Publikacja filmów z klientami restauracji na Facebooku – kiedy jest legalna?

Czy restauracja może publikować filmy z klientami?

Co do zasady samo nagrywanie przebiegu wydarzenia nie zawsze jest zakazane, ale opublikowanie filmu z rozpoznawalnymi gośćmi na profilu restauracji w serwisie społecznościowym to już rozpowszechnianie wizerunku. Zasadą jest, że wymaga ono zezwolenia osoby przedstawionej na nagraniu – tak wynika wprost z art. 81 ust. 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Jeżeli więc na filmie widać konkretnych klientów, ich twarze są czytelne, kamera skupia się na nich albo łatwo ich rozpoznać po sylwetce, głosie, ubiorze czy otoczeniu, publikacja bez zgody wiąże się z ryzykiem naruszenia prawa do wizerunku oraz dóbr osobistych, chronionych także przez art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego.

Kiedy zgoda jest potrzebna, a kiedy można skorzystać z wyjątku?

Najważniejszy wyjątek wynika z art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgoda nie jest wymagana, gdy wizerunek danej osoby stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz albo publiczna impreza.

W praktyce oznacza to, że można bronić publikacji szerokiego ujęcia sali, parkietu czy ogólnej atmosfery wydarzenia, jeśli poszczególne osoby nie są głównym tematem materiału. Jeżeli jednak film eksponuje konkretną parę tańczącą, pokazuje stolik gości z bliska albo operator celowo zatrzymuje kadr na danej osobie, trudno mówić o „szczególe całości”.

Ocena zawsze zależy od konkretnego nagrania: znaczenia danej osoby w kadrze, długości ujęcia, jakości obrazu, sposobu montażu i tego, czy odbiorca identyfikuje osobę jako główny obiekt filmu.

Wieczorek w restauracji to nie zawsze „impreza publiczna”

W starych opracowaniach często pojawia się uproszczenie, że wystarczy, aby wydarzenie miało charakter zbiorowy. To zbyt daleko idący wniosek. Wieczorek taneczny w restauracji może być wydarzeniem otwartym, biletowanym albo półzamkniętym, ale sam ten fakt nie znosi automatycznie obowiązku uzyskania zgody.

Przy ocenie trzeba patrzeć przede wszystkim na to, czy dana osoba jest tylko elementem tła. W orzecznictwie przyjmuje się, że decydująca jest relacja między wizerunkiem konkretnej osoby a resztą ujęcia. Jeżeli po usunięciu tej osoby sens materiału pozostaje taki sam, łatwiej uznać ją za szczegół całości.

Jeżeli temat filmu brzmi w praktyce „zobaczcie, jak bawią się nasi goście”, a kamera pokazuje twarze klientów z bliska, materiał ma charakter promocyjny oparty na ich wizerunku. W takiej sytuacji bezpieczniej przyjąć, że zgoda jest konieczna.

Jak powinna wyglądać ważna zgoda na publikację wizerunku?

Ustawa o prawie autorskim nie narzuca szczególnej formy zgody, ale z punktu widzenia dowodowego najlepiej uzyskać ją na piśmie albo w formie elektronicznej możliwej do udokumentowania. To szczególnie ważne, bo w razie sporu to przedsiębiorca musi wykazać, że zgodę rzeczywiście uzyskał oraz jaki był jej zakres.

Zgoda powinna być:

• konkretna – wskazywać, że chodzi o publikację wizerunku w materiałach restauracji;
• świadoma – osoba powinna wiedzieć, gdzie film trafi, np. Facebook, Instagram, strona WWW;
• zakresowa – warto określić cel promocyjny, czas publikacji i rodzaj materiałów;
• dobrowolna – bez wywierania presji.

Sama tabliczka „na terenie lokalu mogą być wykonywane zdjęcia” nie zastępuje zgody na rozpowszechnianie wizerunku, jeżeli dana osoba ma być wyraźnie pokazana. Taka informacja może jednak pomóc przy spełnieniu obowiązków informacyjnych z RODO oraz przy organizacji wydarzenia.

Dzieci na nagraniach – większe ryzyko

Jeżeli na filmach pojawiają się dzieci, należy zachować szczególną ostrożność. Zgody na rozpowszechnianie wizerunku małoletniego udziela co do zasady jego przedstawiciel ustawowy, zwykle rodzic. W przypadku sporu znaczenie mogą mieć także przepisy o ochronie dóbr osobistych dziecka oraz standard podwyższonej staranności przy przetwarzaniu danych małoletnich wynikający z RODO.

W praktyce publikacja zbliżeń dzieci bez wyraźnej zgody rodzica jest rozwiązaniem bardzo ryzykownym.

Czy w takich nagraniach stosuje się RODO?

Tak – najczęściej tak. Wizerunek osoby utrwalony na filmie może stanowić daną osobową, jeżeli pozwala zidentyfikować osobę bezpośrednio lub pośrednio. Wynika to z art. 4 pkt 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO).

Jeżeli restauracja nagrywa i publikuje filmy promocyjne na swoim fanpage'u, działa jako administrator danych osobowych. Musi więc mieć podstawę przetwarzania z art. 6 ust. 1 RODO, najczęściej:

• zgodę osoby – art. 6 ust. 1 lit. a RODO, gdy materiał pokazuje konkretnych gości;
• prawnie uzasadniony interes administratora – art. 6 ust. 1 lit. f RODO, ale tylko tam, gdzie interes restauracji nie przeważa nad prawami i wolnościami osób nagrywanych, np. przy szerokich ujęciach sali bez eksponowania jednej osoby.

