Radny prezesem stowarzyszenia a konflikt interesów

Zakaz prowadzenia przez radnego działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy

Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy w pierwszej kolejności sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Ograniczenia związane z wykonywaniem funkcji radnego sformułowane zostały m.in. w art. 24 f, który zacytuję:

„Art. 24f. 1. Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

2. Radni i ich małżonkowie oraz małżonkowie wójtów, zastępców wójtów, sekretarzy gminy, skarbników gminy, kierowników jednostek organizacyjnych gminy oraz osób zarządzających i członków organów zarządzających gminnymi osobami prawnymi nie mogą być członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikami spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby. Wybór lub powołanie tych osób na te funkcje są z mocy prawa nieważne.”

Jak z powyższego wynika, osoba spełniająca wymienione warunki, jeśli zostanie wybrana na radną na terenie danej gminy, powinna zrezygnować z jednej z funkcji. Na przykład: jeśli stowarzyszenie posiada lokal użyczony lub wynajmowany przez gminę i prowadzi w nim działalność gospodarczą, to prezes tego stowarzyszenia nie może być jednocześnie radnym.

Stowarzyszenie OPP nieprowadzące działalności gospodarczej

Zgodnie z art. 43 ustawy o samorządzie gminnym – mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw. Najczęściej przyjmuje się, że pojęcie to jest rozumiane wąsko i obejmuje wyłącznie aktywa, w tym różnego rodzaju wierzytelności, choć z wyłączeniem praw osobistych gminy (np. prawa do nazwy).

Niemniej jednak przepis art. 24f ustawy o samorządzie gminnym wspomina wyłącznie o działalności gospodarczej i jest to przepis, który wprowadza ograniczenia w zakresie swobody prowadzenia działalności przez radnego. Wobec zaś Pani deklaracji, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej – nie można przyjąć, że Pani jako osoba zarządzająca działalnością stowarzyszenia nie może pełnić funkcji radnego.

Konflikt interesów - łączenie działalności i mandatu radnego

Nie ulega jednak wątpliwości, że łączenie takiej działalności i mandatu radnego może w określonych przypadkach wywołać kontrowersje i podejrzenia o konflikt interesów. Należy zatem być ostrożnym i nie dopuścić do sytuacji, w której – z uwagi na przekroczenie warunków określonych w art. 9 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie – działalność odpłatna, mimo iż pożytku publicznego, automatycznie z mocy ustawy zostanie uznana za działalność gospodarczą. Niemniej jednak przepis art. 24f ustawy należy interpretować ściśle i nie obejmować jego zakresem innych rodzajów działalności, nawet jeżeli wiążą się one z uzyskiwaniem przychodu przez zarządzane przez radnego stowarzyszenie. Proszę też zwrócić uwagę na treść art. 24e ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym radni nie mogą:

• podejmować dodatkowych zajęć,
• otrzymywać darowizn mogących podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu zgodnie z art. 23a ust. 1,
• powoływać się na swój mandat w związku z podjętymi dodatkowymi zajęciami, bądź działalnością gospodarczą prowadzoną na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami (art. 24e ust. 2 u.s.g.).

Stosowanie tych przepisów nie jest obwarowane żadną sankcją, jednakże radni powinni się do tych reguł stosować, a ich naruszenie może wiązać się chociażby z odpowiedzialnością o charakterze etyczno-politycznym. W przypadku np. dofinansowania (dotacja) przez gminę działalności stowarzyszenia zarządzanego przez Panią – jako radna powinna się Pani powstrzymać od udziału w głosowaniu dotyczącym tej sprawy (art. 25a u.s.g.).

Reasumując: radny, będąc we władzach stowarzyszenia, powinien uważać, czy łącząc różne aktywności zawodowe i społeczne z wykonywaniem mandatu radnego nie stwarza sytuacji stanowiących konflikt interesów i naruszających zaufanie do niego jako radnego. Natomiast prowadzenie działalności odpłatnej pożytku publicznego przez organizację, w której działalność jest zaangażowany, ponieważ nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej, nie powoduje wygaśnięcia mandatu na podstawie art. 24f ustawy o samorządzie gminnym.