Rozwiązanie umowy po otrzymaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy

Przejście na rentę a dalsze zatrudnienie

Przyznanie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie powoduje samo przez się rozwiązania umowy o pracę. Pracownik nadal pozostaje zatrudniony, dopóki stosunek pracy nie zostanie zakończony w jednym z trybów przewidzianych w art. 30 § 1 Kodeksu pracy, czyli m.in. za porozumieniem stron, przez wypowiedzenie, bez wypowiedzenia albo z upływem czasu, na jaki umowa była zawarta.

Częściowa niezdolność do pracy oznacza, że pracownik w znacznym stopniu utracił zdolność do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Nie jest to jednak równoznaczne z całkowitym zakazem jakiejkolwiek pracy. Rencista może kontynuować zatrudnienie albo podjąć inną pracę, o ile pozwala na to stan zdrowia, orzeczenie lekarskie oraz warunki wykonywania pracy.

Jeżeli nieobecność w pracy z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni, pracodawca przed dopuszczeniem pracownika do pracy powinien skierować go na kontrolne badania lekarskie. Bez aktualnego orzeczenia lekarza medycyny pracy o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku pracownik nie powinien być dopuszczony do wykonywania obowiązków.

Wątpliwości często pojawiają się po długim chorobowym i świadczeniu rehabilitacyjnym. W takich sytuacjach pomocne może być omówienie warunków powrotu do pracy po świadczeniu rehabilitacyjnym, zwłaszcza gdy stan zdrowia nie jest stabilny albo pracodawca proponuje zakończenie umowy.

Czy trzeba rozwiązać umowę po przyznaniu renty?

Nie. Pracownik nie musi rozwiązywać umowy o pracę tylko dlatego, że otrzymał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Odmiennie niż przy emeryturze, samo pobieranie renty nie wymaga uprzedniego rozwiązania stosunku pracy. Decyzja zależy od tego, czy pracownik może i chce dalej pracować, czy pracodawca ma dla niego odpowiednie stanowisko oraz jakie są konsekwencje finansowe dalszego zatrudnienia.

Przy kontynuowaniu zatrudnienia pojawia się jeszcze odrębna kwestia informacyjna. Wyjaśniamy ją w materiale o tym, czy trzeba poinformować pracodawcę o pobieraniu renty.

Trzeba jednak pamiętać o limitach dorabiania. Renta z tytułu niezdolności do pracy może zostać zmniejszona albo zawieszona, jeżeli rencista osiąga przychód z działalności uwzględnianej przy stosowaniu zasad z art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, np. z umowy o pracę. Od 1 września 2026 r. kwota odpowiadająca 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 6463,20 zł, a kwota odpowiadająca 130% wynosi 12 003,10 zł miesięcznie. Przekroczenie niższego progu, bez przekroczenia wyższego, może powodować zmniejszenie świadczenia, natomiast przekroczenie wyższego progu może skutkować jego zawieszeniem. Kwoty te zmieniają się co kwartał, dlatego przy ocenie konkretnego miesiąca należy sprawdzić aktualny komunikat ZUS.

Jeżeli pracownik chce dalej pracować, powinien upewnić się, że ma aktualne orzeczenie lekarskie dopuszczające do pracy na konkretnym stanowisku. Jeżeli chce zakończyć zatrudnienie, warto zadbać, aby sposób rozwiązania umowy nie utrudnił dochodzenia odprawy rentowej ani prawidłowego rozliczenia urlopu.

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron

Porozumienie stron jest dopuszczalne i często praktyczne, gdy obie strony zgadzają się co do daty zakończenia zatrudnienia. Nie wymaga zachowania okresu wypowiedzenia, dlatego może zakończyć umowę nawet następnego dnia. Z punktu widzenia pracownika nie należy jednak podpisywać porozumienia w pośpiechu, jeżeli dokument nie reguluje najważniejszych rozliczeń.

Najbezpieczniej, aby porozumienie zawierało wyraźne stwierdzenie, że umowa o pracę rozwiązuje się w związku z przejściem pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Taki zapis pomaga wykazać związek między ustaniem zatrudnienia a rentą, który jest istotny dla prawa do odprawy rentowej.

