Upublicznienie danych osoby zgłaszającej hałas

Zakłócanie ciszy nocnej a art. 51 Kodeksu wykroczeń

W opisanej sytuacji podstawowym przepisem jest art. 51 § 1 Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z nim ten, kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

W praktyce najczęściej chodzi o głośne imprezy, krzyki, muzykę, awantury, uporczywe hałasy z mieszkania albo inne zachowania, które realnie zakłócają spokój mieszkańców. Trzeba jednak pamiętać, że samo pojęcie „ciszy nocnej” nie jest w Kodeksie wykroczeń zdefiniowane przez stałe godziny 22:00–6:00. Takie godziny wynikają zwykle z regulaminów porządkowych wspólnot, spółdzielni, akademików, hoteli lub z utrwalonej praktyki. Odpowiedzialność z art. 51 Kodeksu wykroczeń zależy przede wszystkim od tego, czy zachowanie rzeczywiście zakłóciło spokój, porządek publiczny lub spoczynek nocny.

Jeżeli policjanci sami stwierdzą wykroczenie, mogą ukarać sprawcę mandatem. Jeżeli natomiast nie byli świadkami hałasu, znaczenie ma materiał dowodowy, w tym zeznania osoby zgłaszającej, nagrania, notatki z interwencji albo zeznania innych mieszkańców. W postępowaniu mandatowym funkcjonariusz musi wskazać sprawcy zachowanie stanowiące wykroczenie, czas i miejsce jego popełnienia oraz kwalifikację prawną, a sprawca ma prawo odmówić przyjęcia mandatu.

Czy zgłoszenie zakłócania ciszy nocnej może być anonimowe?

Zgłoszenie zakłócania spokoju można przekazać policji bez podawania pełnych danych, zwłaszcza gdy celem jest szybka interwencja. Trzeba jednak odróżnić anonimową informację dla policji od udziału w późniejszym postępowaniu. Anonimowe zgłoszenie może spowodować przyjazd patrolu, ale jeżeli policjanci nie stwierdzą hałasu na miejscu, samo anonimowe zawiadomienie może nie wystarczyć do skutecznego ukarania sprawcy.

Jeżeli zgłaszający podaje swoje dane, policja może potraktować go jako osobę zawiadamiającą, świadka albo pokrzywdzonego w rozumieniu konkretnej sprawy. Wtedy jego dane mogą znaleźć się w dokumentacji służbowej lub procesowej. Nie oznacza to jednak, że policjant ma obowiązek automatycznie podawać sąsiadowi pełne dane osoby zgłaszającej tylko dlatego, że sprawca o to zapytał. Ujawnienie danych powinno wynikać z przepisów i być ograniczone do tego, co jest konieczne dla sprawy.

Pełna anonimowość jest trudna do utrzymania szczególnie wtedy, gdy sprawa trafia do sądu, a osoba zgłaszająca ma zeznawać jako świadek. W takim postępowaniu obwiniony ma prawo znać zarzuty i dowody, na których opiera się sprawa. Jeżeli zależy Państwu na dyskrecji, warto już przy zgłoszeniu poprosić funkcjonariusza o ograniczenie przekazywania danych osobom postronnym i zanotować numer interwencji.

Czy policja mogła ujawnić dane zgłaszającego?

Policja, przyjmując zgłoszenie i prowadząc interwencję, działa jako organ publiczny. Może przetwarzać dane osoby zgłaszającej w zakresie potrzebnym do realizacji ustawowych zadań, sporządzenia notatki, prowadzenia czynności wyjaśniających albo skierowania sprawy do sądu. Podstawą takiego przetwarzania nie jest zgoda zgłaszającego, lecz przepisy prawa dotyczące działania organów ścigania i postępowania w sprawach o wykroczenia.

Nie każde przekazanie informacji o zgłaszającym jest jednak dopuszczalne. Co innego, gdy dane znajdują się w aktach sprawy i są dostępne w granicach procedury, a co innego, gdy funkcjonariusz bez potrzeby informuje osoby postronne: „to ten sąsiad zgłosił hałas”. Takie działanie mogłoby być oceniane jako nieprawidłowe, zwłaszcza jeżeli nie było konieczne dla przeprowadzenia interwencji ani dla ochrony praw osoby ukaranej.

Jeżeli podejrzewa Pan, że to policjant bez podstawy przekazał Pana dane administratorowi forum, zarządcy nieruchomości lub sąsiadom, warto złożyć pisemne wystąpienie do komendanta jednostki z prośbą o wyjaśnienie, kto, kiedy i na jakiej podstawie ujawnił dane. Można również złożyć skargę na sposób przeprowadzenia interwencji. W sprawach dotyczących niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych możliwa jest także skarga do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Upublicznienie danych na forum lokatorskim

Opublikowanie na forum lokatorskim imienia i nazwiska mieszkańca wraz z informacją, że zgłosił zakłócanie ciszy nocnej, co do zasady jest przetwarzaniem danych osobowych. Nawet jeżeli dane są znane części mieszkańców, zestawienie ich z konkretną informacją o zgłoszeniu na policję może naruszać prywatność, wywoływać presję środowiskową i prowadzić do konfliktu sąsiedzkiego.

Osoba, która opublikowała taki wpis, powinna mieć podstawę prawną do ujawnienia danych. W typowej sytuacji sąsiedzkiej trudno uzasadnić publiczne wskazywanie, kto zawiadomił policję. Administrator forum, wspólnota, spółdzielnia albo inny podmiot zarządzający platformą powinien zareagować na żądanie usunięcia danych, zwłaszcza gdy wpis identyfikuje osobę fizyczną i nie jest konieczny do rozwiązania sprawy porządkowej.

W pierwszej kolejności należy zabezpieczyć dowody: zrzuty ekranu wpisu, adres strony, datę publikacji, nazwę profilu autora, komentarze oraz informację, kto administruje forum. Następnie warto skierować do autora wpisu i administratora forum pisemne żądanie usunięcia danych oraz zaprzestania dalszego rozpowszechniania informacji. Jeżeli forum należy do wspólnoty lub spółdzielni, pismo można skierować również do zarządu lub zarządcy nieruchomości.

Jakich roszczeń można dochodzić?

W zależności od okoliczności można skorzystać z kilku ścieżek. Na gruncie RODO można żądać usunięcia danych, ograniczenia ich przetwarzania, informacji o źródle pozyskania danych oraz podstawie ich ujawnienia. Administrator danych powinien odpowiedzieć na żądanie co do zasady bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w terminie miesiąca. Termin ten może zostać przedłużony w bardziej skomplikowanych sprawach, ale administrator powinien o tym poinformować.

Jeżeli przetwarzanie danych narusza przepisy, osoba, której dane dotyczą, może złożyć skargę do Prezesa UODO. Trzeba jednak pamiętać, że UODO nie zasądza zadośćuczynienia ani odszkodowania na rzecz osoby poszkodowanej. Roszczenia pieniężne dochodzi się przed sądem powszechnym.

Równolegle można powołać się na ochronę dóbr osobistych z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Prywatność, dobre imię, cześć i poczucie bezpieczeństwa mogą być dobrami osobistymi. W pozwie można domagać się m.in. usunięcia wpisu, złożenia przeprosin, zaniechania dalszych naruszeń, a w uzasadnionych przypadkach także zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny.

Jeżeli wpis zawiera nieprawdziwe lub obraźliwe twierdzenia, np. sugeruje donosicielstwo, pomówienia, nękanie sąsiadów albo inne naganne zachowania, w grę mogą wejść również przepisy o zniesławieniu lub zniewadze. Tę drogę należy jednak oceniać ostrożnie, ponieważ postępowania karne w sprawach sąsiedzkich często eskalują konflikt.

Co zrobić krok po kroku?

Najpierw należy ustalić, gdzie dokładnie opublikowano dane i kto odpowiada za forum. Warto wykonać zrzuty ekranu w taki sposób, aby widoczna była data, adres strony, treść wpisu i dane autora. Jeżeli to możliwe, dobrze jest pobrać regulamin forum lub zasady korzystania z grupy.

Następnie należy wysłać do administratora forum żądanie usunięcia danych osobowych i wpisu naruszającego prywatność. W piśmie warto wskazać, że ujawniono imię i nazwisko wraz z informacją o zgłoszeniu interwencji policji, a dalsza publikacja nie ma podstawy prawnej i narusza dobra osobiste. Pismo najlepiej wysłać w sposób pozwalający potwierdzić datę doręczenia.

Jeżeli administrator nie reaguje, można ponowić wezwanie z wyznaczeniem krótkiego terminu, np. 3 albo 7 dni, a następnie złożyć skargę do UODO lub skierować sprawę do sądu. Jeżeli istnieje podejrzenie, że źródłem danych była policja, równolegle należy zwrócić się do właściwej komendy o wyjaśnienie przebiegu interwencji oraz podstawy ewentualnego ujawnienia danych.

FAQ

Źródła

• Kodeks wykroczeń – art. 51.
• Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia – przepisy o postępowaniu mandatowym.
• RODO – rozporządzenie 2016/679 – m.in. art. 5, 6, 12, 15, 17, 21, 77 i 82.
• Kodeks cywilny – art. 23, 24 i 448.
• Urząd Ochrony Danych Osobowych – skarga do Prezesa UODO.