Sprzedaż auta po szkodzie całkowitej z AC – ile wynosi odszkodowanie

AC a szkoda całkowita – skąd bierze się wysokość odszkodowania

W przypadku autocasco nie obowiązuje zasada, że ubezpieczyciel zawsze ma wypłacić pełną wartość samochodu sprzed kolizji. AC jest ubezpieczeniem dobrowolnym, a zgodnie z art. 805 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zakres świadczenia ubezpieczyciela wynika z umowy ubezpieczenia. Oznacza to, że sposób ustalenia szkody całkowitej i wysokości odszkodowania określają przede wszystkim Ogólne Warunki Ubezpieczenia oraz sama polisa.

W praktyce przy szkodzie całkowitej z AC odszkodowanie najczęściej ustala się jako różnicę między wartością pojazdu w stanie nieuszkodzonym bezpośrednio przed zdarzeniem a wartością pozostałości po szkodzie, czyli tzw. wraku. Taki model rozliczenia jest co do zasady dopuszczalny, jeżeli wynika z OWU i nie narusza natury stosunku ubezpieczenia określonej w art. 353¹ Kodeksu cywilnego oraz art. 805 Kodeksu cywilnego.

Dlatego samo stwierdzenie przez ubezpieczyciela szkody całkowitej nie oznacza jeszcze, że należy wypłacić równowartość całego auta bez uwzględnienia pozostałości.

Kiedy w AC powstaje szkoda całkowita

To bardzo ważna kwestia, bo zasady z AC i z OC sprawcy nie są takie same. W obowiązkowym ubezpieczeniu OC punktem odniesienia jest pełna kompensacja szkody według przepisów odpowiedzialności odszkodowawczej, w szczególności art. 361 § 2 i art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego, a także przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK. Natomiast w AC strony mogą umownie określić próg opłacalności naprawy.

W wielu OWU szkoda całkowita występuje wtedy, gdy przewidywane koszty naprawy przekraczają określony procent wartości pojazdu sprzed szkody, np. 70%. Nie jest to jednak próg ustawowy dla każdego AC. Trzeba więc sprawdzić dokładne postanowienia OWU obowiązujące w dniu zawarcia umowy lub w dniu szkody – zależnie od konstrukcji danego produktu ubezpieczeniowego.

Jeżeli chcesz porównać zasady likwidacji szkody z różnych polis, pomocny może być także materiał: brak badania technicznego a odszkodowanie z OC sprawcy.

Czy trzeba zgodzić się na sprzedaż wraku po aukcji

Nie ma ogólnego przepisu, który nakazywałby właścicielowi albo współwłaścicielom pojazdu sprzedać pozostałości osobie wskazanej przez ubezpieczyciela lub przez podmiot organizujący aukcję. Jeżeli auto należy do dwóch osób, to do sprzedaży potrzebne jest współdziałanie współwłaścicieli zgodnie z art. 199 Kodeksu cywilnego, ponieważ rozporządzenie rzeczą wspólną wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli.

W praktyce aukcja wraku jest narzędziem pomocniczym do ustalenia rynkowej wartości pozostałości. Jeżeli jednak nie chcesz sprzedawać auta oferentowi z aukcji, zwykle możesz zatrzymać pojazd. Trzeba tylko liczyć się z tym, że ubezpieczyciel przyjmie do wyliczenia wartość pozostałości ustaloną w kalkulacji albo potwierdzoną ofertą rynkową, o ile odpowiada ona realiom rynkowym i zapisom OWU.

Sama sprzedaż wraku nie jest więc zawsze obowiązkowa, ale brak sprzedaży nie oznacza automatycznie prawa do dopłaty do pełnej wartości auta sprzed szkody.

Czy odszkodowanie powinno odpowiadać pełnej wartości auta sprzed kolizji

Nie zawsze. Jeżeli zgodnie z OWU doszło do szkody całkowitej, to wypłata w wysokości pełnej wartości pojazdu sprzed zdarzenia bez pomniejszenia o wartość pozostałości z reguły nie przysługuje. Wyjątek mógłby wynikać tylko z konkretnej treści umowy, np. szczególnych klauzul przewidujących inne zasady likwidacji szkody. Dlatego odpowiedź zależy od treści polisy i OWU.

W typowym wariancie AC rozliczenie wygląda następująco:

Problem pojawia się wtedy, gdy jedna z tych wartości została ustalona nieprawidłowo. Najczęściej spory dotyczą:

• zaniżenia wartości auta sprzed szkody,
• zawyżenia wartości pozostałości,
• nieprawidłowego przyjęcia wyposażenia, rocznika, przebiegu lub stanu pojazdu,
• błędnego zakwalifikowania szkody jako całkowitej.

Jak sprawdzić, czy decyzja ubezpieczyciela jest prawidłowa

Warto poprosić o komplet dokumentów likwidacyjnych, w szczególności:

• kalkulację kosztów naprawy,
• wycenę wartości pojazdu sprzed szkody,
• wycenę wartości pozostałości,
• informację, z którego postanowienia OWU wynika próg szkody całkowitej i sposób obliczenia odszkodowania.

Podstawą żądania tych informacji jest m.in. art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, zgodnie z którym zakład ubezpieczeń ma obowiązek udostępniać uprawnionemu informacje i dokumenty gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności lub wysokości świadczenia. Warto też pamiętać, że uzasadnienie odmowy lub częściowej odmowy świadczenia powinno wskazywać podstawę faktyczną i prawną.

Jeżeli pojawił się spór co do odpowiedzialności cywilnej albo rozliczeń po sprzedaży rzeczy obciążonej wadą lub zatajeniem istotnych informacji, przydatny może być również materiał: sprzedaż samochodu a prawa nabywcy przy ukrytych problemach prawnych.

Reklamacja i odwołanie od decyzji ubezpieczyciela

Jeżeli kwota została ustalona błędnie, można złożyć reklamację. Zasady reklamacji reguluje ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej. Zgodnie z art. 6 tej ustawy reklamację można złożyć m.in. pisemnie, ustnie albo elektronicznie, a zgodnie z art. 7 odpowiedź co do zasady powinna zostać udzielona w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji; w sprawach szczególnie skomplikowanych termin może zostać przedłużony do 60 dni, ale zakład ubezpieczeń musi wyjaśnić przyczynę opóźnienia.

W reklamacji warto wskazać konkretnie:

• która wartość została ustalona błędnie,
• jakie dane pojazdu pominięto lub wpisano nieprawidłowo,
• jakiej kwoty dopłaty się domagasz,
• jakie dowody to potwierdzają, np. ogłoszenia porównawcze, faktury, dokumentacja serwisowa, niezależna wycena rzeczoznawcy.

Jeżeli reklamacja nie pomoże, można zwrócić się do Rzecznika Finansowego o postępowanie interwencyjne albo polubowne, a ostatecznie dochodzić roszczeń przed sądem cywilnym.

Co oznacza współwłasność auta przy sprzedaży po kolizji

Skoro pojazd ma współwłaścicieli, wszelkie oświadczenia dotyczące sprzedaży auta powinny zostać złożone przez wszystkich współwłaścicieli albo przez osobę działającą na podstawie ważnego pełnomocnictwa. Wynika to z art. 195 i nast. Kodeksu cywilnego, a w zakresie rozporządzenia rzeczą wspólną – z art. 199 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli odszkodowanie z AC ma być wypłacone na rzecz współwłaścicieli, zakład ubezpieczeń zwykle żąda zgodnych danych i dokumentów wszystkich uprawnionych. W praktyce trzeba zweryfikować, czy pełnomocnictwo dla firmy obsługującej szkodę obejmowało również sprzedaż pozostałości albo tylko czynności likwidacyjne.

Orzecznictwo istotne dla takich spraw

W sporach z AC sądy konsekwentnie podkreślają, że jest to ubezpieczenie dobrowolne i sposób ustalenia odszkodowania zależy od umowy. Znaczenie ma tu m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 7 marca 2022 r., sygn. V ACa 752/21, w którym wskazano, że strony mogą uzgodnić sposób obliczania wysokości odszkodowania, a samo korzystanie przez ubezpieczyciela z systemów eksperckich lub ofert rynkowych nie tworzy jeszcze po jego stronie obowiązku zorganizowania sprzedaży pozostałości na rzecz ubezpieczonego, jeżeli umowa takiego obowiązku nie przewiduje.

To oznacza, że w sporze najważniejsze są nie ogólne oczekiwania ubezpieczonego, lecz dokładne postanowienia OWU i rzetelność wyceny.

FAQ

Czy przy szkodzie całkowitej z AC muszę sprzedać auto po cenie z aukcji?

Nie ma takiego automatycznego obowiązku ustawowego. Wszystko zależy od treści umowy i praktyki likwidacji szkody, ale co do zasady możesz zatrzymać pojazd. Spór może dotyczyć tego, jaką wartość pozostałości wolno wtedy przyjąć do rozliczenia.

Czy AC powinno pokryć pełną wartość auta sprzed kolizji?

Zwykle nie, jeżeli szkoda została prawidłowo zakwalifikowana jako całkowita. Najczęściej wypłata to wartość auta sprzed szkody pomniejszona o wartość pozostałości.

Czy współwłaściciel musi podpisać sprzedaż uszkodzonego auta?

Tak. Sprzedaż rzeczy wspólnej wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, chyba że jedna osoba ma stosowne pełnomocnictwo.

W jakim terminie ubezpieczyciel powinien odpowiedzieć na reklamację?

Co do zasady w 30 dni od jej otrzymania, a w sprawach szczególnie skomplikowanych maksymalnie w 60 dni – zgodnie z art. 7 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego.

Co zrobić, jeśli zaniżono wartość auta albo zawyżono wartość wraku?

Warto zażądać pełnej kalkulacji, złożyć reklamację, dołączyć własne dowody rynkowe albo opinię rzeczoznawcy, a w razie potrzeby skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego lub skierować sprawę do sądu.

Źródła

• art. 195, art. 199, art. 353¹, art. 361 § 2, art. 363 § 1, art. 805 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
• art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej
• ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
• wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 7 marca 2022 r., sygn. V ACa 752/21