Dyżur medyczny – jak liczyć wynagrodzenie?

Stan prawny: 22 maja 2026 r.

Dyżur medyczny – aktualna podstawa prawna

W pierwotnym brzmieniu tego zagadnienia powoływano art. 32j ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Ta ustawa już nie obowiązuje. Obecnie dyżur medyczny reguluje przede wszystkim art. 95 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Historyczne orzecznictwo Sądu Najwyższego wydane na gruncie poprzednich przepisów, w tym uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2008 r., I PZP 10/07, oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2008 r., III PZP 3/07, ma dziś znaczenie pomocnicze. Aktualną podstawą rozliczenia pozostaje ustawa o działalności leczniczej, która wprost odsyła do art. 151¹ § 1–3 Kodeksu pracy.

Dyżur medyczny może dotyczyć pracowników wykonujących zawód medyczny i posiadających wyższe wykształcenie, zatrudnionych w podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. W praktyce najczęściej chodzi o lekarzy, ale w konkretnych przypadkach znaczenie ma stanowisko, kwalifikacje, rodzaj podmiotu leczniczego i treść umowy.

Dyżurem medycznym jest wykonywanie poza normalnymi godzinami pracy czynności zawodowych przez uprawnionego pracownika. Czas dyżuru medycznego wlicza się do czasu pracy. Nie należy więc traktować go tak samo jak zwykłej gotowości do pracy bez wykonywania czynności.

Nie należy też automatycznie utożsamiać dyżuru medycznego z klasycznym dyżurem pracowniczym. Przy dyżurze medycznym ustawodawca wprost nakazuje stosować odpowiednio reguły dotyczące wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych.

Jak liczyć wynagrodzenie za dyżur medyczny?

Zgodnie z art. 95 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej do wynagrodzenia za pracę w ramach pełnienia dyżuru medycznego stosuje się odpowiednio art. 151¹ § 1–3 Kodeksu pracy. Oznacza to, że pracownikowi należy wypłacić:

• normalne wynagrodzenie za każdą godzinę pracy w ramach dyżuru,
• dodatek 50% albo 100%, zależnie od tego, kiedy dyżur przypada i jak wygląda rozkład czasu pracy pracownika.

Wynagrodzenie za dyżur nie powinno być odkładane do rozliczenia wyłącznie po zakończeniu całego okresu rozliczeniowego, jeżeli pracodawca może ustalić należność za dany miesiąc. W praktyce dyżur wykazany w ewidencji czasu pracy powinien zostać rozliczony w normalnym terminie wypłaty wynagrodzenia.

Co oznacza normalne wynagrodzenie?

Przez normalne wynagrodzenie rozumie się wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie. Obejmuje ono przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze oraz stałe składniki przysługujące na podstawie umowy, regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego albo innych przepisów płacowych.

Do normalnego wynagrodzenia mogą więc wchodzić na przykład stały dodatek stażowy, funkcyjny albo inny stały składnik należny za wykonywaną pracę, jeżeli pracownik ma do niego prawo w sposób trwały i powtarzalny. Każdorazowo trzeba jednak sprawdzić regulamin wynagradzania, układ zbiorowy, umowę o pracę i sposób ukształtowania danego dodatku.

Inaczej wygląda podstawa obliczenia samego dodatku 50% albo 100%. Zgodnie z art. 151¹ § 3 Kodeksu pracy dodatek oblicza się od wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania pracownika, określonego stawką godzinową albo miesięczną. Jeżeli taki składnik nie został wyodrębniony, podstawą jest 60% wynagrodzenia. W praktyce oznacza to, że normalne wynagrodzenie może obejmować więcej składników niż podstawa samego dodatku.

Kiedy za dyżur medyczny przysługuje dodatek 100%?

Dodatek 100% przysługuje za pracę w ramach dyżuru medycznego przypadającą:

1. w nocy,
2. w niedzielę albo święto, jeżeli nie są one dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
3. w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę albo święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

W pozostałych przypadkach, co do zasady, stosuje się dodatek 50%. Nie wystarczy jednak spojrzeć wyłącznie na nazwę dnia tygodnia. Trzeba ustalić, czy zgodnie z harmonogramem dany dzień był dla pracownika dniem pracy, dniem wolnym, niedzielą lub świętem w rozumieniu przepisów o czasie pracy.

