Czy uznać reklamację po upływie gwarancji?

Gwarancja po terminie w sprzedaży między firmami

W sprzedaży między przedsiębiorcami podstawowe znaczenie ma treść umowy, dokumentu gwarancyjnego oraz przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Gwarancja nie jest tym samym co rękojmia. Gwarancja wynika z dobrowolnego oświadczenia gwaranta, natomiast rękojmia wynika z ustawy, chyba że strony skutecznie ją zmodyfikowały albo wyłączyły.

Zgodnie z art. 577 § 1 Kodeksu cywilnego udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego określającego obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w przypadku, gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości wskazanych w tym oświadczeniu. Na podstawie art. 577 § 2 Kodeksu cywilnego obowiązki gwaranta mogą polegać w szczególności na zwrocie zapłaconej ceny, wymianie rzeczy, naprawie rzeczy albo zapewnieniu innych usług.

Jeżeli gwarant udzielił 2-letniej gwarancji i z dokumentu gwarancyjnego nie wynika nic więcej, ochrona gwarancyjna obejmuje wady, które ujawniły się w tym okresie. Po upływie 2 lat sprzedawca lub producent nie musi uznać reklamacji gwarancyjnej tylko dlatego, że kupujący twierdzi, iż wada ma charakter ukryty. Decydujące jest to, czy wada ujawniła się w okresie gwarancji i czy zgłoszenie odpowiada warunkom gwarancji.

Czym różni się gwarancja od rękojmi?

Rękojmia i gwarancja mogą istnieć równolegle. Art. 579 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji. Oznacza to, że samo wygaśnięcie gwarancji nie zawsze automatycznie kończy każdą możliwą odpowiedzialność sprzedawcy, ale trzeba jeszcze sprawdzić terminy i warunki rękojmi. Praktyczny przykład sporu, w którym po kilkunastu miesiącach trzeba rozdzielić uprawnienia z gwarancji i rękojmi, omawiamy w materiale o reklamacji blatu kuchennego po 15 miesiącach.

W praktyce przy sprzedaży B2B najczęściej znaczenie mają następujące różnice:

Rękojmia między przedsiębiorcami i obowiązek szybkiego zgłoszenia wady

Zgodnie z art. 556 Kodeksu cywilnego sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę. W relacjach B2B szczególnie ważny jest jednak art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie. Jeżeli wada wyszła na jaw dopiero później, zawiadomienie powinno nastąpić niezwłocznie po jej stwierdzeniu.

W sprawie dotyczącej wanien kupionych na ekspozycję należy więc sprawdzić trzy elementy: kiedy towar wydano, kiedy faktycznie ujawnił się problem z akrylem oraz kiedy kupujący zawiadomił sprzedawcę. Jeżeli reklamacja została złożona dopiero po kilku latach od wydania towaru, a gwarancja trwała 2 lata, sprzedawca ma silne podstawy do odmowy uznania reklamacji.

W relacjach między przedsiębiorcami można też w umowie ograniczyć albo wyłączyć rękojmię. Pozwala na to art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego. Ograniczenie lub wyłączenie rękojmi jest jednak bezskuteczne, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę przed kupującym, co wynika z art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego.

Czy towar ekspozycyjny zmienia odpowiedzialność sprzedawcy?

Sam fakt, że wanny miały trafić na ekspozycję wystawową, nie przesądza jeszcze o wyłączeniu odpowiedzialności sprzedawcy. Znaczenie ma to, co strony uzgodniły przy sprzedaży. Jeżeli kupujący wiedział o konkretnych wadach, np. zarysowaniach, przebarwieniach albo uszkodzeniach powłoki, sprzedawca może powołać się na art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.

Jeżeli jednak problem z akrylem nie był widoczny i nie został opisany przy sprzedaży, to status towaru jako ekspozycyjnego nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności. Może natomiast mieć znaczenie dowodowe, zwłaszcza gdy uszkodzenia mogły powstać wskutek eksponowania, transportu, montażu, czyszczenia lub używania produktu przez kupującego.

Czy po gwarancji można dochodzić odszkodowania?

