Odprawa mieszkaniowa dla żołnierza po służbie w Policji

Zwolnienie ze służby a prawo do odprawy mieszkaniowej

Odprawa mieszkaniowa dla żołnierza zawodowego nadal jest regulowana przede wszystkim przez art. 23 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten należy czytać łącznie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, ponieważ ta ustawa zmieniła zasady dotyczące części żołnierzy przechodzących do wojska z innych służb mundurowych.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej odprawa mieszkaniowa przysługuje żołnierzowi zawodowemu zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej, zamieszkałemu w kwaterze, jeżeli nabył prawo do emerytury wojskowej albo wojskowej renty inwalidzkiej. Przepis obejmuje także określone przypadki zwolnienia przed nabyciem prawa do emerytury, jeżeli stosunek służbowy wypowiedział właściwy organ wojskowy.

W praktyce przejście na emeryturę wojskową również wiąże się ze zwolnieniem ze służby. Nie jest więc tak, że odprawa mieszkaniowa przysługuje wyłącznie wtedy, gdy żołnierz został zwolniony z inicjatywy przełożonych. Trzeba jednak odróżnić samo spełnienie warunku zwolnienia ze służby od przesłanek negatywnych, które mogą wyłączyć prawo do odprawy.

Odprawa mieszkaniowa po przejściu z Policji do wojska

Najważniejsza zmiana wprowadzona ustawą o obronie Ojczyzny dotyczy żołnierzy, którzy przed powołaniem do czynnej służby wojskowej pełnili służbę w jednej ze wskazanych formacji. Zgodnie z art. 23 ust. 9 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej odprawa mieszkaniowa nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu oraz osobom uprawnionym po jego śmierci, jeżeli żołnierz został zwolniony z czynnej służby wojskowej przed upływem 10 lat od dnia powołania do tej służby, a powołanie nastąpiło po okresie służby m.in. w Policji, Straży Granicznej, Służbie Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Więziennej, ABW, AW, CBA, Służbie Celno-Skarbowej, Służbie Celnej, SKW, SWW albo UOP.

Oznacza to, że sama wieloletnia służba w Policji nie zastępuje automatycznie 10 lat służby wojskowej na potrzeby tego konkretnego wyłączenia. Jeżeli żołnierz został powołany do wojska po służbie w Policji i od tego powołania do zwolnienia z czynnej służby wojskowej nie minęło 10 lat, art. 23 ust. 9 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP może pozbawić go odprawy mieszkaniowej.

Nie dotyczy to jednak każdej osoby, która przeszła z Policji do wojska. Decydujące znaczenie ma data powołania do zawodowej służby wojskowej oraz przepis przejściowy z art. 816 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.

Przepisy przejściowe ustawy o obronie Ojczyzny

Ustawa o obronie Ojczyzny weszła w życie 23 kwietnia 2022 r. Zgodnie z art. 816 tej ustawy przepisu art. 23 ust. 9 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie stosuje się do żołnierzy, którzy zostali powołani do zawodowej służby wojskowej przed dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny.

Jeżeli więc żołnierz został powołany do zawodowej służby wojskowej przed 23 kwietnia 2022 r., wcześniejsza służba w Policji i krótszy niż 10-letni okres służby wojskowej nie powinny same w sobie wyłączać prawa do odprawy mieszkaniowej na podstawie art. 23 ust. 9 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W opisanym stanie faktycznym, w którym żołnierz pełnił 7 lat służby wojskowej, ale został powołany do zawodowej służby wojskowej przed wejściem w życie ustawy o obronie Ojczyzny, przepis ograniczający nie powinien mieć zastosowania.

Jak ustala się wysokość odprawy mieszkaniowej?

Zasady obliczania odprawy wynikają z art. 23 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Odprawa wynosi co do zasady 3% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego za każdy rok podlegający zaliczeniu do wysługi lat, od której zależy wysokość dodatku za długoletnią służbę wojskową. Ustawa przewiduje przy tym dolną i górną granicę odprawy: nie może być niższa niż 45% ani wyższa niż 80% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego.

Zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP odprawę oblicza się z uwzględnieniem okresu służby liczonego w pełnych latach, przy czym rozpoczęty rok, w którym następuje zwolnienie ze służby, przyjmuje się jako rok pełny. Wartość przysługującego lokalu ustala się według mechanizmu określonego w art. 23 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, z uwzględnieniem m.in. liczby norm należnych żołnierzowi oraz wskaźnika ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Odprawy mieszkaniowej nie należy mylić z bieżącym świadczeniem związanym z zakwaterowaniem. Inne zasady dotyczą sytuacji, gdy żołnierz pobiera świadczenie mieszkaniowe w trakcie służby albo gdy powstaje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot.

Kiedy odprawa mieszkaniowa nie przysługuje?

Poza opisanym wyżej ograniczeniem dotyczącym żołnierzy przechodzących z innych służb mundurowych, art. 23 ust. 9 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje również inne sytuacje, w których odprawa mieszkaniowa nie przysługuje. Ocena zawsze wymaga sprawdzenia konkretnego punktu tego przepisu oraz historii korzystania z pomocy mieszkaniowej.

W praktyce trzeba zweryfikować zwłaszcza, czy żołnierz lub osoby uprawnione nie skorzystały już z określonych form zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych oraz czy nie występują przesłanki negatywne wskazane w art. 23 ust. 9 ustawy. Jeżeli organ odmówi wypłaty odprawy, decyzję należy analizować pod kątem prawidłowego zastosowania właściwego punktu art. 23 ust. 9 oraz ewentualnego pominięcia art. 816 ustawy o obronie Ojczyzny.

Co powinien zrobić żołnierz w podobnej sytuacji?

Żołnierz, który przechodzi na emeryturę i chce uzyskać odprawę mieszkaniową, powinien przede wszystkim ustalić: datę powołania do zawodowej służby wojskowej, datę zwolnienia ze służby, podstawę zwolnienia, prawo do emerytury wojskowej lub renty oraz status zajmowanego lokalu. Te elementy decydują o zastosowaniu art. 23 ust. 1, art. 23 ust. 4, art. 23 ust. 9 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz art. 816 ustawy o obronie Ojczyzny.

Jeżeli żołnierz był powołany do zawodowej służby wojskowej przed 23 kwietnia 2022 r., a organ powołuje się na brak 10 lat służby wojskowej po wcześniejszej służbie w Policji, warto wprost wskazać art. 816 ustawy o obronie Ojczyzny. Ten przepis przejściowy ma zasadnicze znaczenie i może przesądzać o tym, że nowe ograniczenie nie znajdzie zastosowania.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji kluczowe jest to, że żołnierz został powołany do zawodowej służby wojskowej przed 23 kwietnia 2022 r. Jeżeli tak było, art. 816 ustawy o obronie Ojczyzny chroni go przed zastosowaniem nowego ograniczenia z art. 23 ust. 9 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Sam fakt wcześniejszej służby w Policji i 7 lat służby wojskowej nie powinien wtedy automatycznie pozbawiać prawa do odprawy mieszkaniowej.

W sprawach żołnierzy warto analizować także inne świadczenia i uprawnienia związane ze służbą, w tym dodatki żołnierza, ponieważ decyzje mieszkaniowe, kadrowe i finansowe często wzajemnie na siebie wpływają.

FAQ

Źródła

• art. 23 ust. 1, art. 23 ust. 4, art. 23 ust. 9 pkt 4 oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,
• art. 816 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny,
• komunikaty Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania.