Rozwiązanie umowy po otrzymaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy

Przejście na rentę a dalsze zatrudnienie

Przyznanie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie powoduje samo przez się rozwiązania umowy o pracę. Pracownik nadal pozostaje zatrudniony, dopóki stosunek pracy nie zostanie zakończony w jednym z trybów przewidzianych w art. 30 § 1 Kodeksu pracy, czyli m.in. za porozumieniem stron, przez wypowiedzenie, bez wypowiedzenia albo z upływem czasu, na jaki umowa była zawarta.

Częściowa niezdolność do pracy oznacza, że pracownik w znacznym stopniu utracił zdolność do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Nie jest to jednak równoznaczne z całkowitym zakazem jakiejkolwiek pracy. W praktyce rencista może kontynuować zatrudnienie albo podjąć inną pracę, o ile pozwala na to stan zdrowia, orzeczenie lekarskie oraz warunki wykonywania pracy.

Jeżeli nieobecność w pracy z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni, pracodawca przed dopuszczeniem pracownika do pracy powinien skierować go na kontrolne badania lekarskie. Bez aktualnego orzeczenia lekarza medycyny pracy o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku pracownik nie powinien być dopuszczony do wykonywania obowiązków.

Wątpliwości często pojawiają się po długim chorobowym i świadczeniu rehabilitacyjnym. W takich sytuacjach pomocne może być omówienie, jakie są warunki powrotu do pracy po rehab., zwłaszcza gdy stan zdrowia nie jest stabilny albo pracodawca proponuje zakończenie umowy.

Czy trzeba rozwiązać umowę po przyznaniu renty?

Nie. Pracownik nie musi rozwiązywać umowy o pracę tylko dlatego, że otrzymał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Odmiennie niż przy emeryturze, samo pobieranie renty nie wymaga uprzedniego rozwiązania stosunku pracy. Decyzja zależy od tego, czy pracownik może i chce dalej pracować, czy pracodawca ma dla niego odpowiednie stanowisko oraz jakie są konsekwencje finansowe dalszego zatrudnienia.

Przy kontynuowaniu zatrudnienia pojawia się jeszcze odrębna kwestia informacyjna. Wyjaśniamy ją w materiale o tym, czy trzeba poinformować pracodawcę o pobieraniu renty.

Trzeba jednak pamiętać o limitach dorabiania. Renta z tytułu niezdolności do pracy może zostać zmniejszona albo zawieszona, jeżeli rencista osiąga przychód z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, np. z umowy o pracę. Od 1 czerwca 2026 r. kwoty przychodu stosowane przy zmniejszaniu albo zawieszaniu emerytur i rent wynoszą odpowiednio 6694,10 zł oraz 12 431,80 zł miesięcznie. Limity te zmieniają się kwartalnie, dlatego przed podjęciem pracy warto sprawdzić aktualny komunikat ZUS.

Jeżeli pracownik chce dalej pracować, powinien upewnić się, że ma aktualne orzeczenie lekarskie dopuszczające do pracy na konkretnym stanowisku. Jeżeli chce zakończyć zatrudnienie, warto zadbać, aby sposób rozwiązania umowy nie pozbawił go odprawy rentowej ani ekwiwalentu za urlop.

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron

Porozumienie stron jest dopuszczalne i często praktyczne, gdy obie strony zgadzają się co do daty zakończenia zatrudnienia. Nie wymaga zachowania okresu wypowiedzenia, dlatego może zakończyć umowę nawet następnego dnia. Z punktu widzenia pracownika nie należy jednak podpisywać porozumienia w pośpiechu, jeżeli dokument nie reguluje najważniejszych rozliczeń.

Najbezpieczniej, aby porozumienie zawierało wyraźne stwierdzenie, że umowa o pracę rozwiązuje się w związku z przejściem pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Taki zapis pomaga wykazać związek między ustaniem zatrudnienia a rentą, który jest istotny dla prawa do odprawy rentowej.

W porozumieniu warto wskazać także:

• konkretną datę rozwiązania umowy,
• informację o wypłacie odprawy rentowej, jeżeli pracownik spełnia warunki z art. 92¹ Kodeksu pracy,
• zasady rozliczenia niewykorzystanego urlopu, czyli wykorzystanie urlopu przed ustaniem zatrudnienia albo wypłatę ekwiwalentu,
• termin wypłaty wynagrodzenia, odprawy, ekwiwalentu i innych należności,
• obowiązek wydania świadectwa pracy.

Jeżeli pracownik sam składa wypowiedzenie albo proponuje porozumienie, nie przekreśla to automatycznie prawa do odprawy rentowej. Decydujące jest to, czy ustanie zatrudnienia pozostaje w związku z przejściem na rentę. Więcej o praktycznych skutkach decyzji pracownika w podobnym okresie omawia materiał rehab. a rezygnacja.

Wypowiedzenie albo rozwiązanie umowy przez pracodawcę

Pracownik może rozwiązać umowę za wypowiedzeniem. Przy umowie na czas nieokreślony długość okresu wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy i wynosi 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące. Rozwiązanie umowy następuje dopiero z upływem okresu wypowiedzenia, a w tym czasie pracodawca może udzielić urlopu wypoczynkowego zgodnie z art. 167¹ Kodeksu pracy.

Pracodawca może również wypowiedzieć umowę, ale przy umowie na czas nieokreślony powinien wskazać rzeczywistą i konkretną przyczynę wypowiedzenia oraz pouczyć pracownika o prawie odwołania do sądu pracy. Sama informacja o przyznaniu renty nie zawsze wystarczy jako przyczyna wypowiedzenia. Istotne jest to, czy pracownik faktycznie nie może wykonywać dotychczasowej pracy, czy nie ma aktualnego orzeczenia lekarskiego albo czy pracodawca nie ma możliwości dalszego zatrudniania pracownika zgodnie z wymaganiami BHP.

