Studia doktoranckie a wysługa lat pracownika instytucji kultury

Czy studia doktoranckie wliczają się do stażu pracy?

Tak, ale nie każde kształcenie doktoranckie automatycznie zwiększa staż pracy. Aktualnie podstawowe znaczenie ma art. 208 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Z przepisu tego wynika, że doktorantowi, który uzyskał stopień doktora, okres kształcenia w szkole doktorskiej, nie dłuższy niż 4 lata, zalicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Oznacza to, że samo rozpoczęcie albo samo ukończenie kształcenia doktoranckiego bez uzyskania stopnia doktora nie wystarcza. Warunkiem jest uzyskanie stopnia doktora. Dopiero wtedy można żądać doliczenia okresu kształcenia, przy czym ustawowy limit wynosi 4 lata.

Jeżeli dana osoba odbywała dawne studia doktoranckie prowadzone według poprzednich przepisów, podstawą była analogiczna regulacja zawarta w art. 198 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym. W praktyce przy starszych stanach faktycznych trzeba sprawdzić, kiedy studia rozpoczęto, kiedy je zakończono i kiedy uzyskano stopień doktora.

Podobne problemy pojawiają się także przy innych okresach zaliczanych do stażu pracy. Zobacz również: studia a staż pracy.

Dodatek za wysługę lat w instytucji kultury

W przypadku pracowników instytucji kultury kluczowy jest art. 31d ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Przepis ten przewiduje dodatek za wieloletnią pracę w wysokości 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego po 5 latach pracy. Dodatek wzrasta o 1% za każdy następny rok pracy, aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.

Z kolei art. 31d ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej stanowi, że do okresów pracy uprawniających do dodatku wlicza się wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne udowodnione okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Właśnie tym odrębnym przepisem jest art. 208 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a w odniesieniu do dawnych studiów doktoranckich – odpowiednie przepisy poprzedniej ustawy o szkolnictwie wyższym. Jeżeli pracownik uzyskał stopień doktora i udokumentuje okres kształcenia, instytucja kultury powinna uwzględnić ten okres przy ustalaniu stażu do dodatku za wysługę lat.

Jakie dokumenty złożyć pracodawcy?

Pracownik powinien złożyć w dziale kadr pisemny wniosek o doliczenie okresu studiów doktoranckich albo kształcenia w szkole doktorskiej do stażu pracy, od którego zależy dodatek za wieloletnią pracę. Do wniosku warto dołączyć:

• odpis dyplomu doktorskiego albo inny dokument potwierdzający nadanie stopnia doktora,
• zaświadczenie uczelni wskazujące dokładny okres odbywania studiów doktoranckich albo kształcenia w szkole doktorskiej,
• ewentualne dokumenty potwierdzające przerwy, zawieszenie kształcenia lub przedłużenie okresu kształcenia, jeżeli miały miejsce,
• prośbę o przeliczenie dodatku za wieloletnią pracę i wypłatę wyrównania, jeżeli dodatek powinien być naliczany w wyższej wysokości już wcześniej.

Warto zadbać o to, aby zaświadczenie z uczelni wskazywało daty dzienne, a nie tylko lata akademickie. Ułatwia to prawidłowe ustalenie stażu i daty nabycia kolejnego progu dodatku stażowego.

Co z wyrównaniem dodatku za wysługę lat?

Jeżeli po doliczeniu okresu doktoratu okaże się, że pracownik wcześniej osiągnął kolejny próg dodatku za wieloletnią pracę, może powstać roszczenie o wyrównanie wynagrodzenia. Podstawą przedawnienia takich roszczeń jest art. 291 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, zgodnie z którym roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

W praktyce znaczenie ma więc nie tylko to, czy okres doktoratu podlega zaliczeniu, lecz także od kiedy pracownik spełniał warunki do wyższego dodatku i kiedy złożył dokumenty pracodawcy. Jeżeli spór dotyczy kilku lat, trzeba policzyć osobno każdą miesięczną należność.

Najczęstsze błędy przy ustalaniu stażu

• zaliczenie całego okresu kształcenia bez sprawdzenia limitu 4 lat,
• odmowa zaliczenia okresu mimo uzyskania stopnia doktora,
• mylenie ukończenia studiów doktoranckich z uzyskaniem stopnia doktora,
• brak weryfikacji, czy okresy kształcenia i zatrudnienia nie nakładają się na siebie,
• pomijanie art. 31d ust. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, który nakazuje uwzględniać także inne udowodnione okresy zaliczane na podstawie przepisów odrębnych.

FAQ

Czy każdy doktorat zwiększa staż pracy o 4 lata?

Nie. Przepisy pozwalają zaliczyć okres kształcenia doktoranckiego, ale nie dłuższy niż 4 lata. Jeżeli kształcenie trwało krócej, zaliczeniu podlega rzeczywisty udokumentowany okres. Jeżeli trwało dłużej, ustawowy limit wynosi 4 lata.

Czy wystarczy ukończyć studia doktoranckie?

Nie. Dla zaliczenia okresu do stażu pracy konieczne jest uzyskanie stopnia doktora. Samo uczestnictwo w studiach doktoranckich albo szkole doktorskiej nie daje jeszcze prawa do doliczenia tego okresu.

Czy instytucja kultury może żądać zaświadczenia z uczelni?

Tak. Art. 31d ust. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej mówi o innych udowodnionych okresach. Pracodawca ma więc prawo wymagać dokumentów potwierdzających zarówno uzyskanie stopnia doktora, jak i dokładny okres kształcenia.

Czy można żądać wyrównania dodatku za wcześniejsze lata?

Tak, jeżeli po prawidłowym przeliczeniu okaże się, że pracownik wcześniej nabył prawo do wyższego dodatku. Trzeba jednak uwzględnić 3-letni termin przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy z art. 291 § 1 Kodeksu pracy.

Czy zasady są takie same dla nagrody jubileuszowej?

Nie zawsze. Przy nagrodzie jubileuszowej trzeba sprawdzić konkretną podstawę zatrudnienia i regulacje obowiązujące u danego pracodawcy. Jeżeli przepisy o nagrodzie odsyłają do okresów zaliczanych do uprawnień pracowniczych, okres doktoratu może mieć znaczenie, ale wymaga to osobnej analizy.

Podsumowanie

Okres studiów doktoranckich albo kształcenia w szkole doktorskiej może zostać doliczony do stażu pracy pracownika instytucji kultury, jeżeli pracownik uzyskał stopień doktora i udokumentował okres kształcenia. Dla aktualnych stanów faktycznych podstawą jest art. 208 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a dla dodatku za wieloletnią pracę w instytucji kultury – art. 31d ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Jeżeli sprawa dotyczy innych okresów, na przykład pracy w gospodarstwie rolnym, służby, bezrobocia albo zatrudnienia za granicą, trzeba odrębnie ocenić wliczanie okresów do stażu pracy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – Dz.U. 2018 poz. 1668

3. Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej – Dz.U. 1991 nr 114 poz. 493

4. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 22 października 2015 r. w sprawie wynagradzania pracowników instytucji kultury – Dz.U. 2015 poz. 1798