Zastępuję główną księgową, ale bez dodatkowego wynagrodzenia, czy mam do tego prawo?

Kiedy można powierzyć inną pracę w urzędzie samorządowym?

Zgodnie z art. 21 ustawy o pracownikach samorządowych:

Jeżeli wymagają tego potrzeby jednostki, pracownikowi samorządowemu można powierzyć, na okres do 3 miesięcy w roku kalendarzowym, wykonywanie innej pracy niż określona w umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifikacjami. W okresie tym przysługuje pracownikowi wynagrodzenie stosowne do wykonywanej pracy, lecz nie niższe od dotychczasowego.

W piśmiennictwie podkreśla się, że:

Komentowany przepis określa przesłanki powierzenia innej pracy w sposób zbliżony do art. 42 §4 k.p. Pozwala on na powierzenie pracownikowi samorządowemu na okres do trzech miesięcy w roku kalendarzowym wykonywania innej pracy niż określona w umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifikacjami, o ile wymagają tego potrzeby urzędu. Zmiana ta ma charakter jednostronny i nie wymaga zgody urzędnika . Wstępną przesłanką powierzenia pracownikowi samorządowemu innej pracy są potrzeby pracodawcy samorządowego. Potrzeby urzędu jako przesłanka omawianej zmiany nie wymagają, aby uwarunkowania dotyczące urzędu miały nadzwyczajny charakter i szczególną wagę. Potrzeby te mają wypływać z działalności urzędu i konieczności zapewnienia jego prawidłowego funkcjonowania. Istotne jest, aby za zleceniem pracownikowi wykonywania innej pracy przemawiały rzeczywiste potrzeby pracodawcy. Potrzeby te należy odnosić do wymogów związanych z funkcjonowaniem urzędu oraz racjonalnym wykorzystaniem kadr niezbędnych do realizacji zadań nałożonych na urząd. Potrzeby te mogą wynikać np. z nowych zadań, ich spiętrzenia czy zmian organizacyjnych. Potrzeba jednostki samorządowej przemawiająca za powierzeniem pracownikowi innej pracy powinna być konkretna i uzasadniona stanem faktycznym.

(Baran Krzysztof W. (red.), Pracownicy samorządowi. Wynagradzanie pracowników samorządowych. Komentarz).

Zastępstwo w zakresie obowiązków – co oznacza w praktyce?

W opisie swojego pytania wskazała Pani, że zastępuje główną księgową, ponieważ w zakresie obowiązków ma Pani wpisane wykonywanie jej czynności w przypadku nieobecności.

W mojej ocenie polecenie wykonywania pracy właściwej dla stanowiska zastępowanego, stosownie do zakresu obowiązków, w którym przewidziano zastępstwo, powinno mieć charakter raczej krótkoterminowy, wręcz incydentalny — np. na czas urlopu zastępowanego pracownika. W piśmiennictwie słusznie zauważa się, że:

Polecenia pracodawcy modyfikujące przedmiot zobowiązania pracownika ustalony w umowie o pracę mają wyjątkowy charakter i pracodawca nie powinien nadużywać swoich uprawnień w tym zakresie ani wykorzystywać ich w sposób sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa oraz zasadami współżycia społecznego.

(Baran Krzysztof W. (red.), Pracownicy samorządowi. Wynagradzanie pracowników samorządowych. Komentarz). 

Granice zastępstwa – kiedy potrzebna jest formalna decyzja?

W sytuacji innej niż krótkotrwała potrzeba organizacyjna pracodawca powinien zastosować art. 21 ustawy o pracownikach samorządowych, który umożliwia czasowe – do 3 miesięcy w roku kalendarzowym – powierzenie wykonywania innej pracy niż określona w umowie o pracę.

Co, jeśli zastępstwo trwa dłużej niż kilka tygodni?

Może się jednak zdarzyć, że pracodawca nie jest w stanie przewidzieć długości nieobecności pracownika i poleca zastępstwo bez formalnego powierzenia innej pracy. Taka sytuacja nie powinna jednak prowadzić do pokrzywdzenia pracownika, zwłaszcza w zakresie wynagrodzenia. Jeżeli pracownik wykonuje dodatkowe obowiązki lub ma zwiększony zakres zadań, pracodawca może przyznać mu dodatek specjalny.

Dodatek specjalny zamiast wyższego wynagrodzenia

W mojej ocenie, w przedstawionej sytuacji nie przysługuje Pani roszczenie o wypłatę wynagrodzenia odpowiadającego stanowisku głównej księgowej na podstawie art. 21 ustawy o pracownikach samorządowych, ponieważ nie powierzono Pani wykonywania pracy na tym stanowisku w trybie przewidzianym tym przepisem.

Jednocześnie okres zastępstwa, jaki Pani opisuje, jest zdecydowanie zbyt długi, aby mieścił się w ramach zwykłego zastępstwa wynikającego z zakresu obowiązków. Dlatego pracodawca powinien rozważyć przyznanie Pani dodatku specjalnego z tytułu wykonywania dodatkowych zadań. Może Pani wystąpić z wnioskiem o taki dodatek, jednak decyzja w tym zakresie – zarówno co do jego przyznania, jak i wysokości – należy wyłącznie do pracodawcy, podobnie jak kwestia formalnego powierzenia innej pracy na podstawie art. 21 ustawy o pracownikach samorządowych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - Dz.U. 2008 nr 223 poz. 1458
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141