Faktura za prąd po podwyżce bez prawidłowego powiadomienia firmy

Zawyżona faktura za energię dla firmy – od czego zacząć

W opisanej sytuacji kluczowe są trzy kwestie: po pierwsze, jaka była dokładna treść umowy, cennika i ogólnych warunków sprzedaży; po drugie, czy sprzedawca prawidłowo doręczył informację o zmianie ceny; po trzecie, czy i od kiedy przedsiębiorcy przysługiwało stosowanie ceny maksymalnej na podstawie przepisów szczególnych obowiązujących w 2023 r.

Jeżeli sprzedawca zmienił stawkę z mocą „wsteczną”, a umowa albo ogólne warunki przewidywały obowiązek uprzedniego poinformowania odbiorcy i wskazania prawa wypowiedzenia, to zasadność takiego rozliczenia jest poważnie wątpliwa. W praktyce spór rozstrzyga się przede wszystkim przez analizę treści kontraktu i trybu doręczenia informacji o zmianie ceny.

W podobnych relacjach biznesowych duże znaczenie ma też to, czy umowa zawiera jasne mechanizmy aktualizacji cen. Na przyszłość warto zadbać o precyzyjne postanowienia dotyczące zmiany cen w umowie, aby ograniczyć ryzyko podobnych sporów.

Czy przedsiębiorcę trzeba uprzedzić o zmianie ceny energii?

Tak, ale źródło tego obowiązku trzeba ustalić konkretnie. W relacji z przedsiębiorcą nie działa automatycznie pełna ochrona przewidziana dla gospodarstw domowych, dlatego najważniejsze są: treść zawartej umowy, ogólne warunki umowy, cennik, ewentualna taryfa oraz przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne.

Zgodnie z art. 5 ust. 6 ustawy – Prawo energetyczne umowa sprzedaży energii elektrycznej albo umowa kompleksowa powinna określać m.in. sposób ustalania cen i stawek opłat. Jeżeli z umowy lub OWS wynika, że zmiana cennika wymaga uprzedniego powiadomienia klienta, to sprzedawca jest tym związany na podstawie art. 353¹ oraz art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Wzorzec umowny wiąże bowiem drugą stronę tylko wtedy, gdy został jej doręczony przed zawarciem umowy, a zmiana wzorca lub cennika musi nastąpić zgodnie z mechanizmem przewidzianym w kontrakcie.

Jeżeli więc OWS przewidywały obowiązek poinformowania o zmianie cen przed wejściem ich w życie oraz wskazania prawa wypowiedzenia umowy, to naliczanie nowej ceny za okres sprzed skutecznego poinformowania odbiorcy może być bezpodstawne. W takim przypadku spór nie dotyczy samej wysokości ceny jako takiej, lecz skuteczności jej wprowadzenia do stosunku umownego.

Czy sprzedawca może zastosować nową cenę wstecz?

Co do zasady nie powinien, jeżeli umowa albo ogólne warunki przewidują uprzednie zawiadomienie klienta o zmianie cennika. Zmiana ceny „od 1 stycznia”, zakomunikowana dopiero 10 stycznia, może być skuteczna tylko wtedy, gdy kontrakt rzeczywiście dopuszcza taki mechanizm i nie narusza to innych przepisów ani zasad lojalności kontraktowej.

W prawie cywilnym obowiązuje zasada, że umowy należy wykonywać zgodnie z ich treścią oraz w sposób odpowiadający celowi społeczno-gospodarczemu, zasadom współżycia społecznego i ustalonym zwyczajom – art. 354 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli więc przedsiębiorca miał mieć realną możliwość wypowiedzenia umowy lub zmiany sprzedawcy, zawiadomienie po dacie wejścia nowej ceny w życie może być uznane za sprzeczne z umową.

Nie można jednak abstrahować od konkretnego stanu faktycznego. Jeżeli sprzedawca powołuje się na określony zapis umowy, aneks, cennik zaakceptowany wcześniej przez odbiorcę albo na odrębny mechanizm indeksacji cen, ocena może być inna. Dlatego zawsze trzeba porównać datę wejścia zmian w życie z datą i sposobem doręczenia zawiadomienia.

Cena maksymalna energii dla przedsiębiorcy w 2023 r. – od kiedy działało oświadczenie

Kwestia „zamrożenia” albo stosowania ceny maksymalnej dla części przedsiębiorców wynikała z ustawy z dnia 7 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku. Ustawa była później nowelizowana, ale dla rozliczeń za początek 2023 r. zasadnicze znaczenie miał mechanizm składania oświadczeń przez odbiorców uprawnionych.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy odbiorca uprawniony składał podmiotowi uprawnionemu oświadczenie w celu stosowania ceny maksymalnej. Z kolei art. 5 ust. 6 stanowił, że złożenie oświadczenia po terminie ustawowym zobowiązuje podmiot uprawniony do stosowania ceny maksymalnej ze skutkiem od miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono oświadczenie.

To oznacza, że jeżeli przedsiębiorca złożył prawidłowe oświadczenie 31 stycznia 2023 r., to co do zasady cena maksymalna powinna być stosowana od 1 lutego 2023 r., a nie dopiero od późniejszej daty. Jeżeli więc faktura za luty została wystawiona bez uwzględnienia skutecznie złożonego oświadczenia, istnieją podstawy do jej zakwestionowania.

Co można zakwestionować w fakturze za styczeń, a co w fakturze za luty?

W praktyce oznacza to, że styczeń i luty mogą być kwestionowane z różnych powodów prawnych. W styczniu punkt ciężkości leży na skuteczności zmiany cennika, a w lutym – na skutkach złożenia oświadczenia i obowiązku stosowania ceny maksymalnej.

Jeżeli lokal jest wynajmowany, warto także sprawdzić, jak w umowie rozliczane są koszty energii i czy wynajmujący prawidłowo przenosi te koszty na najemcę. Przydatne może być omówienie zasad takich jak opłaty za media przy najmie - refakturowanie energii.

Czy za nieopłaconą sporną fakturę można od razu odciąć prąd?

Nie. Zasady wstrzymania dostarczania energii nie pozwalają na całkowicie dowolne działanie sprzedawcy lub operatora. Trzeba rozróżnić dwa podmioty: sprzedawcę energii oraz operatora systemu dystrybucyjnego, a także ustalić, czy chodzi o umowę sprzedaży, umowę kompleksową i jaki jest powód planowanego wstrzymania dostaw.

Zgodnie z art. 6b ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo energetyczne przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie przesyłania lub dystrybucji paliw gazowych lub energii może wstrzymać dostarczanie energii elektrycznej, gdy odbiorca zwleka z zapłatą za świadczone usługi lub pobraną energię co najmniej 30 dni po upływie terminu płatności. Przepis ten nie daje więc podstawy do natychmiastowego odcięcia energii zaraz po upływie terminu z faktury.

W zależności od rodzaju odbiorcy i treści umowy zastosowanie mogą mieć także dalsze obowiązki informacyjne i proceduralne. W sporze z przedsiębiorcą szczególnie istotne jest wykazanie, że należność jest sporna co do zasady albo wysokości oraz że reklamacja została złożona niezwłocznie, na piśmie lub w trwałej formie.

Jak zareagować na zawyżoną fakturę – praktyczna kolejność działań

Najbezpieczniejszy wariant działania jest zwykle następujący:

1. zebrać umowę, OWS, cennik, pisma o zmianie cen, potwierdzenie doręczenia, faktury oraz złożone oświadczenie o cenie maksymalnej;
2. złożyć formalną reklamację lub wezwanie do korekty faktury, najlepiej pismem z potwierdzeniem nadania albo przez kanał przewidziany w umowie;
3. wskazać dokładne podstawy prawne i umowne, dla których nowa stawka albo brak ceny maksymalnej są kwestionowane;
4. rozważyć zapłatę części bezspornej, jeżeli da się ją wyodrębnić;
5. zażądać pisemnego potwierdzenia, że do czasu rozpatrzenia reklamacji nie zostaną podjęte działania zmierzające do wstrzymania dostaw;
6. w razie odmowy – rozważyć skargę do Prezesa URE, mediację albo powództwo cywilne o ustalenie lub o zapłatę/nadpłatę.

Podstawą żądania korekty może być art. 471 Kodeksu cywilnego, jeśli niewłaściwe rozliczenie jest następstwem nienależytego wykonania umowy przez sprzedawcę, a także art. 354 § 1 Kodeksu cywilnego i konkretne postanowienia umowne dotyczące zmiany cennika.

Co powinno znaleźć się w piśmie do sprzedawcy energii?

Pismo nie powinno ograniczać się do stwierdzenia „nie zgadzam się z fakturą”. Warto wskazać:

• numer umowy, numer PPE i numery spornych faktur,
• datę otrzymania informacji o zmianie ceny,
• postanowienia umowy i OWS, które – według przedsiębiorcy – zostały naruszone,
• art. 5 ust. 6 ustawy z 7 października 2022 r., jeśli spór dotyczy ceny maksymalnej od kolejnego miesiąca po złożeniu oświadczenia,
• żądanie: korekty faktury, rozliczenia według dotychczasowej stawki albo ceny maksymalnej, oraz wstrzymania windykacji do czasu wyjaśnienia sprawy,
• termin odpowiedzi i informację, że w razie odmowy sprawa zostanie skierowana do URE lub na drogę sądową.

Jeżeli przedsiębiorca chce w sporze dochodzić także odszkodowania, powinien dodatkowo wykazać szkodę i związek przyczynowy zgodnie z art. 361 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego oraz art. 471 Kodeksu cywilnego.

Kiedy warto iść do Prezesa URE, a kiedy do sądu?

Jeżeli spór dotyczy praktyk przedsiębiorstwa energetycznego, zasad rozliczeń lub wykonywania obowiązków na rynku energii, pomocne może być skierowanie sprawy do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Nie zastępuje to jednak zawsze drogi sądowej. Gdy spór dotyczy stricte treści umowy, skuteczności zmiany cennika i zapłaty konkretnej kwoty, ostateczne rozstrzygnięcie bardzo często zapada przed sądem cywilnym.

W sprawie sądowej przedsiębiorca może dochodzić np. ustalenia braku obowiązku zapłaty zawyżonej części należności na podstawie art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, jeżeli ma interes prawny w takim ustaleniu, albo żądać zwrotu nadpłaty, jeżeli faktura została już opłacona.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak podobne zasady działają w praktyce, ale wynik każdej sprawy zależy od treści umowy, statusu odbiorcy oraz dokumentów potwierdzających terminy i doręczenia.

FAQ

Czy e-mail z reklamacją wystarczy?

Może wystarczyć dowodowo, jeżeli umowa dopuszcza taki kanał kontaktu, ale bezpieczniej wysłać także pismo w sposób pozwalający potwierdzić doręczenie. W sporze najważniejsze jest udowodnienie treści reklamacji i daty jej złożenia.

Czy można nie płacić całej faktury, jeśli część należności jest sporna?

To ryzykowne. W praktyce warto rozważyć zapłatę części bezspornej i wyraźne wskazanie, jaka część jest kwestionowana oraz z jakiej przyczyny. Ogranicza to ryzyko odsetek i działań windykacyjnych.

Czy sprzedawca musi poinformować firmę o możliwości skorzystania z ustawowej ceny maksymalnej?

Nie zawsze wynikał z tego odrębny, ogólny obowiązek informacyjny wobec każdego przedsiębiorcy. Samo uprawnienie do ceny maksymalnej i warunki złożenia oświadczenia wynikały przede wszystkim z ustawy z 7 października 2022 r.

Czy sprawę można wygrać bez sądu?

Tak, jeżeli sprzedawca po reklamacji uzna błąd i wystawi korektę. Jeżeli jednak spór dotyczy interpretacji umowy lub skuteczności zmiany cennika, często potrzebna jest interwencja URE albo postępowanie cywilne.

Źródła

• art. 5 ust. 6, art. 6b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, Dz.U. z 2024 r. poz. 266 ze zm.
• art. 5 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku, Dz.U. z 2022 r. poz. 2243 ze zm.
• art. 353¹, art. 354 § 1, art. 361 § 1 i 2, art. 384 § 1, art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.
• art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.