Produkcja świec zapachowych – formalności i wymogi prawne

Prowadzenie pracowni produkującej świece zapachowe

Produkcja świec zapachowych – parafinowych, sojowych czy z innych wosków – nie jest działalnością koncesjonowaną ani reglamentowaną w takim sensie, że przed startem nie trzeba uzyskiwać osobnego pozwolenia branżowego. O tym, czy trzeba założyć działalność gospodarczą, decydują przede wszystkim zasady z art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców oraz art. 5 tej ustawy regulujący działalność nierejestrowaną.

Jeżeli sprzedaż ma niewielką skalę, można rozważyć działalność nierejestrowaną, ale tylko wtedy, gdy spełnione są ustawowe warunki, w szczególności limit przychodu należnego z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Trzeba pamiętać, że brak rejestracji firmy nie zwalnia z obowiązków dotyczących bezpieczeństwa produktu, oznakowania, odpowiedzialności wobec konsumenta czy przepisów podatkowych.

W praktyce świeca zapachowa jest wyrobem składającym się z kilku elementów: wosku, knota, substancji zapachowych, ewentualnych barwników, pojemnika i opakowania. To oznacza, że przed sprzedażą trzeba ocenić nie tylko sam proces produkcji, ale też bezpieczeństwo gotowego produktu oraz informacje przekazywane klientowi.

Czy produkcję świec trzeba zgłaszać do sanepidu?

Co do zasady nie ma ogólnego obowiązku zgłaszania do Państwowej Inspekcji Sanitarnej samej produkcji świec zapachowych, ponieważ nie jest to działalność w zakresie żywności, kosmetyków, materiałów mających kontakt z żywnością ani działalność lecznicza. Ustawa z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa zadania sanepidu w zakresie nadzoru sanitarnego, ale nie wprowadza automatycznie obowiązku rejestracji każdej pracowni rzemieślniczej.

Inaczej może być jednak wtedy, gdy konkretny lokal, sposób użytkowania budynku albo rodzaj prowadzonej działalności powoduje obowiązki wynikające z przepisów sanitarnych, przeciwpożarowych, budowlanych lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli produkcja odbywa się w lokalu użytkowym, zatrudniani są pracownicy albo magazynowane są większe ilości substancji chemicznych, trzeba dodatkowo przeanalizować wymagania dotyczące wentylacji, warunków pracy, przechowywania surowców i ochrony przeciwpożarowej. To zależy od stanu faktycznego.

W praktyce częściej niż „zgłoszenie do sanepidu” pojawiają się obowiązki wobec innych reżimów prawnych: bezpieczeństwa produktu, chemikaliów, odpadów, e-commerce i praw konsumenta.

Jakie przepisy są najważniejsze przy sprzedaży świec?

Najważniejsze są zwykle cztery grupy regulacji:

• bezpieczeństwo produktu – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (GPSR);
• klasyfikacja i oznakowanie chemikaliów – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (CLP);
• obowiązki dotyczące substancji chemicznych – rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 z 18 grudnia 2006 r. dotyczące REACH;
• odpady i opakowania – zwłaszcza ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Jeżeli sprzedaż odbywa się na odległość, dochodzą jeszcze obowiązki wobec konsumentów wynikające z ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta oraz – w zależności od modelu sprzedaży – wymogi informacyjne platform i sklepów internetowych. W tym zakresie warto też uwzględnić praktyczne skutki GPSR dla sprzedaży online, podobnie jak przy zagadnieniach opisanych w materiale o GPSR e-commerce.

GPSR – obowiązki producenta świec

Od 13 grudnia 2024 r. w pełni stosuje się rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów. Zgodnie z art. 5 GPSR do obrotu mogą być wprowadzane tylko produkty bezpieczne. To podstawowa zasada także dla świec zapachowych.

Przy ocenie bezpieczeństwa znaczenie mają m.in. cechy produktu, jego skład, opakowanie, instrukcje i ostrzeżenia oraz wpływ na określone kategorie konsumentów – wynika to z art. 6 GPSR. W przypadku świec chodzi przede wszystkim o ryzyko pożaru, pęknięcia pojemnika, przewrócenia się świecy, nadmiernego dymienia, niewłaściwego spalania, a także zagrożenia wynikające z użytych substancji zapachowych.

Z art. 9 ust. 1 GPSR wynika, że producent ma obowiązek zapewnić, by produkt został zaprojektowany i wytworzony zgodnie z ogólnymi wymaganiami bezpieczeństwa. Ponadto producent powinien zamieścić identyfikujące go dane, oznaczenie produktu pozwalające na jego identyfikację, a także jasne instrukcje i informacje dotyczące bezpieczeństwa – art. 9 ust. 5-7 GPSR.

Jeżeli produkt okaże się niebezpieczny, producent ma obowiązki naprawcze: podjąć środki zaradcze, w tym wycofanie z obrotu lub recall, oraz zawiadomić właściwe organy i zainteresowane podmioty – art. 9 ust. 8 i art. 20 GPSR.

W kontekście świec i innych wyrobów konsumenckich przydatny jest też materiał o tym, co rzeczywiście podlega ocenie bezpieczeństwa przez producent a GPSR.

CLP i REACH – kiedy mają znaczenie przy świecach zapachowych?

Jeżeli świeca lub jej składniki spełniają kryteria zagrożenia, zastosowanie może mieć rozporządzenie CLP. To ono określa zasady klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji oraz mieszanin. Obowiązki zależą od konkretnego składu, stężenia i właściwości zastosowanych substancji zapachowych, barwników czy dodatków. Nie każda świeca będzie wymagała identycznego oznakowania, dlatego nie da się tego rozstrzygnąć abstrakcyjnie bez analizy receptury i kart charakterystyki surowców.

W praktyce producent powinien pozyskać od dostawców aktualne karty charakterystyki i sprawdzić, czy mieszanina końcowa wymaga klasyfikacji oraz jakich zwrotów H, P, piktogramów lub dodatkowych informacji wymaga etykieta. Jeżeli mieszanina zostaje zaklasyfikowana jako stwarzająca zagrożenie, trzeba także ocenić obowiązki zgłoszeniowe do ośrodków zatruć wynikające z art. 45 CLP i załącznika VIII do CLP, w tym kwestie kodu UFI.

Rozporządzenie REACH ma znaczenie zwłaszcza dla stosowanych substancji chemicznych i łańcucha dostaw. Sam często powtarzany próg 1 tony rocznie nie oznacza, że poniżej tej wielkości można pominąć REACH całkowicie. Próg ten dotyczy tylko części obowiązków, zwłaszcza rejestracji substancji zgodnie z art. 5 i art. 6 REACH. Nadal trzeba jednak weryfikować ograniczenia, wymogi dotyczące kart charakterystyki, komunikacji w łańcuchu dostaw i ewentualnych substancji objętych restrykcjami.

Jak powinno wyglądać oznakowanie świecy?

Na etykiecie lub opakowaniu powinny znaleźć się informacje wymagane przez przepisy mające zastosowanie do konkretnego produktu. W typowym przypadku będą to:

• dane producenta lub importera pozwalające na identyfikację i kontakt, zgodnie z art. 9 ust. 6 GPSR;
• oznaczenie partii, serii lub inny identyfikator produktu, zgodnie z art. 9 ust. 5 GPSR;
• instrukcje bezpiecznego używania i ostrzeżenia, jeżeli są potrzebne dla bezpiecznego korzystania z produktu – art. 9 ust. 7 GPSR;
• w razie potrzeby oznakowanie wynikające z CLP, jeżeli mieszanina podlega klasyfikacji jako stwarzająca zagrożenie.

W praktyce rynkowej często stosuje się również piktogramy i ostrzeżenia z norm zharmonizowanych lub branżowych odnoszących się do świec, np. dotyczące bezpiecznego palenia, odległości od materiałów łatwopalnych czy zakazu pozostawiania palącej się świecy bez nadzoru. Same normy nie zawsze są obowiązkowe wprost, ale ich stosowanie może pomagać wykazać spełnienie ogólnych wymagań bezpieczeństwa z GPSR.

Czy trzeba mieć kartę charakterystyki dla klienta?

Nie zawsze. Karta charakterystyki jest dokumentem przewidzianym przede wszystkim dla substancji i mieszanin w obrocie profesjonalnym, gdy spełnione są warunki z art. 31 REACH. Nie oznacza to automatycznie, że każdy konsument kupujący świecę musi otrzymać kartę charakterystyki. Trzeba natomiast prawidłowo ocenić, czy dla używanych surowców oraz dla produktu końcowego powstają obowiązki dokumentacyjne i informacyjne w łańcuchu dostaw.

