Intercyza przed ślubem, rozdzielność majątkowa, darowizna i działalność gospodarcza – co warto wiedzieć?

Czym jest intercyza i jakie są jej skutki

Intercyza to umowa majątkowa małżeńska. Jest to potoczna nazwa umowy zawieranej przez małżonków lub osoby planujące ślub, która zmienia ustawowy ustrój majątkowy. Powoduje ona modyfikację zasad dotyczących majątku, w szczególności może wyłączyć wspólność majątkową.

Intercyza zawierana jest w formie aktu notarialnego (art. 47 KRO) i może zostać podpisana zarówno przed ślubem (obowiązuje od dnia zawarcia małżeństwa), jak i w trakcie jego trwania.

Na podstawie przepisów art. 31–54 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w szczególności art. 31, 33, 47, 51¹–51? KRO, możliwe jest:

• ustanowienie rozdzielności majątkowej,
• rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków,
• ograniczenie lub rozszerzenie wspólności ustawowej.

Rozdzielność majątkowa a majątek po ślubie

Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zasadą jest, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa obejmująca przedmioty nabyte w trakcie jej trwania.

Jednak zgodnie z art. 47 § 1 k.r.o. małżonkowie mogą tę zasadę zmienić poprzez zawarcie intercyzy.

W przypadku ustanowienia rozdzielności majątkowej zastosowanie ma art. 51 k.r.o., zgodnie z którym każdy z małżonków:

• zachowuje majątek nabyty przed zawarciem umowy,
• zachowuje majątek nabyty później,
• samodzielnie zarządza swoim majątkiem,
• odpowiada za własne zobowiązania.

Oznacza to, że po ślubie nie powstaje majątek wspólny – każdy z małżonków gromadzi własny majątek.

Darowizna nieruchomości przy intercyzie

Jeżeli obowiązuje rozdzielność majątkowa, darowizna nieruchomości dokonana na rzecz jednego z małżonków stanowi jego majątek osobisty. Nie ma potrzeby zawierania kolejnej intercyzy.

Wystarczy, aby w akcie notarialnym darowizny wskazano, że nieruchomość jest przekazywana wyłącznie na rzecz jednego małżonka.

Co istotne, nawet przy wspólności majątkowej zastosowanie ma art. 33 pkt 2 KRO, zgodnie z którym:
„darowizny i spadki należą do majątku osobistego, chyba że darczyńca wyraźnie postanowi inaczej”.

Prowadzenie działalności i zatrudnienie małżonka

Przy rozdzielności majątkowej firma prowadzona przez jednego z małżonków stanowi jego majątek osobisty. Dochody z działalności również należą do tego małżonka.

Na podstawie art. 51¹ KRO każdy zarządza swoim majątkiem samodzielnie.

Możliwe jest zatrudnienie małżonka na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Należy jednak uwzględnić przepisy ubezpieczeniowe.

Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli małżonek:

• pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym,
• współpracuje przy prowadzeniu działalności,

to jest traktowany jako osoba współpracująca. W takiej sytuacji:

• składki ZUS opłacane są jak za przedsiębiorcę,
• nie obowiązują standardowe zasady pracownicze w zakresie ubezpieczeń.

FAQ

Czy intercyza przed ślubem oznacza brak majątku wspólnego?

Tak. W przypadku ustanowienia rozdzielności majątkowej nie powstaje majątek wspólny. Każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed i po ślubie oraz samodzielnie nim zarządza.

Czy dochody po ślubie przy intercyzie są wspólne?

Nie. Dochody uzyskiwane po ślubie należą wyłącznie do tego małżonka, który je osiąga. Nie tworzą majątku wspólnego.

Czy darowizna nieruchomości od rodziców wchodzi do majątku wspólnego?

Nie. Darowizna co do zasady stanowi majątek osobisty obdarowanego, zarówno przy rozdzielności majątkowej, jak i przy wspólności ustawowej (chyba że darczyńca postanowi inaczej).

Czy przy darowiźnie trzeba podpisywać dodatkową intercyzę?

Nie ma takiej potrzeby. Wystarczy odpowiedni zapis w akcie notarialnym darowizny, wskazujący jednego małżonka jako wyłącznego nabywcę.

Czy firma jednego z małżonków jest wspólna przy intercyzie?

Nie. Przy rozdzielności majątkowej przedsiębiorstwo oraz dochody z działalności należą wyłącznie do małżonka prowadzącego firmę.

Czy można zatrudnić małżonka w swojej działalności gospodarczej?

Tak, jest to możliwe. Małżonek może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.

Czy zatrudniony małżonek zawsze jest traktowany jak pracownik?

Nie zawsze. Jeśli małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i współpracują przy działalności, ZUS może uznać małżonka za osobę współpracującą, co wpływa na sposób opłacania składek.

Czy intercyzę można podpisać po ślubie?

Tak. Umowę majątkową można zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa, zawsze w formie aktu notarialnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 5z

2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887