Dodatkowo trzeba spełnić obowiązek informacyjny z art. 13 RODO. W praktyce robi się to przez widoczną klauzulę przy wejściu, w regulaminie wydarzenia, przy rezerwacji lub przy formularzu zgody. Należy też umożliwić realizację praw osoby, której dane dotyczą, m.in. prawa dostępu, usunięcia danych czy wniesienia sprzeciwu – odpowiednio na zasadach z art. 15, art. 17 i art. 21 RODO.

Nie można więc przyjąć, że skoro restauracja „nie zbiera nazwisk”, to RODO nie ma zastosowania. Jeżeli na nagraniu da się kogoś rozpoznać, a materiał jest publikowany na profilu firmy, bardzo często mamy do czynienia z przetwarzaniem danych osobowych.

Jakie mogą być skutki publikacji bez zgody?

Osoba, której wizerunek został bezprawnie opublikowany, może powołać się na ochronę dóbr osobistych na podstawie art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego i żądać m.in.:

• usunięcia filmu lub zaniechania dalszych publikacji,
• przeprosin albo innego oświadczenia odpowiedniej treści,
• zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny – na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego.

Równolegle mogą pojawić się roszczenia wynikające z naruszenia prawa do wizerunku na tle art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a przy naruszeniach dotyczących danych osobowych – skarga do Prezesa UODO i ewentualna odpowiedzialność administracyjna na podstawie RODO.

Przy publikacji w serwisach społecznościowych trzeba też pamiętać, że skasowanie posta nie zawsze oznacza pełne usunięcie skutków. Materiał mógł zostać skopiowany, udostępniony lub zarchiwizowany przez innych użytkowników.

Jak działać bezpiecznie w restauracji lub lokalu eventowym?

Jeżeli chce Pan publikować materiały z wieczorków tanecznych, najbezpieczniejszy model działania wygląda tak:

Jeżeli zależy Panu na materiałach marketingowych, dobrym rozwiązaniem jest także wydzielenie strefy nagrań albo zapraszanie do filmów tylko tych gości, którzy wyraźnie zgodzili się na udział.

Czy zgoda może być cofnięta?

Na gruncie RODO zgoda jako podstawa przetwarzania danych może zostać cofnięta w każdym czasie, co wynika z art. 7 ust. 3 RODO. Cofnięcie zgody nie wpływa na zgodność z prawem wcześniejszego przetwarzania, ale od momentu cofnięcia administrator powinien zaprzestać dalszego wykorzystywania materiału w zakresie opartym na tej zgodzie.

W praktyce oznacza to konieczność usunięcia filmu z kanałów pozostających pod kontrolą restauracji, chyba że istnieje inna ważna podstawa prawna dalszego przetwarzania. W sprawach o wizerunek trzeba jednak analizować treść samego zezwolenia i okoliczności konkretnego przypadku, dlatego przy sporze nie warto opierać się wyłącznie na ogólnych założeniach.

Wnioski praktyczne

Może Pan publikować filmy z wydarzeń w restauracji, ale tylko po ostrożnym rozróżnieniu dwóch sytuacji. Jeżeli pokazuje Pan ogólny obraz imprezy, bez eksponowania konkretnych osób, można rozważać wyjątek „szczegółu całości”. Jeżeli natomiast na nagraniu widać wyraźnie konkretnych klientów, którzy są rozpoznawalni i stanowią główny element materiału, bezpieczna publikacja wymaga co do zasady ich zgody.

Przy materiałach promocyjnych warto analizować równocześnie prawo do wizerunku i RODO. Samo założenie, że „to tylko film z wydarzenia”, nie daje jeszcze podstawy do swobodnego publikowania w mediach społecznościowych.

FAQ

Czy wystarczy kartka przy wejściu, że lokal nagrywa wydarzenie?

Nie zawsze. Taka informacja jest przydatna organizacyjnie i pod kątem RODO, ale nie zastępuje zgody na rozpowszechnianie wizerunku osoby wyraźnie pokazanej na filmie.

Czy można opublikować film, jeśli gość nie protestował podczas nagrania?

Co do zasady nie należy utożsamiać braku sprzeciwu ze zgodą. Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku powinna być jednoznaczna i możliwa do wykazania.

Czy rozmycie twarzy rozwiązuje problem?

Często pomaga, ale nie zawsze. Jeżeli mimo rozmycia osoba nadal jest rozpoznawalna np. po sylwetce, głosie, tatuażach lub kontekście, ryzyko pozostaje.

Czy publikacja na Facebooku to cel reklamowy?

Zazwyczaj tak, jeśli profil restauracji służy promocji lokalu, wydarzeń lub marki. Wtedy tym bardziej warto mieć wyraźne zgody osób pokazanych z bliska.

Czy cofnięcie zgody oznacza obowiązek usunięcia filmu?

Najczęściej tak w zakresie kanałów kontrolowanych przez restaurację, zwłaszcza gdy podstawą przetwarzania była zgoda z art. 6 ust. 1 lit. a RODO. Konkretny obowiązek może jednak zależeć od treści zgody i stanu faktycznego.

Źródła

• art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
• art. 23, art. 24 § 1 oraz art. 448 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 4 pkt 1, art. 6 ust. 1 lit. a i f, art. 7 ust. 3, art. 13, art. 15, art. 17 i art. 21 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO)
• wyrok SA w Krakowie z 19.12.2001 r., I ACa 957/01
• wyrok SA w Warszawie z 10.02.2005 r., I ACa 509/04
• wyrok SA we Wrocławiu z 30.01.2014 r., I ACa 1452/13