zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, chyba że małżonkowie zawrą umowę majątkową małżeńską i w ten sposób rozszerzą, ograniczą lub zniosą wspólność majątkową. Większość małżeństw nie decyduje się na zawarcie takiej umowy, dlatego obowiązuje w nich wspólność ustawowa.

Przy ustawowej wspólności majątkowej do majątku wspólnego wchodzą wszystkie składniki nabyte w trakcie małżeństwa oraz dochody, w szczególności dochody z wynagrodzenia za pracę lub z działalności gospodarczej. Do majątku osobistego, który nie wchodzi do majątku wspólnego, należą między innymi:

• przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności majątkowej,

• przedmioty nabyte w drodze dziedziczenia, darowizny lub zapisu, chyba że darczyńca lub spadkodawca wyraźnie zastrzegł, że mają przypaść obojgu małżonkom,

• prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej innym przepisom niż Kodeks rodzinny i opiekuńczy,

• prawa niezbywalne przysługujące tylko jednej osobie,

• przedmioty służące do osobistego użytku,

• przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za rozstrój zdrowia lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

• nagrody za osobiste osiągnięcia małżonka,

• przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej

Nie ma przeszkód, aby przed zawarciem małżeństwa zmienić ustawowy ustrój majątkowy. W tym celu należy udać się do notariusza i zawrzeć umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową.

Umowę taką można zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa. W opisanej sytuacji zasadne jest zawarcie jej przed ślubem, aby w ogóle nie doszło do powstania wspólności ustawowej.

Na mocy art. 51 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i nabyty później.

Każda umowa majątkowa małżeńska, zarówno ustanawiająca rozdzielność, jak i przywracająca wspólność, pod rygorem nieważności musi być zawarta w formie aktu notarialnego.

Zniesienie rozdzielności i powrót do wspólności

Umowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej jest dobrowolna i może zostać w każdym czasie zmieniona lub rozwiązana. Po upływie okresu wynikającego z umowy z urzędem pracy małżonkowie mogą ponownie udać się do notariusza i zawrzeć kolejną umowę majątkową, przywracającą wspólność ustawową.

Dla bezpieczeństwa prawnego warto rozważyć ograniczenie nabywania istotnych składników majątkowych w okresie obowiązywania rozdzielności, zwłaszcza nieruchomości, aby uniknąć późniejszych komplikacji przy zmianie ustroju majątkowego.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy rozdzielność majątkową można ustanowić przed ślubem?
Tak – wystarczy zawrzeć umowę majątkową małżeńską u notariusza jeszcze przed zawarciem małżeństwa.

Czy forma aktu notarialnego jest obowiązkowa?
Tak – brak aktu notarialnego powoduje nieważność umowy.

Dlaczego w tej sytuacji rozdzielność jest konieczna?
Ze względu na warunki dotacji z urzędu pracy i fakt, że małżonek jest poręczycielem – wspólność majątkowa mogłaby naruszyć umowę.

Czy po czasie można wrócić do wspólności majątkowej?
Tak – poprzez zawarcie kolejnej umowy notarialnej przywracającej wspólność ustawową.

Czy w trakcie rozdzielności majątek jest całkowicie oddzielny?
Tak – każdy z małżonków posiada i zarządza swoim majątkiem samodzielnie.

Na co uważać przy powrocie do wspólności?
Warto ograniczyć nabywanie istotnych składników majątku (np. nieruchomości) w okresie rozdzielności, aby uniknąć komplikacji prawnych później.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59