Zatrzymanie prawa jazdy za przekroczenie punktów karnych

Kiedy dochodzi do zatrzymania prawa jazdy za punkty karne?

Limit punktów karnych zależy od stażu kierowcy. Kierowca, który posiada prawo jazdy dłużej niż rok, naraża się na konsekwencje po przekroczeniu 24 punktów. Kierowca w pierwszym roku od uzyskania prawa jazdy nie może przekroczyć 20 punktów. Podstawą zatrzymania prawa jazdy przez policjanta jest art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g i h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

W praktyce samo fizyczne odebranie dokumentu przez policję nie kończy sprawy. Informacja o przekroczeniu limitu trafia do właściwego starosty, który prowadzi postępowanie na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Decyzja starosty ma znaczenie administracyjne - określa, czy dokument pozostaje zatrzymany, jakie obowiązki ma kierowca i czy może dojść do cofnięcia uprawnień.

Warto odróżnić trzy sytuacje: zatrzymanie dokumentu przez policję, decyzję starosty o zatrzymaniu prawa jazdy oraz ewentualne cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. To nie są pojęcia tożsame, a skutki prawne zależą od treści konkretnej decyzji.

Co robi starosta po przekroczeniu 24 punktów karnych?

Aktualnie nie można już opierać się na starej praktyce, według której po przekroczeniu 24 punktów kierowca był zasadniczo kierowany na kontrolny egzamin sprawdzający kwalifikacje. Obecnie w przypadku kierowcy z dłuższym stażem zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy o kierujących pojazdami dotyczące kursu reedukacyjnego i badań psychologicznych.

Na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy na odpowiednie obowiązki przewidziane w tej ustawie, w tym kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz badanie psychologiczne, jeżeli kierowca przekroczył dopuszczalną liczbę punktów. Szczegółowe zasady kursu reedukacyjnego wynikają z art. 98a ustawy o kierujących pojazdami.

Jeżeli kierowca nie wykona obowiązków wynikających ze skierowania, starosta może wydać decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Podstawę cofnięcia uprawnień w takich sytuacjach przewiduje art. 103 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Dlatego nie należy ignorować korespondencji od starosty, nawet jeśli kierowca uważa, że część punktów jest nieprawidłowa.

Czy można odzyskać prawo jazdy od starosty?

Możliwość odzyskania prawa jazdy zależy od tego, na jakim etapie znajduje się sprawa. Jeżeli policja zatrzymała dokument, ale starosta nie wydał jeszcze decyzji, można złożyć do starosty wniosek o zwrot dokumentu i wskazać, że brak jest aktualnej podstawy do dalszego zatrzymania. Trzeba jednak liczyć się z tym, że po otrzymaniu informacji z ewidencji starosta może szybko wydać decyzję administracyjną.

Jeżeli decyzja starosty została już doręczona, decydujące znaczenie ma jej treść. W takim przypadku nie wystarczy zwykłe pismo z żądaniem zwrotu dokumentu. Trzeba skorzystać ze środków zaskarżenia przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego albo wykazać, że ustała przyczyna zatrzymania prawa jazdy, na przykład kierowca wykonał obowiązek kursu reedukacyjnego i badania psychologicznego.

Nieaktualne jest założenie, że starosta po przekroczeniu 24 punktów zawsze musi zwrócić dokument, bo nie ma podstawy prawnej do jego zatrzymania. Obecne przepisy przewidują podstawy działania starosty zarówno w ustawie Prawo o ruchu drogowym, jak i w ustawie o kierujących pojazdami. Każdorazowo trzeba sprawdzić, czy decyzja została prawidłowo doręczona, czy wskazuje właściwą podstawę prawną oraz czy liczba punktów rzeczywiście została przekroczona.

Odwołanie od decyzji starosty

Od decyzji starosty przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Wynika to z art. 127 § 1 oraz art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem starosty, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od jej doręczenia.

W odwołaniu warto podnieść konkretne zarzuty, na przykład błędną liczbę punktów, nieprawidłowe ustalenie daty naruszenia, nieuwzględnienie usunięcia punktów z ewidencji albo naruszenie procedury doręczenia. Jeżeli decyzja została oparta na prawomocnym mandacie albo prawomocnym wyroku sądu, samo odwołanie od decyzji starosty zwykle nie wystarczy do ponownego badania, czy wykroczenie rzeczywiście popełniono. W takiej sytuacji trzeba równolegle analizować możliwość podważenia lub korekty podstawy wpisu w ewidencji punktów.

Trzeba także zwrócić uwagę na wykonalność decyzji. Zasady ogólne wynikają z art. 130 Kodeksu postępowania administracyjnego, ale w sprawach prawa jazdy decyzje często mają praktyczne skutki natychmiastowe albo dokument jest już zatrzymany przez policję. Dlatego samo wniesienie odwołania nie zawsze oznacza, że można bezpiecznie prowadzić pojazd do czasu rozpoznania sprawy.

Co z wszystkimi kategoriami prawa jazdy?

Jeżeli dokument prawa jazdy został zatrzymany, kierowca nie powinien posługiwać się żadną kategorią objętą tym dokumentem, chyba że z decyzji albo z odrębnych przepisów wynika coś innego. W praktyce przekroczenie limitu punktów dotyczy kierowcy jako osoby, a nie wyłącznie tej kategorii pojazdu, przy której doszło do naruszenia. Dlatego kierowca posiadający kategorie A, B, C, D lub E powinien bardzo dokładnie sprawdzić sentencję decyzji starosty.

Ma to szczególne znaczenie dla zawodowych kierowców. Jeżeli prawo jazdy jest potrzebne do pracy, warto już w odwołaniu wykazać skutki decyzji, ale argument o utracie pracy sam w sobie nie usuwa przekroczenia limitu punktów. Organ administracji bada przede wszystkim przesłanki ustawowe, czyli liczbę punktów, podstawę ich wpisania i wykonanie obowiązków nałożonych na kierowcę.

Punkty karne, ich usuwanie i kurs zmniejszający liczbę punktów

Zasady ewidencjonowania punktów karnych wynikają z art. 98 ustawy o kierujących pojazdami oraz z przepisów wykonawczych dotyczących ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego. Co do zasady punkty nie znikają w dniu popełnienia wykroczenia ani automatycznie po przyjęciu mandatu. Przy mandacie istotne znaczenie ma zapłata grzywny, ponieważ termin usunięcia punktów jest powiązany z jej uiszczeniem.

Kierowca może skorzystać z kursu zmniejszającego liczbę punktów, ale nie jest to rozwiązanie dla każdej sytuacji. Kurs redukujący punkty jest czymś innym niż kurs reedukacyjny nakładany po przekroczeniu limitu. Nie można traktować go jako sposobu na cofnięcie skutków już stwierdzonego przekroczenia 24 punktów, jeżeli ewidencja wykazała przekroczenie limitu i sprawa trafiła do starosty.

Jeżeli problem dotyczy kierowcy jeżdżącego również poza Polską, trzeba odróżnić skutki punktów w polskiej ewidencji od uprawnień do prowadzenia pojazdów w innych państwach. Szerzej omawiamy to w materiale o tym, jak działają punkty zagranica i czy polska decyzja wpływa na jazdę poza krajem.

Co zrobić, gdy punkty zostały naliczone błędnie?

Jeżeli kierowca uważa, że przekroczenie limitu wynika z błędu, powinien działać dwutorowo. Po pierwsze, jeżeli doręczono decyzję starosty, należy wnieść odwołanie w terminie 14 dni. Po drugie, trzeba wystąpić o weryfikację i korektę ewidencji punktów, wskazując konkretne wpisy, których dotyczy błąd.

Błąd może polegać na podwójnym wpisaniu tego samego naruszenia, niewłaściwej liczbie punktów, nieuwzględnieniu usunięcia punktów po upływie wymaganego okresu albo wpisaniu punktów mimo rozstrzygnięcia korzystnego dla kierowcy. W takich przypadkach warto dołączyć kopie mandatów, potwierdzenia zapłaty, wyroki, postanowienia sądu lub wydruki z aplikacji i ewidencji, jeśli są dostępne.

Jeżeli problem dotyczy nieprawidłowej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy po innym zdarzeniu drogowym, pomocny może być także opis procedury, jak wygląda odwołanie od zabrania prawa jazdy i jakie argumenty można podnosić w sprawach administracyjnych.

FAQ

Źródła

• Art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g i h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
• Art. 98, art. 98a, art. 99 ust. 1 pkt 4, art. 102 i art. 103 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
• Art. 127 § 1, art. 129 § 1-2 oraz art. 130 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego.