Oszustwo „na nieletnią” i fałszywe wezwanie do zapłaty: jak bezpiecznie wyjść z internetowego szantażu po rozmowie o seksie?

Potencjalne ryzyka, które sprawca próbuje wykorzystać po Pana stronie

• art. 202 § 4a k.k.: dotyczy posiadania, przechowywania lub uzyskiwania dostępu do treści pornograficznych z udziałem małoletniego. Jest to typ umyślny i co do zasady wymaga, aby materiał przedstawiał rzeczywistego małoletniego. Istotne znaczenie ma to, że przed uzyskaniem materiałów pytał Pan o wiek i uzyskał odpowiedź potwierdzającą pełnoletność. Proszę zabezpieczyć dowód tej wymiany, to może być kluczowe w razie jakichkolwiek działań organów.

• art. 200 § 1 k.k.: dotyczy czynności seksualnych wobec małoletniego poniżej 15 lat. W opisanym wariancie nie ma kontaktu fizycznego, a sama rozmowa o seksie, prowadzona z osobą podającą się za dorosłą, co do zasady nie wypełnia znamion tego czynu.

Dodatkowo w praktyce bywa przywoływany art. 200a k.k. (tzw. grooming), jednak przy przedstawionych okolicznościach kluczowe jest to, że nie miał Pan świadomości kontaktu z małoletnią, a inicjatywa wyszła od rozmówczyni.

Realne ryzyka po stronie szantażysty

• art. 286 § 1 k.k.: oszustwo, jeżeli ktoś wprowadza w błąd co do wieku lub tożsamości w celu uzyskania korzyści majątkowej.

• art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 12 k.k.: groźba bezprawna oraz przymus w celu wymuszenia określonego zachowania, w tym zapłaty.

• art. 190a § 2 k.k.: podszywanie się w celu wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej, jeżeli wykorzystywano cudzą tożsamość lub wizerunek.

• art. 234 k.k. oraz art. 238 k.k.: fałszywe oskarżenie lub zawiadomienie o niepopełnionym przestępstwie, jeżeli sprawca faktycznie skierowałby do organów zawiadomienie oparte na nieprawdzie lub manipulacji.

  Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
  

Czy mogło dojść do przestępstwa

Zamiar i błąd co do wieku

W przypadku przepisów dotyczących treści pornograficznych z udziałem małoletnich (w tym art. 202 § 4a k.k.) zasadnicze znaczenie ma umyślność i świadomość, że materiał przedstawia małoletniego, co najmniej w zamiarze ewentualnym. Jeżeli przed uzyskaniem materiałów zapytał Pan o wiek i otrzymał odpowiedź potwierdzającą pełnoletność, to okoliczność istotnie osłabia tezę o działaniu z zamiarem pozyskania treści z udziałem osoby małoletniej.

Charakter materiałów

Dla odpowiedzialności z art. 202 § 4a k.k. konieczne jest, aby materiał rzeczywiście przedstawiał małoletniego. W schematach sextortion często wykorzystuje się materiały pochodzące od osób dorosłych albo kradzione z profili dorosłych, a następnie buduje się presję przez deklarację rzekomej nieletniości.

Sama rozmowa o seksie

Sama rozmowa o seksie, prowadzona z osobą, która przedstawiała się jako dorosła, co do zasady nie realizuje znamion czynów z art. 200 k.k., zwłaszcza przy braku jakichkolwiek działań zmierzających do realnego kontaktu oraz przy braku świadomości, że rozmówca jest małoletni.

Przy opisanych faktach nie widać po Pana stronie znamion przestępstwa, o ile materiały faktycznie nie przedstawiają małoletniego, a Pan nie miał i nie mógł racjonalnie mieć świadomości, że może tak być. Dowód pytania o wiek przed uzyskaniem materiałów ma tu znaczenie podstawowe.

Groźba zgłoszenia na policję i kwestia zapłaty

Samo złożenie zawiadomienia o przestępstwie nie jest bezprawne. Natomiast wykorzystywanie groźby zawiadomienia organów wyłącznie po to, aby wymusić zapłatę, może stanowić groźbę bezprawną i przymus w rozumieniu przepisów karnych (w szczególności art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 12 k.k.).

Nie rekomenduję dokonywania jakichkolwiek wpłat. W praktyce zapłata bardzo rzadko kończy proceder, zwykle prowadzi do kolejnych żądań. Należy wstrzymać przelewy i ograniczyć kontakt do minimum, najlepiej go zakończyć.

Zabezpieczenie dowodów i bezpieczne działania

• Proszę zabezpieczyć zrzuty ekranu całej korespondencji, wraz z widocznymi danymi konta, identyfikatorami profilu, datami, a w przypadku e-maili także pełnymi nagłówkami wiadomości.

• Proszę zachować szczególnie fragment, w którym pada pytanie o wiek oraz odpowiedź potwierdzająca pełnoletność.

• Jeżeli istnieje choć cień ryzyka, że materiał mógłby przedstawiać osobę małoletnią, proszę go nikomu nie przekazywać i nie rozpowszechniać. Materiał można okazać wyłącznie organom ścigania w ramach formalnych czynności.

• Proszę przerwać kontakt, zablokować konto, ograniczyć możliwość dalszej komunikacji oraz zabezpieczyć ustawienia prywatności.

• Rozważnym krokiem jest złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez szantażystę, z powołaniem się na okoliczności i dane, którymi Pan dysponuje, w tym numer rachunku i kanał kontaktu.

W sprawach tego typu pomocne bywa również działanie przez pełnomocnika, zwłaszcza jeśli groźby eskalują lub pojawiają się kolejne próby wyłudzenia.

Ocena wiadomości stylizowanej na wezwanie do zapłaty

Wiadomości tego typu często mają cechy dokumentów pozornych: liczne błędy językowe i merytoryczne, brak typowych danych identyfikacyjnych, chaotyczny układ, brak standardów właściwych dla profesjonalnej korespondencji kancelaryjnej, a także nietypowy adres nadawcy lub domena.

Łączenie w jednym piśmie wątków karnych z żądaniem zapłaty rzekomej ugody oraz kosztów, bez wykazania umocowania i bez zachowania podstawowych wymogów formalnych, również przemawia za próbą wyłudzenia. W przedstawionym wariancie najbardziej prawdopodobne jest, że ma Pan do czynienia z klasycznym schematem sextortion.