Zaległy zasiłek dla bezrobotnych po wygranej w sądzie pracy

Sprawy o zaległy zasiłek dla bezrobotnych najczęściej pojawiają się wtedy, gdy urząd pracy wydał decyzję na podstawie świadectwa pracy wskazującego rozwiązanie umowy w trybie dyscyplinarnym albo w inny sposób powodujący okres oczekiwania na zasiłek, a następnie sąd pracy prawomocnie zakwestionował takie zakończenie stosunku pracy.

W takiej sytuacji nie składa się zwykłej prośby o ponowną analizę, lecz co do zasady wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją dotyczącą prawa do zasiłku. Podstawą jest art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Kiedy wyrok sądu pracy pozwala odzyskać zaległy zasiłek?

Jeżeli prawomocny wyrok sądu pracy potwierdza, że rozwiązanie umowy o pracę było niezgodne z prawem albo prowadzi do zmiany treści świadectwa pracy, może on mieć bezpośredni wpływ na prawo do zasiłku i datę rozpoczęcia jego wypłaty. Dla urzędu pracy istotne jest bowiem, jaka była prawna przyczyna ustania zatrudnienia i czy zachodziły przesłanki do zastosowania okresu oczekiwania.

W praktyce znaczenie ma nie tylko sam fakt wygrania sprawy z pracodawcą, ale przede wszystkim treść wyroku i to, czy zmienia on ocenę okoliczności, które urząd przyjął przy wydawaniu decyzji. Inaczej trzeba ocenić wyrok zasądzający wyłącznie odszkodowanie, a inaczej wyrok przywracający do pracy albo stwierdzający wadliwość rozwiązania umowy, po którym zostało sprostowane świadectwo pracy.

Zobacz również: zasiłek dla bezrobotnych a udziały w spółce z o.o.

Jaka jest podstawa prawna wznowienia postępowania?

Najważniejsze przepisy to:

• art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego – podstawa wznowienia z powodu nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów,
• art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – termin 1 miesiąca na wniesienie podania o wznowienie od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia,
• art. 149 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego – organ najpierw bada dopuszczalność wznowienia i wydaje postanowienie, a następnie prowadzi postępowanie,
• art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego – po wznowieniu organ może uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową,
• przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, które określają warunki nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w tym art. 71 tej ustawy.

Jeżeli decyzję wydał starosta za pośrednictwem powiatowego urzędu pracy, wniosek kieruje się do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Termin na złożenie wniosku o wznowienie

Termin jest bardzo ważny. Zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. W praktyce najczęściej będzie to dzień otrzymania prawomocnego wyroku z uzasadnieniem albo dzień otrzymania dokumentu potwierdzającego zmianę świadectwa pracy.

W piśmie warto wyraźnie wskazać, kiedy dokładnie dowiedziała się Pani o podstawie wznowienia, i dołączyć dokumenty potwierdzające tę datę, na przykład odpis wyroku z datą odbioru. Jeżeli termin został przekroczony, urząd może odmówić wznowienia z przyczyn formalnych.

Co napisać we wniosku do urzędu pracy?

Wniosek powinien zawierać:

• oznaczenie organu,
• dane strony i numer decyzji, której dotyczy żądanie,
• wyraźne żądanie: wnoszę o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nr ... oraz o uchylenie tej decyzji i przyznanie zasiłku od prawidłowej daty,
• wskazanie podstawy prawnej: art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 oraz art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego,
• opis nowej okoliczności lub nowego dowodu, czyli prawomocnego wyroku sądu pracy i jego wpływu na prawo do zasiłku,
• wskazanie daty, od kiedy w ocenie strony zasiłek powinien być wypłacany,
• wniosek o wypłatę wyrównania,
• ewentualny wniosek o odsetki, z uzasadnieniem,
• listę załączników.

Jeżeli urząd wydawał decyzję na podstawie świadectwa pracy zawierającego informację o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, to w uzasadnieniu należy pokazać, że po wyroku sądu ten dokument albo jego znaczenie prawne uległy zmianie. Sama ogólna informacja, że sprawa została wygrana, zwykle nie wystarczy.

Czy trzeba zmieniać świadectwo pracy?

W wielu sprawach sprostowanie świadectwa pracy bardzo pomaga, a czasem jest wręcz kluczowe. Świadectwo pracy jest dla urzędu pracy podstawowym dokumentem służącym do ustalenia okoliczności ustania zatrudnienia. Jeżeli jego treść nadal wskazuje rozwiązanie umowy w trybie, który uzasadniał odsunięcie w czasie prawa do zasiłku, urząd może oczekiwać jego korekty albo dokumentu równoważnego.