Dla klienta detalicznego kluczowe będą zwykle prawidłowe ostrzeżenia, instrukcja użycia, oznaczenia produktu i bezpieczne opakowanie, a nie sama karta charakterystyki.

Sprzedaż internetowa świec – o czym trzeba pamiętać?

Przy sprzedaży online dochodzą obowiązki informacyjne wobec konsumenta. Ustawa z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta wymaga m.in. podania głównych cech świadczenia, danych przedsiębiorcy, ceny, kosztów dostawy, zasad reklamacji, prawa odstąpienia od umowy i wyjątków od tego prawa – zob. art. 12 ust. 1 tej ustawy. Jeżeli sklep prowadzi przedsiębiorca, powinien też spełniać obowiązki z ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz z przepisów RODO, jeśli przetwarza dane klientów.

Z perspektywy GPSR istotne jest również to, aby informacje o bezpieczeństwie były dostępne dla konsumenta w kanale online, a nie dopiero po dostawie produktu. Zakres wymaganych informacji zależy od rodzaju wyrobu i ryzyk z nim związanych.

Odpady, opakowania i BDO

Produkcja świec może rodzić obowiązki z zakresu gospodarki odpadami. Jeżeli w toku działalności powstają odpady inne niż komunalne, przedsiębiorca powinien ocenić obowiązki wynikające z ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w tym ewidencję odpadów i ewentualny wpis do rejestru BDO. Dodatkowo wprowadzanie opakowań na rynek może oznaczać obowiązki z ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

To, czy wpis do BDO jest potrzebny, zależy od konkretnego modelu działalności: ilości i rodzaju odpadów, sposobu pakowania produktów, korzystania z opakowań własnych oraz tego, czy przedsiębiorca wprowadza produkty w opakowaniach na terytorium kraju. W tej części nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich małych pracowni.

Czy lokal domowy jest dopuszczalny?

Samo prawo nie zakazuje automatycznie wytwarzania świec w domu, ale trzeba uwzględnić kilka kwestii praktycznych i prawnych: zasady korzystania z lokalu, bezpieczeństwo pożarowe, uciążliwość dla sąsiadów, warunki magazynowania surowców, a przy działalności gospodarczej także możliwość wykonywania działalności pod danym adresem. Jeżeli lokal znajduje się we wspólnocie lub spółdzielni, znaczenie mogą mieć też regulaminy porządkowe oraz przepisy prawa budowlanego dotyczące sposobu użytkowania obiektu.

Jeżeli skala produkcji rośnie, wykorzystywane są większe ilości substancji zapachowych albo zatrudniane są osoby do pracy, analiza powinna objąć również przepisy BHP i przeciwpożarowe. Wtedy warto skonsultować nie tylko kwestie prawne, ale też techniczne.

Tabela: co zwykle trzeba sprawdzić przed startem?

FAQ

Czy do robienia świec potrzebne jest pozwolenie?

Najczęściej nie. Sama produkcja świec zapachowych nie jest działalnością wymagającą koncesji lub zezwolenia. Trzeba jednak spełnić obowiązki dotyczące bezpieczeństwa produktu, oznakowania, sprzedaży i ewentualnie odpadów.

Czy trzeba zgłaszać produkcję świec do sanepidu?

Co do zasady nie ma ogólnego obowiązku zgłoszenia tylko dlatego, że produkuje się świece. Obowiązki mogą jednak wynikać z innych przepisów dotyczących lokalu, warunków pracy, bezpieczeństwa pożarowego albo szczególnego sposobu prowadzenia działalności.

Czy świece zapachowe podlegają GPSR?

Tak. Jako produkty konsumenckie wprowadzane do obrotu w UE co do zasady podlegają rozporządzeniu (UE) 2023/988, czyli GPSR. Produkt musi być bezpieczny, identyfikowalny i prawidłowo opisany.

Czy każda świeca musi mieć oznakowanie CLP?

Nie zawsze. To zależy od składu i klasyfikacji produktu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008. Bez analizy receptury i kart charakterystyki surowców nie da się tego prawidłowo przesądzić.

Czy przy małej sprzedaży trzeba interesować się BDO?

Tak, warto to sprawdzić. Nawet mała działalność może generować obowiązki z zakresu odpadów lub opakowań. To zależy od tego, jakie odpady powstają i czy wprowadzasz produkty w opakowaniach na rynek.

Źródła

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów.

2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (CLP).

3. Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. dotyczące REACH.

4. Ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

5. Ustawa z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.

6. Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

7. Ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

8. Ustawa z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.