Wjazd obywatela Kolumbii do Polski w celu pracy – czy pobyt i praca są legalne?

Podstawa prawna

Ocena opisanej sytuacji wymaga łącznego zastosowania przepisów unijnych i krajowych, przede wszystkim:

• rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r. wymieniającego państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu;
• ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
• ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W praktyce trzeba oddzielić dwie kwestie: legalność pobytu i legalność pracy. To nie są tożsame zagadnienia.

Ruch bezwizowy a praca w Polsce

Obywatel państwa objętego ruchem bezwizowym może co do zasady wjechać do strefy Schengen na pobyt krótkoterminowy bez wizy, ale nie oznacza to jeszcze, że może na tej podstawie wykonywać pracę. Rozporządzenie (UE) 2018/1806 w art. 6 ust. 1 reguluje zwolnienie z obowiązku wizowego przy pobytach nieprzekraczających 90 dni w każdym okresie 180 dni, natomiast art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia pozwala państwom członkowskim przewidzieć wyjątki od tego zwolnienia m.in. wobec osób wykonujących pracę zarobkową podczas pobytu.

To oznacza, że sam fakt objęcia obywatela Kolumbii ruchem bezwizowym nie przesądza jeszcze o dopuszczalności podjęcia pracy w Polsce. Dla oceny konkretnej sprawy trzeba badać nie tylko obywatelstwo, ale również rzeczywisty cel wjazdu, długość pobytu, dokument pobytowy i podstawę zatrudnienia.

Jeżeli analizujesz podobne zagadnienie dotyczące innych obywateli państw trzecich, zobacz także materiał o legalizacji pobytu i pracy.

Czy sam wjazd bez wizy w celu pracy jest wystarczający?

Nie. Jeżeli rzeczywistym i pierwotnym celem przyjazdu do Polski było podjęcie pracy, urząd może uznać, że sam wjazd w ruchu bezwizowym nie dawał wystarczającej podstawy do rozpoczęcia zatrudnienia. Znaczenie ma nie tylko to, jaki dokument miał cudzoziemiec przy przekraczaniu granicy, ale też to, w jakim celu wjechał i czy ten cel odpowiadał warunkom dopuszczalności pobytu oraz pracy.

W postępowaniach pobytowych wojewoda bada m.in. okoliczności uzasadniające ubieganie się o zezwolenie, zgodność deklarowanego celu pobytu z rzeczywistym stanem faktycznym oraz to, czy cudzoziemiec przebywał w Polsce legalnie. Wynika to z przepisów rozdziałów ustawy o cudzoziemcach dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy, w tym art. 98 ust. 1 oraz przepisów o odmowie udzielenia zezwolenia, w szczególności art. 100 ustawy o cudzoziemcach, jeśli wystąpią ustawowe przeszkody.

Jeżeli więc ktoś wjechał bez wizy, a już w chwili wjazdu miał ustalone zatrudnienie i zamierzał od razu rozpocząć pracę, urząd może potraktować to jako okoliczność ryzykowną. Ocena zależy jednak od całego stanu faktycznego: dat, dokumentów, treści umowy, rodzaju zezwolenia na pracę i przebiegu postępowania granicznego.

Zezwolenie na pracę i umowa o pracę – co dają, a czego nie dają

Zezwolenie na pracę nie jest dokumentem pobytowym. Uprawnia ono pracodawcę do powierzenia pracy cudzoziemcowi na warunkach wskazanych w decyzji, ale nie zastępuje wizy, karty pobytu ani innego tytułu legalizującego pobyt.

Obecnie kwestie nielegalnego powierzenia pracy i wymogów zatrudniania cudzoziemców reguluje ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z punktu widzenia pracodawcy kluczowe jest, aby przed dopuszczeniem cudzoziemca do pracy sprawdzić zarówno podstawę pobytu, jak i podstawę wykonywania pracy. Przy kontynuowaniu już istniejącego zatrudnienia dochodzą kwestie dalszej legalności pracy i pobytu; osobno omawiamy przedłużenie zatrudnienia cudzoziemca z Gruzji.

Inaczej mówiąc:

Dlatego zgodność zatrudnienia ocenia się zawsze łącznie. Dla porównania warto zobaczyć też omówienie sytuacji, w której znaczenie ma zezwolenie jednolite na pobyt i pracę.

Wniosek o pobyt czasowy – kiedy przedłuża legalność pobytu

Zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, jeżeli cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w okresie legalnego pobytu i wniosek ten nie zawiera braków formalnych albo braki formalne zostały uzupełnione w terminie, jego pobyt na terytorium Polski uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie stanie się ostateczna.

To bardzo ważny przepis, ale działa tylko wtedy, gdy spełnione są jego warunki. W praktyce oznacza to, że:

• wniosek musi być złożony podczas legalnego pobytu;
• braki formalne muszą zostać usunięte w terminie, jeśli urząd wezwie do ich uzupełnienia;
• przedłużenie legalności pobytu na czas postępowania nie oznacza automatycznie, że cudzoziemiec może pracować na dowolnych zasadach.