To, czy należy wystąpić o zmianę świadectwa pracy, zależy od treści wyroku sądu pracy i od tego, czy z wyroku wynika obowiązek sprostowania dokumentacji pracowniczej. W części spraw podstawą jest art. 97 § 2(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, który przewiduje tryb wystąpienia o sprostowanie świadectwa pracy. Jeżeli jednak wyrok już jednoznacznie rozstrzyga o wadliwości rozwiązania stosunku pracy, sam wyrok także może być istotnym dowodem.

Zobacz również: brak rejestracji w urzędzie pracy po utracie zatrudnienia

Od kiedy można żądać wypłaty zaległego zasiłku?

To zależy od treści nowej decyzji. Jeżeli po wznowieniu organ uzna, że okres oczekiwania na zasiłek nie powinien był zostać zastosowany, powinien skorygować datę nabycia prawa i wypłacić wyrównanie za okres, w którym świadczenie nie było wypłacane.

Nie da się jednak z góry przyjąć jednej daty dla każdej sprawy. Trzeba porównać:

• datę rejestracji jako bezrobotny,
• treść pierwotnej decyzji,
• przyczynę zastosowania karencji,
• treść prawomocnego wyroku sądu pracy,
• ewentualnie treść sprostowanego świadectwa pracy.

Jeżeli stan faktyczny był bardziej złożony, na przykład w okresie bezrobocia występowały także inne przeszkody do pobierania świadczenia, urząd będzie oceniał całość sytuacji, a nie tylko sam wyrok przeciwko pracodawcy.

Czy można domagać się odsetek?

Możliwość dochodzenia odsetek istnieje, ale nie w każdej sprawie i nie zawsze od pierwotnej daty, od której zasiłek powinien był być wypłacany. W praktyce trzeba odróżnić dwie sytuacje:

W sprawach administracyjnych kwestia odsetek nie jest tak prosta jak przy klasycznych roszczeniach cywilnych. Dlatego w piśmie warto zgłosić żądanie odsetek, ale z zastrzeżeniem, że ich zasadność zależy od treści nowego rozstrzygnięcia i od tego, czy organ pozostawał w opóźnieniu. Gdy urząd odmówi odsetek, trzeba osobno ocenić, czy istnieje podstawa do dalszego sporu.

Jakie dokumenty dołączyć?

• odpis prawomocnego wyroku sądu pracy,
• ewentualnie uzasadnienie wyroku, jeżeli pokazuje ono znaczenie rozstrzygnięcia dla przyczyny rozwiązania umowy,
• świadectwo pracy albo jego sprostowaną wersję,
• kopię decyzji urzędu pracy o przyznaniu zasiłku,
• dokument potwierdzający datę otrzymania wyroku lub innego nowego dowodu.

Co jeśli urząd odmówi?

Jeżeli organ odmówi wznowienia albo po wznowieniu utrzyma niekorzystne rozstrzygnięcie, przysługuje środek zaskarżenia zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. W zależności od rodzaju rozstrzygnięcia może to być odwołanie albo skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego po wyczerpaniu toku instancji. W takiej sytuacji szczególne znaczenie ma precyzyjne wykazanie związku między wyrokiem sądu pracy a przesłankami z art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

FAQ

Czy wystarczy zwykłe pismo z prośbą o wypłatę zaległego zasiłku?

Nie najlepiej. Najbezpieczniej złożyć wprost wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją, z powołaniem na art. 145 § 1 pkt 5 i art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ile mam czasu na złożenie wniosku?

Co do zasady 1 miesiąc od dnia, w którym dowiedziała się Pani o podstawie wznowienia, zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy prawomocny wyrok sądu pracy zawsze wystarczy?

Nie zawsze. Liczy się jego treść i to, czy rzeczywiście wpływa na ocenę przyczyny ustania stosunku pracy przyjętą przez urząd pracy.

Czy muszę najpierw sprostować świadectwo pracy?

Nie w każdej sprawie, ale bardzo często to potrzebne albo przynajmniej pomocne. Zależy to od treści wyroku i od tego, jakie dokumenty urząd uzna za wystarczające.

Czy urząd musi wypłacić odsetki?

Nie automatycznie. Ich zasadność zależy od okoliczności sprawy, w szczególności od tego, czy organ pozostawał w opóźnieniu po ujawnieniu podstawy do zmiany rozstrzygnięcia.

Źródła

• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 145 § 1 pkt 5, art. 148, art. 149 i art. 151.
• Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w szczególności art. 71.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 97 § 2(1).
• Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania na podstawie nowych okoliczności i nowych dowodów, w tym interpretacji art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.