Kupujący może próbować oprzeć roszczenie nie tylko na gwarancji lub rękojmi, ale także na odpowiedzialności kontraktowej. Zgodnie z art. 471 Kodeksu cywilnego dłużnik jest obowiązany do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Taka podstawa nie oznacza jednak automatycznego obowiązku uznania reklamacji. Kupujący musiałby wykazać naruszenie umowy, szkodę, związek przyczynowy oraz to, że wada lub jej przyczyna istniała po stronie sprzedawcy. W sporach między przedsiębiorcami zastosowanie może mieć także 3-letni termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wynikający z art. 118 Kodeksu cywilnego.

Kiedy można odmówić uznania reklamacji po gwarancji?

Sprzedawca może odmówić uznania reklamacji po upływie gwarancji przede wszystkim wtedy, gdy:

• z dokumentu gwarancyjnego wynikał 2-letni termin ochrony i wada ujawniła się dopiero po jego upływie,
• kupujący nie wykaże, że wada istniała albo ujawniła się w okresie gwarancji,
• upłynął termin odpowiedzialności z rękojmi określony w art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego,
• kupujący jako przedsiębiorca nie zbadał rzeczy i nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie, czego wymaga art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego,
• rękojmia została w umowie skutecznie ograniczona albo wyłączona na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego,
• wada wynika z późniejszego niewłaściwego użytkowania, montażu, czyszczenia, przechowywania lub ekspozycji towaru.

Odmowę warto przygotować pisemnie. Powinna wskazywać datę sprzedaży i wydania towaru, termin gwarancji, datę zgłoszenia reklamacji, podstawę odmowy oraz informację, że zgłoszenie nastąpiło po upływie ochrony gwarancyjnej. Jeżeli powołują się Państwo także na rękojmię, należy odnieść się do art. 563 § 1, art. 568 § 1 oraz ewentualnie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego.

FAQ

Czy firma może żądać naprawy po upływie gwarancji?

Może złożyć reklamację, ale sprzedawca nie musi jej uznać, jeżeli gwarancja już wygasła, a dokument gwarancyjny nie przewiduje dalszej ochrony. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy nie istnieją aktualne roszczenia z rękojmi albo z odpowiedzialności kontraktowej.

Czy 2-letnia gwarancja zawsze trwa dokładnie 2 lata?

Jeżeli w gwarancji wskazano 2 lata, zasadniczo termin liczy się od wydania rzeczy kupującemu. Gdy terminu nie wskazano, art. 577 § 4 Kodeksu cywilnego przewiduje termin 2 lat od dnia wydania rzeczy.

Czy rękojmia działa po zakończeniu gwarancji?

Może działać niezależnie od gwarancji, ponieważ wynika z ustawy. W sprzedaży B2B trzeba jednak sprawdzić, czy rękojmia nie została wyłączona lub ograniczona na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego oraz czy kupujący dochował wymogów z art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego.

Czy towar ekspozycyjny można reklamować?

Tak, ale nie w zakresie wad, o których kupujący wiedział przy zawarciu umowy. Jeżeli konkretna wada była ujawniona i uwzględniona w cenie, sprzedawca może powołać się na art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego.

Czy brak odpowiedzi na reklamację firmy oznacza jej uznanie?

W typowej sprzedaży między przedsiębiorcami nie działa automatycznie konsumencka zasada uznania reklamacji po bezskutecznym upływie terminu. Mimo to warto odpowiadać pisemnie i terminowo, aby uniknąć zarzutu nielojalnego działania lub sporu dowodowego.

Podsumowanie

Jeżeli wanny sprzedano przedsiębiorcy z 2-letnią gwarancją, a reklamacja została zgłoszona dopiero po jej upływie, sprzedawca co do zasady nie musi jej uznać. Kupujący może próbować powołać się na rękojmię lub odpowiedzialność kontraktową, ale w relacjach B2B musi wykazać podstawy roszczenia, dochowanie terminów i związek wady z rzeczą sprzedaną. Samo przeznaczenie towaru na ekspozycję nie przesądza sprawy, lecz może mieć znaczenie dowodowe.

Źródła

• Art. 556, art. 557 § 1, art. 558 § 1-2, art. 563 § 1, art. 568 § 1, art. 577 § 1-4, art. 579 § 1, art. 581, art. 471 oraz art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta - w zakresie odróżnienia sprzedaży konsumenckiej od sprzedaży między przedsiębiorcami.