Mamy 10 803 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rodzice darowali mieszkanie siostrze - czy należy się zachowek?

Autor: Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 25.07.2019

Rodzice dokonali darowizny swojego mieszkania własnościowego w 2006 roku na rzecz mojej siostry. W 2009 roku zmarł tata, a 2016 mama. Były nas trzy siostry, ja, druga – obdarowana i trzecia, która nie żyje, a pozostało po niej dwoje dzieci. Nie było żadnego postępowania spadkowego, o darowiźnie mieszkania dowiedziałam się w tym miesiącu. Prawdopodobnie należy nam się zachowek. Jak za to się zabrać, czy postępowanie spadkowe będzie po obojgu rodzicach, jaki będzie nasz udział w wartości mieszkania?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Fot. Fotolia

Rodzice darowali mieszkanie siostrze - czy należy się zachowek?

Kodeks cywilny w wyraźny sposób określa grupy spadkobierców ustawowych, które kolejno dochodzą do dziedziczenia po spadkodawcy. W przypadku stwierdzenia nabycia spadku po Pani tacie w pierwszej kolejności powołani do dziedziczenia byłyby dzieci spadkodawcy (czyli Pani i dwie siostry) oraz jego małżonek – Pani mama. W takiej sytuacji udział spadkowy mamy wynosiłby 1/2 spadku oraz każdej z Pań jako dzieci – po 1/6 spadku. Problem w tym, iż takiego postepowania nie było. Po śmierci mamy uprawnione do dziedziczenia są dzieci, a w przypadku, gdy którekolwiek nie żyje zstępni tego dziecka. Udziały spadkowe są w tym przypadku równe i wynoszą w przypadku Pani i siostry 1/3, a w przypadku dzieci siostry nieżyjącej – 1/6 (jej udział 1/3 dzieli się na dwójkę dzieci).

 

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby sąd procedował o stwierdzeniu nabycia spadku i po mamie i po tacie w jednym postępowaniu. Oczywiście zakładając, że mieli wspólne miejsce zamieszkania, bowiem sądem właściwym jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

 

Wniosek o wydanie postanowienia o nabyciu spadku przez sąd może złożyć każda osoba mająca w tym interes prawny, przede wszystkim spadkobierca. Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku (którym jest  chwila śmierci spadkodawcy). Wyjątek od tej zasady może mieć miejsce wówczas, gdy wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenie o przyjęciu albo o odrzuceniu spadku.

 

Co istotne sąd w takim postępowaniu nie zajmuje się kwestią, co wchodzi w skład spadku, oznacza jedynie przysługujące spadkobiercom udziały w majątku spadkowym.

 

Na marginesie pragnę przypomnieć, że strona nie musi kierować sprawy na drogę sądową, a skorzystać z usług notariusza, który sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia. Warunkiem uzyskania aktu jest zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia złożone przez wszystkich spadkobierców.

 

W kolejnym etapie, aby móc jakoś fizycznie urealnić te udziały, należałoby przeprowadzić postępowanie o dział spadku w sądzie bądź u notariusza. Ważną kwestią jest darowizna mieszkania dokonana na rzecz siostry, bowiem przy tej czynności nastąpiło pominięcie innych spadkobierców.

 

Instytucja zachowku uregulowana w Kodeksie cywilnym, w art. 991, który wymienia krąg osób uprawnionych do wystąpienia z takim roszczeniem, są to: zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Wysokość zachowku wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby w dziedziczeniu ustawowym, a jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości tego udziału.

 

Niezbędne do obliczenia zachowku należnego uprawnionemu jest ustalenie wartości spadku. Darowizny dokonane na rzecz spadkobierców lub osób uprawnionych do zachowku podlegają doliczeniu niezależnie od tego, kiedy zostały dokonane (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I CSK 252/13, OSNC-ZD 2015, nr B, poz. 25). Tak więc darowizna na rzecz Pani siostry została zostanie doliczona do spadku.

 

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. W każdym wypadku darowiznę dokonaną przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Tak więc darowizna mieszkania siostrze zostanie zaliczona na należny jej zachowek. Tak samo w przypadku zstępnych (dzieci spadkodawcy), które są uprawnione do zachowku, zalicza się na należny im zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia.

 

Wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu ustali tzw. substrat zachowku, będącego podstawą ustalenia sumy stanowiącej zachowek należny uprawnionemu.

 

Przysługującą Pani 1/3 udziału spadkowego, zgodnie z zasadą obliczania wysokości zachowku, mnoży się przez 1/2 lub 2/3. Otrzymany ułamek, czyli np. 1/6, należy pomnożyć przez substrat zachowku. Wynik mnożenia stanowi wielkość zachowku. Jednakże siostra Pani – jako zstępna spadkodawcy – jest w katalogu osób uprawnionych do zachowku, jak również jest jako spadkobierca obowiązana do zapłaty zachowku. W takiej sytuacji jej odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej własny zachowek. Wynika to z art. 999: „jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek”.

 

Z roszczeniem o zachowek należy wystąpić w terminie określonym w art. 1007, zgodnie z którym roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku. Ustawa przewiduje dla roszczeń o zachowek drogę procesową. Termin na wypłatę zachowku ustala sama osoba uprawniona, gdy już będzie posiadała prawomocny wyrok z korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem w sprawie zachowku. Wówczas należy stronie zobowiązanej dostarczyć wezwanie do zapłaty zachowku. Może być to przykładowo 14 dni od doręczenia wezwania. Jeżeli osoba obowiązana do zapłaty zachowku nie chce zapłacić należnej sumy dobrowolnie, wówczas należy skierować do sądu pozew o zapłatę kwoty stanowiącej wartość należnego zachowku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć plus I =

»Podobne materiały

Majątek rodziców zapisany w testamencie

W 1995 r. rodzice spisali testamenty (każdy osobno) u notariusza. Tata i mama wszystko, co mieli, zapisali mnie. O swoim synu, a moim bracie, w testamentach nie wspomnieli. Miesiąc po tym wydarzeniu umarł tato, mama zmarła 3 miesiące temu. Nikt z nas nie był zainteresowany przeprowadzeniem spadku w

Wartość spadku po jednym rodzicu w przypadku darowizny współwłasności

Przed laty rodzice nabyli w równych częściach przez zasiedzenie własność nieruchomości. Potem, 20 lat temu rodzice dokonali darowizny tej współwłasności jednemu z braci. Ponadto ojciec 7 lat po tej darowiźnie sporządził testament, powołując do całości spadku obdarowanego wcześniej brata. Ojciec zmar

Czynniki zmniejszające wymiar należnego zachowku

Czy będę musiała zapłacić siostrze zachowek, w sytuacji kiedy tato-darczyńca zmarł w 1993 r., a mama (współwłaścicielka) w 2008 r., a ja, jako obdarowana córka, objęłam nieruchomość w 1985 r., opiekując się rodzicami, jakbym była zobowiązana umową o dożywocie? Ja i mój mąż współbudowaliśmy tę nieru
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »