Działalność gospodarcza a twórczość artystyczna, kiedy warto założyć firmę?

Obowiązki podatkowe w przypadku działalności gospodarczej i artystycznej

Wskazuję, że wszystko zależy od tego, jaki przychód Pani osiąga i czy wszystkie obowiązki finansowe (zobowiązania) są dla Pani opłacalne przy założeniu działalności gospodarczej.

Obowiązki podatkowe w przypadku działalności artystycznej i działalności gospodarczej są podobne. W obu przypadkach podatnicy muszą rozliczać się z dochodów z tytułu prowadzonej działalności. Artyści, którzy tworzą sztukę i na tym zarabiają, mogą korzystać z preferencyjnych 50% kosztów uzyskania przychodów. Jest to tzw. ulga dla twórców, która została wprowadzona w celu wsparcia osób zajmujących się działalnością artystyczną. Aby móc skorzystać z ulgi dla twórców, artysta musi spełnić określone warunki. Przede wszystkim musi wykonywać działalność artystyczną w sposób twórczy i samodzielny. Oznacza to, że działalność artystyczna musi wymagać od artysty indywidualnego wkładu i kreatywności. Jeśli artysta wykonuje pracę artystyczną systematycznie, sprzedaje swoje dzieła w sposób zorganizowany i zarabia na sprzedaży, to powinien zakwalifikować przychód do działalności gospodarczej.

Twórcy, artyści i osoby wykonujące wolne zawody podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wspomnianych osób stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” na dany rok kalendarzowy. Składka w danej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku.

Ulgi dla nowego przedsiębiorcy

Działalność zgłoszona do CEIDG przestaje być traktowana w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych jako działalność twórcza, artystyczna lub wykonywanie wolnego zawodu, lecz jest traktowana jako działalność gospodarcza, a osoba prowadząca tę działalność – jako przedsiębiorca. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną podejmujący działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmujący ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. Przedsiębiorca może jednak zrezygnować z ulgi przez dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Negatywną konsekwencją korzystania ze wspomnianej ulgi jest to, że brak płatności składek przez przedsiębiorcę przez okres korzystania z niej powoduje brak prawa do świadczeń za ten okres.

Ulga polega na umożliwieniu osobie prowadzącej działalność gospodarczą opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru, której wysokość zależy od uzyskanych z tej działalności dochodów w poprzednim roku kalendarzowym. Podstawę wymiaru składek ubezpieczony ustala na dany rok kalendarzowy poprzez pomnożenie przeciętnego miesięcznego dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym przez współczynnik 0,5. Szczegółowy algorytm określono w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Uprawnienie to dotyczy przedsiębiorcy, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych.

Brak objęcia twórców, artystów i osób wykonujących wolne zawody w sposób bezpośredni (tj. bez konieczności wpisu do CEIDG) możliwością skorzystania z ulg w opłacaniu składek ZUS jest często krytykowany. Trudno bowiem znaleźć racjonalną przyczynę wykluczenia tych grup zawodowych ze wspomnianych uprawnień. W konsekwencji wiele osób, które ze względu na charakter swojej działalności powinny mieć status twórcy lub artysty, decyduje się prowadzić swoją aktywność jako działalność gospodarczą, aby móc korzystać z ulg.

Działalność nieewidencjonowana

Dodatkowo wskazuję, że zgodnie z art. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 roku (Dz. U. 2018 roku, poz. 646 z późn. zm.), dalej ustawa, „Działalność nieewidencjonowanej nie stanowi działalność gospodarcza wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2020 r., poz. 2207 oraz z 2023 r., poz. 1667), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej”.

Zatem ustawa definiuje działalność nierejestrową jako działalność nierejestrowaną, nieewidencjonowaną, jako drobną działalność zarobkową osób fizycznych, która nie wymaga rejestracji firmy. Prowadzenie takiej działalności nie wymaga wpisu do CEIDG, czyli Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Działalność nierejestrowana, nawet jeśli ma wszystkie kluczowe cechy działalności gospodarczej, to wyjątkowo nie jest traktowana jak działalność gospodarcza, o ile uzyskane przychody nie przekroczą w żadnym miesiącu 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Limit miesięcznych przychodów dla działalności nieewidencjonowanej w 2025 roku wynosi 3499,50 zł.

Dlatego też można prowadzić działalność nierejestrowaną, jeżeli:

• miesięczne przychody z działalności nie przekroczą limitu, czyli 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku,
• w okresie ostatnich 60 miesięcy (5 lat) nie wykonywano działalności gospodarczej.

Do limitu przychodów uprawniających do prowadzenia działalności nierejestrowanej wlicza się przychody należne z danego miesiąca, wynikające z wystawionych rachunków lub faktur, nawet jeśli faktycznie ich się nie otrzymało (klient jeszcze nie zapłacił za towar).

Jeśli zostanie przekroczony miesięczny limit przychodu, działalność zostanie automatycznie uznana za działalność gospodarczą. Od momentu przekroczenia limitu przychodu ma się 7 dni na zarejestrowanie działalności gospodarczej w CEIDG.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - Dz.U. 2018 poz. 646