W porozumieniu warto wskazać także:

• konkretną datę rozwiązania umowy,
• informację o wypłacie odprawy rentowej, jeżeli pracownik spełnia warunki z art. 92¹ Kodeksu pracy,
• zasady rozliczenia niewykorzystanego urlopu, czyli wykorzystanie urlopu przed ustaniem zatrudnienia albo wypłatę ekwiwalentu,
• zasady rozliczenia wynagrodzenia, odprawy, ekwiwalentu i innych należności,
• obowiązek wydania świadectwa pracy.

Jeżeli pracownik sam składa wypowiedzenie albo proponuje porozumienie, nie przekreśla to automatycznie prawa do odprawy rentowej. Decydujące jest to, czy ustanie zatrudnienia pozostaje w związku z przejściem na rentę. Więcej o praktycznych skutkach podobnej decyzji omawia materiał o wypowiedzeniu umowy w trakcie świadczenia rehabilitacyjnego.

Wypowiedzenie albo rozwiązanie umowy przez pracodawcę

Pracownik może rozwiązać umowę za wypowiedzeniem. Przy umowie na czas określony i na czas nieokreślony długość okresu wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy i wynosi 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące. Rozwiązanie umowy następuje dopiero z upływem okresu wypowiedzenia, a w tym czasie pracodawca może udzielić urlopu wypoczynkowego zgodnie z art. 167¹ Kodeksu pracy.

Pracodawca może również wypowiedzieć umowę. W oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy zawartej zarówno na czas określony, jak i na czas nieokreślony powinien wskazać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie oraz pouczyć pracownika o prawie odwołania do sądu pracy. Sama informacja o przyznaniu renty nie przesądza jeszcze o zasadności wypowiedzenia. Znaczenie ma m.in. to, czy pracownik może wykonywać dotychczasową pracę, czy posiada wymagane orzeczenie lekarskie oraz czy istnieją inne okoliczności uzasadniające zakończenie zatrudnienia.

W określonych przypadkach pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia bez winy pracownika na podstawie art. 53 Kodeksu pracy. Dotyczy to długotrwałej niezdolności do pracy wskutek choroby. Jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy albo niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, pracodawca może skorzystać z tego trybu dopiero po upływie okresów ochronnych obejmujących okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego oraz, jeżeli pracownik jest uprawniony do świadczenia rehabilitacyjnego, pierwsze 3 miesiące tego świadczenia. Jeżeli zatrudnienie trwało krócej niż 6 miesięcy i nie zachodzi wyjątek dotyczący wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, ochrona trwa co do zasady przez pierwsze 3 miesiące niezdolności do pracy.

Pracodawca nie może rozwiązać umowy w trybie art. 53 Kodeksu pracy po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności, jeżeli pracownik jest zdolny do pracy na podstawie wymaganego orzeczenia lekarskiego. Każdy przypadek wymaga więc sprawdzenia dat nieobecności, rodzaju pobieranych świadczeń, stażu pracy i dokumentacji dotyczącej zdolności do pracy.

Czy rozwiązanie umowy w związku z rentą daje prawo do odprawy?

Jeżeli stosunek pracy ustaje w związku z przejściem pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy, może powstać prawo do jednorazowej odprawy rentowej z art. 92¹ Kodeksu pracy. Sam tryb rozwiązania umowy nie przesądza o prawie do odprawy — istotny jest rzeczywisty związek między ustaniem zatrudnienia a przejściem na rentę.

Wysokość świadczenia, wymagany związek i zasady dochodzenia zapłaty omawiamy osobno w poradniku o odprawie rentowej.

Niewykorzystany urlop i ekwiwalent

Przy rozwiązaniu albo wygaśnięciu stosunku pracy pracownik ma prawo do rozliczenia niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Jeżeli urlop nie zostanie wykorzystany w naturze przed ustaniem zatrudnienia, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny na podstawie art. 171 Kodeksu pracy.

Przy porozumieniu stron pracownik i pracodawca mogą ustalić datę rozwiązania umowy tak, aby pracownik wykorzystał część urlopu przed końcem zatrudnienia. Jeżeli urlop pozostanie niewykorzystany z powodu rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy, powstaje prawo do ekwiwalentu. Sam tryb zakończenia zatrudnienia — porozumienie stron, wypowiedzenie czy rozwiązanie na podstawie art. 53 Kodeksu pracy — nie pozbawia tego prawa.

Od 27 stycznia 2026 r. Kodeks pracy wprost określa termin wypłaty ekwiwalentu. Co do zasady pracodawca wypłaca go w ustalonym terminie wypłaty wynagrodzenia za pracę. Jeżeli jednak ten termin przypada przed dniem rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy, ekwiwalent należy wypłacić w ciągu 10 dni od dnia ustania zatrudnienia. Gdy ostatni dzień tego terminu przypada na dzień wolny od pracy, wypłata powinna nastąpić w dniu poprzedzającym.

Przy dużej liczbie dni niewykorzystanego urlopu kwota ekwiwalentu może być istotna. Dlatego przed podpisaniem porozumienia warto poprosić o informację, ile dni urlopu pozostaje do rozliczenia i w jaki sposób pracodawca zamierza je rozliczyć zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Co jest najkorzystniejsze dla pracownika?

Najkorzystniejsze rozwiązanie zależy od celu pracownika. Jeżeli pracownik chce szybko zakończyć zatrudnienie, nie zamierza wracać do pracy i zależy mu na odprawie rentowej oraz rozliczeniu urlopu, praktyczne może być porozumienie stron. Dokument powinien jednak jednoznacznie wskazywać związek rozwiązania umowy z przejściem na rentę oraz zasady rozliczenia należności.

Jeżeli pracownik nie jest pewien, czy chce zakończyć stosunek pracy, nie powinien podpisywać porozumienia tylko dlatego, że pracodawca je proponuje. Może pozostać zatrudniony, sprawdzić możliwość powrotu do pracy po badaniach kontrolnych albo poczekać na formalny ruch pracodawcy. Trzeba jednak uwzględnić, że osiągany przychód może wpływać na wysokość wypłacanej renty.

Jeżeli pracodawca proponuje rozwiązanie umowy w krótkim terminie, a pracownik ma duży zaległy urlop, warto porównać wariant szybkiego zakończenia zatrudnienia z ekwiwalentem oraz późniejszego zakończenia zatrudnienia po wykorzystaniu urlopu. Ocena zależy m.in. od wysokości wynagrodzenia, liczby dni urlopu, innych świadczeń pracowniczych oraz planów dotyczących dalszej pracy.

Podsumowanie

Po otrzymaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pracownik nie musi automatycznie rozwiązywać umowy o pracę. Może dalej pozostawać w zatrudnieniu, jeżeli pozwala na to stan zdrowia i wymagane orzeczenie lekarskie. Jeżeli strony chcą zakończyć umowę, szczególne znaczenie ma udokumentowanie związku rozwiązania stosunku pracy z przejściem na rentę oraz prawidłowe rozliczenie odprawy i niewykorzystanego urlopu.

Przed podpisaniem porozumienia warto sprawdzić przede wszystkim datę rozwiązania umowy, zapis dotyczący przejścia na rentę, prawo do odprawy oraz sposób rozliczenia urlopu. Przy kontynuowaniu pracy trzeba dodatkowo kontrolować aktualne, kwartalnie zmieniane progi przychodu wpływające na wypłatę renty.

FAQ

Źródła

• art. 30, art. 53, art. 92¹, art. 167¹, art. 171 i art. 229 Kodeksu pracy: Elektroniczny Dziennik Ustaw
• art. 12, art. 13 i art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych: Internetowy System Aktów Prawnych
• komunikat Prezesa ZUS z 18 sierpnia 2026 r. w sprawie kwot przychodu obowiązujących od 1 września 2026 r.: Monitor Polski, poz. 839
• informacja ZUS o zmniejszeniu lub zawieszeniu świadczeń pracujących emerytów i rencistów: ZUS
• informacja o terminie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop: Państwowa Inspekcja Pracy