Sam tzw. stempel w paszporcie nie tworzy nowego, niezależnego prawa pobytu. Jest on jedynie potwierdzeniem skutku wynikającego z art. 108 ustawy o cudzoziemcach.

Czy złożenie wniosku o pobyt „naprawia” wcześniejsze nieprawidłowości?

Co do zasady nie. Złożenie wniosku o pobyt czasowy może zabezpieczyć pobyt na przyszłość, na czas postępowania, ale nie usuwa automatycznie problemów związanych z wcześniejszym wjazdem albo wcześniejszym wykonywaniem pracy niezgodnie z przepisami.

Wojewoda może badać, czy w dniu złożenia wniosku pobyt był jeszcze legalny oraz czy cudzoziemiec nie wykonywał pracy bez wymaganego połączenia legalnego pobytu i właściwej podstawy zatrudnienia. W zależności od stanu faktycznego może to wpływać na dalsze postępowanie pobytowe, a także na ocenę legalności zatrudnienia przez organy kontrolne.

Ryzyka dla cudzoziemca i pracodawcy

Jeżeli cudzoziemiec wykonywał pracę bez spełnienia wszystkich wymaganych warunków, mogą pojawić się konsekwencje zarówno po jego stronie, jak i po stronie podmiotu powierzającego pracę.

W szczególności ryzyka obejmują:

• odmowę udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, jeżeli wystąpią przesłanki negatywne z ustawy o cudzoziemcach;
• uznanie pracy za nielegalną w rozumieniu przepisów o dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom;
• sankcje wobec pracodawcy za nielegalne powierzenie pracy;
• problemy przy kolejnych postępowaniach wizowych albo pobytowych, jeżeli w dokumentach ujawni się rozbieżność między deklarowanym a rzeczywistym celem wjazdu.

Nie w każdej sprawie skutek będzie taki sam. Decydujące znaczenie mają konkretne dokumenty i przebieg sprawy, a nie tylko ogólne założenie, że „mam zezwolenie na pracę, więc wszystko jest legalne”.

Praktyczny wniosek w opisanej sytuacji

W opisanym stanie faktycznym nie można bezwarunkowo przyjąć, że sam wjazd bez wizy, posiadanie zezwolenia na pracę i podpisana umowa o pracę wystarczyły do pełnej legalności pobytu i zatrudnienia. Największe znaczenie ma to, czy w chwili wjazdu ruch bezwizowy rzeczywiście obejmował taki sposób pobytu oraz czy na tej podstawie wolno było rozpocząć pracę.

Jeżeli celem wjazdu od początku była praca, a cudzoziemiec nie miał odpowiedniego tytułu pobytowego odpowiadającego temu celowi, urząd może zakwestionować legalność wcześniejszego pobytu lub pracy. Z kolei złożenie wniosku o pobyt czasowy pomaga tylko wtedy, gdy zostało dokonane podczas legalnego pobytu w rozumieniu art. 108 ustawy o cudzoziemcach.

Najbezpieczniej ocenić sprawę przez analizę: daty wjazdu, liczby wykorzystanych dni pobytu w strefie Schengen, rodzaju zezwolenia na pracę, faktycznej daty rozpoczęcia pracy, daty złożenia wniosku pobytowego i ewentualnych wezwań z urzędu.

FAQ

Czy obywatel Kolumbii może wjechać do Polski bez wizy?

Tak, co do zasady przy pobycie krótkoterminowym w granicach wynikających z rozporządzenia (UE) 2018/1806, czyli do 90 dni w każdym okresie 180 dni. Nie oznacza to jednak automatycznego prawa do pracy.

Czy samo zezwolenie na pracę wystarcza do legalnej pracy w Polsce?

Nie. Potrzebne jest jednocześnie legalne przebywanie w Polsce oraz dokument uprawniający do pracy. Zezwolenie na pracę nie zastępuje tytułu pobytowego.

Czy umowa o pracę legalizuje pobyt cudzoziemca?

Nie. Umowa określa warunki zatrudnienia, ale nie legalizuje ani wjazdu, ani pobytu. Do tego potrzebna jest odrębna podstawa wynikająca z przepisów pobytowych.

Czy po złożeniu wniosku o pobyt czasowy pobyt zawsze jest legalny?

Nie zawsze. Zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach dzieje się tak tylko wtedy, gdy wniosek został złożony podczas legalnego pobytu i nie ma braków formalnych albo zostały one uzupełnione w terminie.

Czy urząd może badać rzeczywisty cel wjazdu do Polski?

Tak. W postępowaniu pobytowym organ ocenia rzeczywiste okoliczności sprawy, a nie tylko nazwy dokumentów. Jeżeli praca była zaplanowana od początku, ma to znaczenie dla oceny legalności wcześniejszego pobytu i zatrudnienia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r.
3. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.