Zakup złota za gotówkę a obowiązki informacyjne wobec urzędu skarbowego

Kiedy zakup złota trafia do ewidencji?

Odpowiedź na Pana pytanie wymaga rozróżnienia między obowiązkami ewidencyjnymi sprzedawcy a przekazywaniem danych do urzędów (np. KAS lub urzędu skarbowego), a także oceny ryzyka wykrycia takiej transakcji w razie późniejszej kontroli.

Zgodnie z przepisami ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tzw. ustawy AML), podmioty takie jak kantory, lombardy czy dealerzy złota są instytucjami obowiązanymi i muszą stosować procedury weryfikacji klienta:

• Transakcje poniżej równowartości 10 000 euro (ok. 43 000 zł) – nie są automatycznie zgłaszane do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF), ale sprzedawca ma obowiązek prowadzić ewidencję i weryfikować tożsamość klienta, np. poprzez okazanie dowodu osobistego.
• Transakcje powyżej 10 000 euro (lub w przypadku podejrzenia prania pieniędzy) – muszą zostać zgłoszone do GIIF, nawet jeśli są jednorazowe.

Uwaga: sprzedawca może (a nawet powinien) zgłosić także transakcję poniżej 10 000 euro, jeśli ma uzasadnione podejrzenie, że może ona służyć praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu (art. 74 ust. 1 ustawy AML).

Fiskus nie widzi, ale… może zapytać

Ani urząd skarbowy, ani KAS nie otrzymują automatycznie informacji o zakupie, jeśli:

• wartość transakcji nie przekracza 10 000 euro,
• nie występuje podejrzenie prania pieniędzy,
• nie ma obowiązku zgłoszenia do GIIF.

Jednak dane z ewidencji prowadzonej przez sprzedawcę (np. kantor lub dealer złota) mogą zostać udostępnione KAS na żądanie – np. w toku kontroli podatkowej, czynności sprawdzających lub postępowania karno-skarbowego, nawet po kilku latach. 

„Bez śladu” nie znaczy anonimowo

Teoretycznie więc taka transakcja może zostać ujawniona po czasie, jeśli organ podatkowy będzie analizował Pana aktywa i wystąpi do sprzedawców złota o przekazanie ewidencji. Może do tego dojść m.in. w przypadku:

• podejrzenia nieujawnionych dochodów,
• postępowania dotyczącego majątku firmy lub osoby fizycznej,
• weryfikacji źródeł finansowania inwestycji, zakupów lub nieruchomości.

Firmy zajmujące się sprzedażą złota są zobowiązane do przechowywania ewidencji przez co najmniej 5 lat (art. 49 ust. 1 ustawy AML). Dlatego nawet po dłuższym czasie organy skarbowe mogą uzyskać do niej dostęp, jeśli uznają to za potrzebne.

Złoto pamięta dłużej, niż myślisz

Praktyka pokazuje, że nawet „nieszkodliwe” zakupy złota za gotówkę mogą po latach stać się istotnym tropem przy analizie majątku lub źródeł dochodu. Warto więc pamiętać, że anonimowość w obrocie metalami szlachetnymi jest dziś raczej pozorna – a ślad w ewidencji pozostaje na długo.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - Dz.U. 2025 poz. 644
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
3. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930