Czy darowizna wpływa na świadczenia rodzinne, fundusz alimentacyjny i dodatek mieszkaniowy

Świadczenia rodzinne i kryterium dochodowe

Do świadczeń rodzinnych, których przyznanie zależy od spełnienia kryterium dochodowego, należą: zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, tzw. becikowe. Warunkiem ich uzyskania jest nieprzekroczenie określonych limitów dochodowych, wskazanych w art. 5 ust. 1 lub 2, art. 16a ust. 2 oraz art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.).

W przypadku zasiłku rodzinnego i dodatków obowiązuje zasada „złotówka za złotówkę”, natomiast specjalny zasiłek opiekuńczy może być przyznany warunkowo także po przekroczeniu kryterium dochodowego.

Fundusz alimentacyjny a dochód

Również przy świadczeniach z funduszu alimentacyjnego ustawodawca przewidział kryterium dochodowe, przy czym także tutaj stosowana jest zasada „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że nie każde przekroczenie progu dochodowego automatycznie pozbawia prawa do świadczeń.

Pojęcie dochodu w przepisach pomocy społecznej

Sposób ustalania dochodu określa art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem dochodem jest każdy przychód, bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony o należne podatki, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, koszty uzyskania przychodu oraz alimenty świadczone na rzecz innych osób.

W orzecznictwie podkreśla się, że decydujące znaczenie ma faktyczne uzyskanie środków finansowych. W wyroku z 5.05.2015 r., I OSK 2802/13, NSA wskazał, że przychód musi być rzeczywiście uzyskany i odzwierciedlać faktyczną sytuację majątkową osoby ubiegającej się o pomoc. Podobnie WSA w Szczecinie w wyroku z 6.10.2011 r., II SA/Sz 495/11, zauważył, że brak opodatkowania danego przysporzenia nie oznacza automatycznie, że nie może ono zostać zakwalifikowane jako dochód na potrzeby świadczeń z pomocy społecznej.

Darowizna a dochód

Darowizna co do zasady nie jest traktowana jako dochód w rozumieniu przepisów ustaw pomocowych. Choć w pojedynczych orzeczeniach sądy administracyjne wskazywały na możliwość doliczania darowizn do dochodu, dotyczyło to głównie darowizn nieruchomości, a nie środków pieniężnych przeznaczonych bezpośrednio na spłatę zobowiązań. Ustawy regulujące świadczenia rodzinne i pomoc społeczną definiują dochód jednolicie i nie przewidują wliczania darowizn pieniężnych do jego wysokości.

FAQ – najczęściej zadane pytania

Czy darowizna pieniężna jest traktowana jako dochód?
Co do zasady nie. Przepisy dotyczące świadczeń rodzinnych i pomocy społecznej nie przewidują wliczania darowizn pieniężnych do dochodu.

Czy darowizna może wpłynąć na świadczenia rodzinne?
Zasadniczo nie, o ile nie stanowi stałego źródła utrzymania i nie poprawia realnie sytuacji finansowej.

Czy darowizna wpływa na prawo do funduszu alimentacyjnego?
Nie powinna wpływać, ponieważ nie jest traktowana jako dochód w rozumieniu przepisów, od którego zależy prawo do świadczeń.

Czy jednorazowa darowizna na spłatę długów ma znaczenie dla dodatku mieszkaniowego?
Co do zasady nie, jeśli środki zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań i nie zwiększyły faktycznie poziomu życia.

Czy darowizny trzeba zgłaszać w wywiadzie środowiskowym?
Dla bezpieczeństwa warto je ujawnić, aby uniknąć zarzutu zatajenia informacji, nawet jeśli nie wpływają na dochód.

Czy „zwrotny” charakter darowizny ma znaczenie?
Tak – jeśli środki mają zostać oddane, trudniej uznać je za realne przysporzenie majątkowe.

Czy brak podatku od darowizny oznacza, że nie ma ona znaczenia dla świadczeń?
Nie zawsze. Brak opodatkowania nie przesądza automatycznie o tym, czy świadczenie może być uznane za dochód, choć w praktyce darowizny pieniężne zwykle nie są wliczane.