W określonych przypadkach pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia bez winy pracownika na podstawie art. 53 Kodeksu pracy. Dotyczy to długotrwałej niezdolności do pracy wskutek choroby. Jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy albo niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, pracodawca może skorzystać z tego trybu dopiero po wyczerpaniu okresu pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego oraz po pierwszych 3 miesiącach świadczenia rehabilitacyjnego. Jeżeli zatrudnienie trwało krócej niż 6 miesięcy, granicą jest co do zasady niezdolność do pracy trwająca dłużej niż 3 miesiące.

Pracodawca nie powinien rozwiązać umowy w trybie art. 53 Kodeksu pracy po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności, jeżeli pracownik jest zdolny do pracy na podstawie wymaganego orzeczenia lekarskiego. Każdy przypadek wymaga więc sprawdzenia dat nieobecności, rodzaju świadczeń, stażu pracy i dokumentacji medycznej.

Czy rozwiązanie umowy w związku z rentą daje prawo do odprawy?

Jeżeli stosunek pracy ustaje w związku z przejściem pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy, może powstać prawo do jednorazowej odprawy rentowej z art. 92¹ Kodeksu pracy. Sam tryb rozwiązania umowy nie przesądza o wyniku — istotny jest rzeczywisty związek między ustaniem zatrudnienia a przejściem na rentę.

Wysokość świadczenia, wymagany związek i zasady dochodzenia zapłaty omawiamy osobno w poradniku o odprawie rentowej.

Niewykorzystany urlop i ekwiwalent

Przy rozwiązaniu umowy o pracę pracownik ma prawo do rozliczenia niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Jeżeli urlop nie zostanie wykorzystany w naturze przed dniem ustania zatrudnienia, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny na podstawie art. 171 Kodeksu pracy.

Przy porozumieniu stron pracownik i pracodawca mogą ustalić datę rozwiązania umowy tak, aby pracownik wykorzystał część urlopu przed końcem zatrudnienia. Jeżeli jednak umowa ma zakończyć się od razu, a urlopu nie da się już wykorzystać, właściwym rozwiązaniem jest ekwiwalent. Pracodawca nie może po prostu pominąć urlopu ani uzależniać wypłaty ekwiwalentu od tego, czy rozwiązanie umowy nastąpiło za porozumieniem stron, przez wypowiedzenie czy w trybie art. 53 Kodeksu pracy.

Przy 44 dniach niewykorzystanego urlopu kwota ekwiwalentu może być istotna. Dlatego przed podpisaniem porozumienia warto poprosić o pisemną informację, ile dni urlopu pozostaje do rozliczenia i czy pracodawca wypłaci ekwiwalent w ostatnim dniu zatrudnienia albo w najbliższym terminie wypłaty wynagrodzenia.

Co jest najkorzystniejsze dla pracownika?

Najkorzystniejsze rozwiązanie zależy od celu pracownika. Jeżeli pracownik chce szybko zakończyć zatrudnienie, nie zamierza wracać do pracy i zależy mu na odprawie rentowej oraz ekwiwalencie za urlop, praktyczne może być porozumienie stron. Dokument powinien jednak jednoznacznie wskazywać, że rozwiązanie następuje w związku z przejściem na rentę, oraz potwierdzać rozliczenie odprawy i urlopu.

Jeżeli pracownik nie jest pewien, czy chce zakończyć stosunek pracy, nie powinien podpisywać porozumienia tylko dlatego, że pracodawca je proponuje. Może pozostać zatrudniony, sprawdzić możliwość powrotu do pracy po badaniach kontrolnych albo poczekać na formalny ruch pracodawcy. Trzeba jednak uwzględnić, że dalsze zatrudnienie i wynagrodzenie mogą wpływać na wysokość wypłacanej renty.

Jeżeli pracodawca proponuje rozwiązanie umowy natychmiast, a pracownik ma duży zaległy urlop, warto porównać dwa warianty: szybką datę zakończenia zatrudnienia z ekwiwalentem za urlop oraz późniejszą datę zakończenia zatrudnienia po wykorzystaniu urlopu. Czasem korzystniejszy finansowo będzie ekwiwalent, a czasem dłuższe pozostanie w zatrudnieniu, zwłaszcza gdy pracownik ma prawo do innych świadczeń pracowniczych.

Podsumowanie

Po otrzymaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pracownik nie musi automatycznie rozwiązywać umowy o pracę. Może dalej pozostawać w zatrudnieniu, jeżeli pozwala na to stan zdrowia i aktualne orzeczenie lekarskie. Jeżeli jednak strony chcą zakończyć umowę, najważniejsze jest prawidłowe udokumentowanie związku rozwiązania umowy z przejściem na rentę oraz rozliczenie odprawy rentowej i niewykorzystanego urlopu.

Przed podpisaniem porozumienia warto sprawdzić trzy rzeczy: czy dokument zawiera właściwą przyczynę, czy pracodawca potwierdza wypłatę odprawy oraz czy prawidłowo rozlicza zaległy urlop. Wątpliwości dotyczące zależności między świadczeniem z ZUS a zatrudnieniem dobrze pokazuje temat renta a praca.

FAQ

Źródła

• art. 30, art. 53, art. 92¹, art. 167¹, art. 171 i art. 229 Kodeksu pracy: Internetowy System Aktów Prawnych
• art. 12, art. 13 i art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: Internetowy System Aktów Prawnych
• komunikat Prezesa ZUS z 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu od 1 czerwca 2026 r.: Dziennik Urzędowy Monitor Polski
• informacja ZUS o zmniejszeniu lub zawieszeniu świadczeń pracujących emerytów i rencistów: ZUS