Dyżur medyczny w porze nocnej

Jeżeli dyżur medyczny przypada w porze nocnej, pracownikowi przysługuje dodatek 100% przewidziany przy rozliczaniu pracy na zasadach art. 151¹ Kodeksu pracy. Niezależnie od tego trzeba pamiętać o dodatku za pracę w porze nocnej z art. 151⁸ Kodeksu pracy.

Dodatek nocny wynosi 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto, więc stawkę dodatku nocnego ustala się miesięcznie przez odniesienie tej kwoty do liczby godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu.

Dyżur medyczny a norma czasu pracy i klauzula opt-out

Podstawowa norma czasu pracy pracowników podmiotów leczniczych, z zastrzeżeniem szczególnych regulacji, wynosi 7 godzin 35 minut na dobę oraz przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Okres rozliczeniowy w tych przypadkach nie może przekraczać 3 miesięcy.

Praca w ramach dyżuru medycznego może być planowana także ponad przeciętnie 37 godzin 55 minut tygodniowo. Ustawa o działalności leczniczej wyłącza w tym zakresie niektóre przepisy Kodeksu pracy dotyczące klasycznych nadgodzin, dlatego dyżur medyczny ma szczególny reżim prawny.

Jeżeli pracodawca chce zobowiązać pracownika do pracy przekraczającej przeciętnie 48 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, potrzebna jest pisemna zgoda pracownika, czyli tzw. klauzula opt-out. Pracownik może cofnąć taką zgodę na piśmie, z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. Do wynagrodzenia za pracę ponad przeciętnie 48 godzin tygodniowo również stosuje się odpowiednio art. 151¹ § 1–3 Kodeksu pracy.

Do kiedy należy wypłacić wynagrodzenie za dyżur medyczny?

Zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, najpóźniej w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.

Jeżeli ustalony dzień wypłaty przypada w dniu wolnym od pracy, wynagrodzenie należy wypłacić w dniu poprzedzającym. Ta zasada dotyczy również wynagrodzenia za dyżur medyczny, o ile pracodawca zna liczbę godzin dyżuru i może ustalić należną kwotę.

W praktyce wynagrodzenie za dyżury pełnione w danym miesiącu powinno zostać rozliczone razem z wynagrodzeniem za ten miesiąc albo w najbliższym możliwym terminie płatności, jeżeli z przyczyn obiektywnych ustalenie pełnej kwoty wymaga dodatkowej weryfikacji ewidencji. Nie powinno się jednak automatycznie przesuwać zapłaty tylko dlatego, że trwa jeszcze okres rozliczeniowy.

Podsumowanie

Za dyżur medyczny pracownikowi należy się normalne wynagrodzenie oraz dodatek 50% albo 100%. Normalne wynagrodzenie obejmuje zasadniczo stałe składniki płacy, natomiast dodatek liczy się według reguł z art. 151¹ Kodeksu pracy. Przy dyżurach nocnych trzeba dodatkowo uwzględnić dodatek za pracę w porze nocnej.

Szczególnej analizy wymagają dyżury planowane ponad podstawową normę czasu pracy, dyżury weekendowe, dyżury świąteczne oraz sytuacje, w których pracownik pracuje na część etatu. W takich przypadkach znaczenie ma harmonogram, okres rozliczeniowy, treść umowy i regulacje wewnętrzne pracodawcy. Zobacz także omówienie: dyżury lekarza na niepełnym etacie.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, w szczególności art. 93, art. 95 i art. 96 – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 156.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 85, art. 151¹ i art. 151⁸ – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. – informacja Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2008 r., I PZP 10/07, oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2008 r., III PZP 3/07 – dotyczące wynagradzania dyżurów medycznych na gruncie poprzedniej ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1986 r., I PRN 40/86 – dotyczący pojęcia normalnego wynagrodzenia.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2007 r., II PZP 4/07 – dotycząca wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania.