Szybki rozwód bez orzekania o winie i porozumienie o dziecku

Kiedy rozwód bez orzekania o winie może być naprawdę szybki?

Podstawą rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, o którym mówi art. 56 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W praktyce sąd bada, czy ustały między małżonkami więzi: emocjonalna, fizyczna i gospodarcza oraz czy nie ma realnych widoków na powrót do wspólnego pożycia.

Jeżeli oboje małżonkowie chcą rozwodu i zgodnie wnoszą o zaniechanie orzekania o winie, sąd – na podstawie art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – nie ustala, kto ponosi winę rozkładu pożycia. To zwykle upraszcza postępowanie, bo ogranicza spór dowodowy.

Szybkie zakończenie sprawy, czasem nawet na jednej rozprawie, jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy:

• oboje małżonkowie żądają rozwodu bez orzekania o winie,
• okoliczności rozkładu pożycia nie są sporne,
• nie ma sporu o dzieci, alimenty, kontakty i mieszkanie,
• pozew jest kompletny i zawiera wszystkie potrzebne wnioski,
• druga strona nie kwestionuje twierdzeń pozwu.

Nie ma jednak przepisu gwarantującego rozwód na jednej rozprawie. Zależy to od konkretnego stanu faktycznego, stanowiska drugiego małżonka i praktyki danego sądu.

Co musi zawierać pozew o rozwód bez orzekania o winie?

Pozew wnosi się do sądu okręgowego. Właściwość sądu określa art. 41 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Co do zasady właściwy jest sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli choć jedno z nich nadal w tym okręgu mieszka lub ma zwykły pobyt. W braku tej podstawy właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeśli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda.

Pozew powinien spełniać wymagania pisma procesowego z art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego oraz dodatkowo zawierać elementy pozwu wskazane w art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawie rozwodowej warto w nim zawrzeć w szczególności:

• żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód bez orzekania o winie,
• krótkie, rzeczowe uzasadnienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia,
• wniosek o pozostawienie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom albo inne rozstrzygnięcie co do władzy rodzicielskiej,
• wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka przy jednym z rodziców,
• wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem albo zgodny wniosek o ich nieorzekanie, jeśli nie ma sporu,
• wniosek o zasądzenie alimentów na dziecko w konkretnej kwocie,
• ewentualny wniosek dotyczący sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania na czas po rozwodzie.

Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dziecko, sąd w wyroku rozwodowym musi rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej, kontaktach i kosztach utrzymania dziecka zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli przedstawicie pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, sąd uwzględni je, jeśli jest zgodne z dobrem dziecka – art. 58 § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W praktyce takie porozumienie rodzicielskie często działa lepiej niż ogólne oświadczenie, że „wszystko mamy ustalone”. Im bardziej konkretne zasady, tym mniejsze ryzyko, że sąd będzie dopytywał i odroczy rozprawę.

Czy do pozwu można dołączyć wspólne ustalenia małżonków?

Tak. Można dołączyć do pozwu osobne pismo podpisane przez oboje małżonków, w którym potwierdzają oni zgodę na rozwód bez orzekania o winie oraz przedstawiają ustalenia dotyczące dziecka, alimentów i kontaktów. Takie pismo nie zastępuje wyroku sądu, ale może uporządkować sprawę i ułatwić sądowi wydanie rozstrzygnięcia.

Jeszcze lepszym rozwiązaniem bywa ugoda zawarta przed mediatorem albo formalne porozumienie rodzicielskie. Mediacja w sprawach rodzinnych jest dopuszczalna na podstawie art. 183(1) § 1 i art. 183(2) Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli strony wypracują treść uzgodnień, można je przedstawić sądowi razem z pozwem lub w toku sprawy.

Trzeba jednak pamiętać, że sąd nie jest związany każdym ustaleniem małżonków. W sprawach dotyczących dziecka sąd zawsze bada, czy proponowane rozwiązania są zgodne z dobrem małoletniego. Wynika to wprost z art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 58 § 1 i § 1a tej ustawy.

Jeśli rodzice chcą szczegółowo uregulować opiekę i codzienne zasady współdziałania, pomocna może być dobrze przygotowana umowa mediacyjna, o ile jej postanowienia są zgodne z prawem i dobrem dziecka.

Jak napisać uzasadnienie, żeby nie komplikować sprawy?

W rozwodzie bez orzekania o winie uzasadnienie powinno być zwięzłe i konkretne. Nie trzeba rozbudowywać opisu konfliktu ani dowodzić winy któregoś z małżonków. Trzeba natomiast wykazać przesłanki z art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czyli:

• ustanie więzi uczuciowej,
• ustanie więzi fizycznej,
• ustanie więzi gospodarczej,
• trwałość tego stanu.

Można wskazać od kiedy małżonkowie nie prowadzą wspólnego życia, czy prowadzą oddzielne budżety, czy mieszkają razem tylko z przyczyn finansowych lub organizacyjnych oraz że nie widzą możliwości powrotu do małżeństwa. Samo stwierdzenie „niezgodność charakterów” zwykle nie wystarcza, jeśli nie wynika z niego, że rozkład pożycia jest zupełny i trwały.

Nawet gdy małżonkowie mieszkają jeszcze pod jednym dachem, rozwód jest możliwy. Kluczowe jest to, czy rzeczywiście ustało wspólne pożycie. W takiej sytuacji trzeba szczególnie precyzyjnie opisać, że wspólne zamieszkiwanie wynika wyłącznie z przejściowych okoliczności, a nie z dalszego funkcjonowania małżeństwa.

Jeżeli potrzebujesz praktycznego wzoru argumentacji do pozwu, pomocne może być także opracowanie dotyczące uzasadnienia bez winy.

Kontakty z dzieckiem i alimenty – jak je ująć w pozwie?

W pozwie warto wskazać bardzo konkretny model opieki po rozwodzie. Jeżeli dziecko ma mieszkać z matką, a ojciec ma realizować kontakty w określonych terminach, należy opisać to precyzyjnie: dni tygodnia, godziny odbioru i odwiezienia, święta, ferie, wakacje, urodziny i sposób przekazywania dziecka.

Podstawą orzekania o kontaktach jest art. 113 § 1 i art. 113(1) § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z kolei obowiązek alimentacyjny wobec dziecka wynika z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zakres alimentów sąd ustala według art. 135 § 1 tej ustawy, czyli z uwzględnieniem usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica.

Jeżeli rodzice są zgodni, można zaproponować konkretną kwotę alimentów i opisać, od kiedy mają być płatne, do którego dnia miesiąca i do czyich rąk. Warto też wskazać, które wydatki rodzice pokrywają bezpośrednio, np. zajęcia dodatkowe, leczenie czy wyjazdy szkolne. Im bardziej precyzyjne ustalenia, tym mniej miejsca na późniejsze spory wykonawcze.

Koszty rozwodu bez orzekania o winie – aktualnie

Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Wynika to z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Jeżeli sąd orzeknie rozwód bez ustalania winy na zgodne żądanie stron, powodowi zwracana jest połowa opłaty od pozwu, czyli 300 zł. Podstawę stanowi art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Jeżeli strony korzystają z mediacji prowadzonej na podstawie skierowania sądu, wynagrodzenie mediatora i wydatki określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym. W sprawach o prawa niemajątkowe, do których należy rozwód, mediator otrzymuje wynagrodzenie za pierwsze i kolejne posiedzenia oraz zwrot niezbędnych wydatków w granicach wskazanych w tym rozporządzeniu. Koszty mogą się różnić zależnie od liczby spotkań i formy mediacji.

Czy sąd zawsze musi orzec o kontaktach?

Obecnie sąd w wyroku rozwodowym rozstrzyga o kontaktach z dzieckiem, chyba że strony zgodnie wnoszą o nieorzekanie o kontaktach i brak rozstrzygnięcia nie zagraża dobru dziecka. Taką możliwość przewiduje art. 58 § 1b Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jeżeli jednak rodzice chcą mieć jasne, wykonalne zasady, bezpieczniej jest przedstawić sądowi uzgodniony harmonogram. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy relacje między rodzicami są poprawne dziś, ale istnieje ryzyko konfliktu po wydaniu wyroku.

FAQ

Czy rozwód bez orzekania o winie może być na jednej rozprawie?

Tak, ale nie ma takiej gwarancji. Zależy to od zgodności stanowisk stron, kompletności pozwu, sytuacji dzieci oraz obciążenia sądu.

Czy trzeba iść do mediatora przed złożeniem pozwu?

Nie. Mediacja nie jest obowiązkowa. Może jednak pomóc przygotować porozumienie dotyczące dziecka, kontaktów i alimentów.

Czy można dołączyć wspólne pismo małżonków do pozwu?

Tak. Można dołączyć wspólne stanowisko albo porozumienie rodzicielskie. Sąd oceni, czy jego treść jest zgodna z prawem i dobrem dziecka.

Czy przy rozwodzie bez winy trzeba wskazywać szczegółowo przyczyny rozpadu małżeństwa?

Nie trzeba opisywać winy czy wszystkich konfliktów. Trzeba jednak wykazać, że doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia.

Ile kosztuje pozew o rozwód?

Opłata sądowa od pozwu wynosi 600 zł. Przy rozwodzie bez orzekania o winie sąd co do zasady zwraca 300 zł powodowi.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 56, art. 57, art. 58, art. 113, art. 113(1), art. 133 i art. 135.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 41, art. 126, art. 183(1), art. 183(2) i art. 187.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 26 ust. 1 pkt 1 oraz art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora w postępowaniu cywilnym.