Zaległy abonament RTV – przedawnienie, umorzenie i terminy odpowiedzi

Pobieranie opłat abonamentowych RTV

Obowiązek opłacania abonamentu RTV wynika z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Przepis stanowi, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych domniemywa się, że osoba posiadająca odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu używa tego odbiornika. To domniemanie ma znaczenie praktyczne: jeżeli odbiornik był zarejestrowany albo znajdował się w lokalu i nadawał się do odbioru, organ co do zasady przyjmuje istnienie obowiązku abonamentowego.

Rejestracji odbiornika należy dokonać na zasadach wynikających z art. 2 ust. 3 i 4 ustawy o opłatach abonamentowych. Samo zaprzestanie używania odbiornika nie wystarcza jeszcze do zakończenia obowiązku, jeżeli nie doszło do jego skutecznego wyrejestrowania w trybie przewidzianym przez przepisy i praktykę operatora wyznaczonego.

Zwolnienia z abonamentu RTV

Zwolnienia podmiotowe reguluje art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych. Przepis przewiduje m.in. zwolnienia dla określonych grup osób, w tym dla osób niewidomych spełniających ustawowe warunki. Co ważne, zwolnienie nie działa automatycznie wstecz.

Na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym w placówce operatora wyznaczonego złożono oświadczenie o spełnianiu warunków do zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie. Oznacza to, że samo posiadanie uprawnienia, bez dopełnienia formalności, zwykle nie usuwa zaległości za okres wcześniejszy.

Jeżeli więc ktoś należał do związku niewidomych lub spełniał przesłanki ustawowe, ale nie zgłosił zwolnienia zgodnie z ustawą, organ może uznać, że zwolnienie działa dopiero na przyszłość, a nie za poprzednie lata. W takich sytuacjach znaczenia nabiera wniosek o umorzenie zaległości.

Charakter prawny zaległości abonamentowych

Zaległości abonamentowe nie są zwykłym długiem cywilnym. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych do opłat abonamentowych oraz do opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

Z kolei art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że w przypadku używania niezarejestrowanego odbiornika pobiera się opłaty abonamentowe oraz opłatę sankcyjną ustalaną według zasad z art. 5 ust. 3 tej ustawy. Przepis ten przewiduje opłatę w wysokości trzydziestokrotności miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika.

To publicznoprawny charakter należności powoduje, że do przedawnienia stosuje się nie przepisy Kodeksu cywilnego, lecz art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, odpowiednio stosowany do tych należności.

Zobacz również:

po ilu latach przedawnia się dług kupiony przez firmę windykacyjną oraz klauzula wykonalności a przedawnienie roszczenia.

Czy abonament RTV się przedawnia?

Tak, ale nie według zasad z Kodeksu cywilnego. Co do zasady zastosowanie ma art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.

W praktyce oznacza to, że każdą miesięczną opłatę analizuje się oddzielnie. Przykładowo opłata wymagalna w 2018 r. co do zasady przedawnia się z końcem 2023 r., chyba że bieg terminu został zawieszony albo przerwany na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

Istotne są zwłaszcza:

• art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej – przerwanie biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony,
• art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej – przypadki zawieszenia biegu terminu przedawnienia,
• art. 70c Ordynacji podatkowej – obowiązek zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w określonych sytuacjach.

Dlatego sama odpowiedź na pytanie „czy minęło 5 lat?” nie zawsze wystarcza. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy wcześniej nie wszczęto skutecznie egzekucji administracyjnej albo nie wystąpiło inne zdarzenie wpływające na bieg terminu.

Czy pismo z KRRiT po terminie oznacza wygraną?

Nie. Przekroczenie terminu załatwienia sprawy przez organ nie oznacza, że sprawa została rozpatrzona pozytywnie z mocy prawa. W postępowaniu administracyjnym nie działa tu zasada automatycznej zgody tylko dlatego, że organ spóźnił się z odpowiedzią.

Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, sprawy powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, a sprawa wymagająca postępowania wyjaśniającego powinna zostać załatwiona nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawa szczególnie skomplikowana – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Jeżeli organ nie może załatwić sprawy w terminie, art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na niego obowiązek zawiadomienia strony o przyczynach zwłoki i wskazania nowego terminu.

Jeżeli termin został przekroczony, strona może skorzystać ze środków przeciwdziałających bezczynności lub przewlekłości, ale spóźniona decyzja nadal może być ważna i skuteczna. Sam upływ terminu nie powoduje więc automatycznego umorzenia zaległości ani obowiązku pozytywnego załatwienia wniosku.

Co zrobić, gdy KRRiT odpowiada zbyt późno?

Aktualnie podstawowym środkiem jest ponaglenie. Zgodnie z art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stronie służy ponaglenie, jeżeli:

• nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych,
• postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

W myśl art. 37 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie. Sposób jego wniesienia zależy od tego, czy w danej sprawie istnieje organ wyższego stopnia. Jeżeli go nie ma, ponaglenie wnosi się do tego samego organu.

Po wyczerpaniu tego środka możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 52 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jeżeli jednak organ ostatecznie wydał już decyzję, zasadnicze znaczenie ma terminowe zaskarżenie tej decyzji, a nie sam zarzut wcześniejszej opieszałości.

Umorzenie zaległego abonamentu RTV

Podstawą prawną jest art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z tym przepisem w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może:

• umorzyć zaległości w płatności opłat abonamentowych,
• rozłożyć je na raty,
• umorzyć odsetki za zwłokę,
• umorzyć lub rozłożyć na raty opłatę z art. 5 ust. 3 ustawy i odsetki od niej.

Jest to jednak uznanie administracyjne, a nie roszczenie strony o umorzenie. To oznacza, że nawet trudna sytuacja życiowa nie gwarantuje pozytywnej decyzji. Organ ocenia całokształt okoliczności konkretnej sprawy.

Na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych wniosek składa się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. W praktyce warto dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację zdrowotną, majątkową, rodzinną, dochody, wydatki, niepełnosprawność, koszty leczenia oraz opis przyczyn powstania zaległości.

Czy późne wyrejestrowanie odbiornika usuwa wcześniejsze długi?

Co do zasady nie. Wyrejestrowanie odbiornika działa na przyszłość i kończy obowiązek od chwili skutecznego dokonania tej czynności. Nie powoduje automatycznego uchylenia obowiązku za okres, w którym odbiornik był zarejestrowany albo w ocenie organu był używany.

Jeżeli ktoś faktycznie od lat nie miał sprawnego odbiornika, ale nie dopełnił formalności, może to być argument we wniosku o umorzenie, lecz nie jest to pewna podstawa do wygaśnięcia należności. W takich sprawach wiele zależy od dowodów i przebiegu rejestracji lub wyrejestrowania.

Zobacz również:

czy rachunki za wodę sprzed kilku lat są przedawnione oraz wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej a przedawnienie długu.

Odwołanie, ponowne rozpatrzenie i skarga do sądu

Jeżeli KRRiT wyda decyzję odmowną, środek zaskarżenia zależy od trybu, w jakim decyzja została wydana. W sprawach, w których decyzję wydaje minister albo samorządowe kolegium odwoławcze jako organ pierwszej instancji, zamiast odwołania stosuje się wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy – art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W praktyce podobny mechanizm ma zastosowanie również wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi dla organu centralnego.

Po wyczerpaniu środka zaskarżenia w administracji można wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 50 § 1 i art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co do zasady termin wynosi 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne.

Jeżeli chodzi o doręczenie zwykłym listem, trzeba ocenić, czy w konkretnym stanie faktycznym było ono prawidłowe. Co do zasady decyzje administracyjne doręcza się stronie na zasadach określonych w dziale I rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wadliwe doręczenie może mieć wpływ na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

Czy decyzja wydana po terminie jest ważna?

Zazwyczaj tak. Terminy z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego mają co do zasady charakter instrukcyjny. Ich naruszenie może uzasadniać ponaglenie, skargę na bezczynność lub przewlekłość, a nie automatyczną nieważność decyzji.

Nie oznacza to jednak, że spóźniona decyzja zawsze jest prawidłowa. Nadal można badać, czy organ właściwie ustalił stan faktyczny, prawidłowo ocenił przesłanki z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych oraz czy dochował wymogów uzasadnienia wynikających z art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

FAQ

Czy abonament RTV przedawnia się po 3 latach?

Nie. Co do zasady stosuje się 5-letni termin z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.

Czy brak odpowiedzi KRRiT w terminie oznacza zgodę na umorzenie?

Nie. Opóźnienie organu nie oznacza automatycznego pozytywnego rozstrzygnięcia. Można natomiast wnosić ponaglenie na podstawie art. 37 K.p.a.

Czy osoba niewidoma jest zawsze zwolniona z abonamentu RTV?

Zwolnienie wynika z art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, ale trzeba jeszcze złożyć wymagane oświadczenie i dokumenty. Bez tego zwolnienie zwykle nie działa wstecz.

Czy decyzja doręczona zwykłym listem jest skuteczna?

To zależy od konkretnego trybu doręczenia i dokumentów w aktach sprawy. Jeżeli doręczenie było wadliwe, może to wpływać na bieg terminów do zaskarżenia decyzji.

Czy można rozłożyć zaległy abonament RTV na raty?

Tak. Art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych przewiduje nie tylko umorzenie, ale także rozłożenie zaległości i odsetek na raty, jeśli zachodzą wyjątkowe okoliczności.

Źródła

• art. 2, art. 4, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 3, art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
• art. 35, art. 36, art. 37, art. 107 § 1 i § 3, art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
• art. 70 § 1, § 4, § 6 oraz art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
• art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
• ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji