Reklamacja zawyżonych rachunków za prąd po oświadczeniu o cenie maksymalnej

Jak ocenić sprawę po zmianach przepisów

Sprawy dotyczące „zamrożenia” lub ceny maksymalnej energii trzeba dziś oceniać przede wszystkim według przepisów obowiązujących w okresie, którego dotyczy rozliczenie. Dla rachunków z 2023 r. kluczowa była ustawa z 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku. To właśnie ten akt określał, kto był odbiorcą uprawnionym, kiedy należało złożyć oświadczenie i jakie skutki wywoływały braki formalne.

Jeżeli więc dostałeś wysokie faktury za okres objęty tamtym mechanizmem, nie ocenia się sprawy według dzisiejszych cen rynkowych, lecz według zasad obowiązujących w czasie wystawiania rozliczeń. Znaczenie ma zwłaszcza: data złożenia oświadczenia, jego treść, sposób doręczenia oraz reakcja sprzedawcy energii.

Kiedy oświadczenie dawało prawo do ceny maksymalnej

W stanie prawnym dotyczącym 2023 r. zasady składania oświadczeń wynikały z art. 5 ust. 1-6 ustawy z 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy oświadczenie należało złożyć w terminach wskazanych przez ustawodawcę dla określonych kategorii odbiorców uprawnionych. Z kolei art. 5 ust. 5 przewidywał, że niezłożenie oświadczenia w terminie uprawniało podmiot uprawniony do niestosowania ceny maksymalnej. Jednocześnie ten sam przepis stanowił, że oświadczenie złożone w terminie, ale zawierające błędy, omyłki pisarskie, omyłki rachunkowe albo braki formalne, po poprawieniu lub uzupełnieniu w terminie wyznaczonym przez podmiot uprawniony, wywoływało skutki od dnia jego złożenia.

To bardzo ważne: jeżeli dokument był złożony na czas, ale wymagał poprawki, to po prawidłowym uzupełnieniu mógł działać wstecznie od pierwotnej daty złożenia. Natomiast art. 5 ust. 6 wskazywał, że oświadczenie złożone po terminie wywoływało skutek dopiero od miesiąca następującego po miesiącu jego złożenia.

Czy sprzedawca energii musi wykazać wezwanie do poprawy?

W praktyce spór zwykle dotyczy tego, czy przedsiębiorstwo energetyczne rzeczywiście poinformowało odbiorcę o błędzie i wyznaczyło termin na poprawienie oświadczenia. Skoro art. 5 ust. 5 ustawy z 27 października 2022 r. uzależnia skutki pełnego działania oświadczenia od jego poprawienia lub uzupełnienia w terminie wyznaczonym przez podmiot uprawniony, to w razie sporu to sprzedawca powinien wykazać, że taki termin został realnie i prawidłowo zakomunikowany.

Jeżeli przedsiębiorca twierdzi, że wysłał wezwanie, ale nie potrafi wskazać daty, adresu, kanału doręczenia albo przedłożyć kopii korespondencji, jego stanowisko procesowe jest słabsze. Samo ogólne twierdzenie „wysłaliśmy informację” zwykle nie rozstrzyga sprawy. Znaczenie ma też to, czy adres był zgodny z danymi umownymi, adresem korespondencyjnym albo adresem e-mail wskazanym do kontaktu.

W sprawach konsumenckich warto dodatkowo pamiętać, że art. 6 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stanowi, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Jeżeli więc sprzedawca wywodzi skutki z rzekomego wezwania do poprawy, powinien to udowodnić.

Co zrobić po otrzymaniu zawyżonych faktur

Najbezpieczniejsza kolejność działań jest następująca:

Jak napisać reklamację do sprzedawcy energii

W reklamacji warto wyraźnie zażądać:

• uznania, że oświadczenie zostało złożone w terminie,
• przedstawienia kopii wezwania do usunięcia braków wraz z dowodem wysyłki lub doręczenia,
• umożliwienia niezwłocznego uzupełnienia oświadczenia, jeżeli przedsiębiorca nadal twierdzi, że dokument był wadliwy,
• korekty wszystkich zawyżonych faktur,
• wstrzymania działań windykacyjnych do czasu rozpoznania reklamacji.

Dobrze też wskazać, że żądanie opiera się na art. 5 ust. 5 i 6 ustawy z 27 października 2022 r., a w zakresie obowiązku wykazania okoliczności faktycznych również na art. 6 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli jesteś konsumentem, reklamacja może także odwoływać się do obowiązku wykonywania umowy zgodnie z jej treścią i zasadami współżycia społecznego, o którym mowa w art. 354 § 1 Kodeksu cywilnego. W pewnych stanach faktycznych pomocniczo można też powołać art. 471 Kodeksu cywilnego, jeżeli wadliwe rozliczenie spowodowało szkodę wynikającą z nienależytego wykonania zobowiązania przez przedsiębiorcę.

Zobacz również: licznik prądu bez aktualnej legalizacji oraz nielegalny pobór energii – kto odpowiada i jak się bronić.

Czy trzeba płacić sporne faktury od razu

To zależy od konkretnej sytuacji i ryzyka odsetek, windykacji albo wstrzymania dostaw. Samo złożenie reklamacji co do zasady nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązku zapłaty, chyba że sprzedawca uzna reklamację albo strony inaczej ustalą sposób tymczasowego rozliczenia. Dlatego przed całkowitym wstrzymaniem płatności warto sprawdzić warunki umowy i regulamin rozliczeń.

W praktyce część odbiorców płaci kwotę bezsporną, a kwotę sporną reklamuje. To bywa rozwiązanie ostrożniejsze, ale nie zawsze jest możliwe technicznie lub księgowo. Jeżeli rachunki są bardzo wysokie, a sprawa jest udokumentowana, można w reklamacji domagać się wyraźnego potwierdzenia, że do czasu jej rozpoznania przedsiębiorca nie przekaże sprawy do windykacji ani nie naliczy negatywnych konsekwencji. To jednak wymaga reakcji drugiej strony.

Skarga do Prezesa URE i pomoc rzecznika konsumentów

Jeżeli reklamacja nie daje rezultatu, warto rozważyć zawiadomienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Prezes URE nadzoruje rynek energii na podstawie ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne. W zależności od rodzaju sporu i statusu odbiorcy możliwe jest również wystąpienie o rozstrzygnięcie sporu lub złożenie skargi na praktykę przedsiębiorstwa energetycznego.

Jeżeli jesteś konsumentem, pomocna może być także interwencja miejskiego albo powiatowego rzecznika konsumentów. Uprawnienia rzecznika wynikają z art. 42 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, który przewiduje m.in. występowanie do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów oraz udzielanie porad prawnych.

Kiedy możliwy jest pozew przeciwko sprzedawcy energii

Droga sądowa jest możliwa, ale sens pozwu zależy od dokumentów. Najczęściej wchodzi w grę:

• powództwo o zapłatę nadpłaty po wcześniejszym uregulowaniu rachunków,
• obrona przed roszczeniem przedsiębiorcy, jeśli sprawa trafi do sądu z jego inicjatywy,
• roszczenie odszkodowawcze, gdy wadliwe działania sprzedawcy spowodowały dodatkową szkodę.

Podstawą roszczenia odszkodowawczego może być art. 471 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym dłużnik ma obowiązek naprawić szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że to następstwo okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Jeżeli np. przez wadliwe rozliczenia odbiorca poniósł udokumentowane koszty dodatkowe, można rozważać ich dochodzenie, ale tylko wtedy, gdy da się wykazać związek przyczynowy i wysokość szkody.

W praktyce sąd będzie badał przede wszystkim: czy oświadczenie złożono w terminie, czy miało braki, czy sprzedawca skutecznie wezwał do ich usunięcia, czy odbiorca mógł realnie zareagować i jak powinny wyglądać prawidłowe rozliczenia.

FAQ

Czy brak odpowiedzi sprzedawcy oznacza, że oświadczenie zostało przyjęte bez zastrzeżeń?

Nie zawsze. Milczenie przedsiębiorcy nie zastępuje formalnego potwierdzenia prawidłowości dokumentu. Jeżeli jednak sprzedawca twierdzi, że były braki, powinien wykazać, że prawidłowo wezwał do ich usunięcia.

Czy mogę żądać korekty kilku faktur naraz?

Tak. Jeżeli wszystkie wynikają z tego samego błędnego rozliczenia, w jednej reklamacji można objąć całość spornej należności i załączyć wykaz numerów faktur.

Czy sprawa nadaje się do sądu, jeśli nie mam potwierdzenia złożenia oświadczenia?

Jest wtedy trudniejsza. Bez dowodu złożenia oświadczenia w terminie wykazanie prawa do ceny maksymalnej bywa problematyczne. Warto jednak sprawdzić, czy ślad złożenia nie wynika z ePUAP, poczty e-mail, potwierdzenia nadania albo systemu obsługi klienta.

Czy konsument może liczyć na bezpłatne wsparcie?

Tak. W pierwszej kolejności warto skontaktować się z miejskim lub powiatowym rzecznikiem konsumentów. W niektórych sprawach pomocne może być też zgłoszenie problemu do Prezesa URE.

Zobacz również: odszkodowanie za problem z przeniesieniem numeru do innego operatora.

Podsumowanie

Jeżeli złożyłeś oświadczenie w terminie, a sprzedawca energii naliczył wyższe stawki z powodu rzekomych błędów formalnych, kluczowe jest ustalenie, czy rzeczywiście i skutecznie wezwał Cię do ich usunięcia. Bez tego można argumentować, że procedura została przeprowadzona wadliwie, a zawyżone faktury powinny zostać skorygowane.

Najpierw złóż reklamację opartą na dokumentach, następnie - w razie potrzeby - skorzystaj z pomocy rzecznika konsumentów lub URE. Pozew warto rozważyć wtedy, gdy masz dowody złożenia oświadczenia, korespondencję ze sprzedawcą i da się precyzyjnie wyliczyć różnicę między kwotą prawidłową a naliczoną.

Źródła

• Ustawa z 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku.
• Ustawa z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne.
• Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 6, art. 354 § 1 i art. 471.
• Ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w szczególności art. 42 ust. 1 pkt 3 i 4.