Renta rodzinna dla wdowy pracującej, ile można dorobić, by nie stracić świadczenia?

Kiedy wdowa może uzyskać rentę rodzinną?

Do renty rodzinnej mają prawo członkowie rodziny osoby zmarłej, która w chwili śmierci:

1. miała ustalone prawo do emerytury albo spełniała warunki do jej uzyskania,
2. miała ustalone prawo do emerytury pomostowej;
3. miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, albo spełniała warunki do jej uzyskania;
4. pobierała zasiłek przedemerytalny;
5. pobierała świadczenie przedemerytalne;
6. pobierała nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Przy ocenie prawa do renty ZUS przyjmuje, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy.

Małżonek (wdowa lub wdowiec), który do dnia śmierci pozostawał we wspólności małżeńskiej, jeżeli:

• w chwili śmierci małżonka miał skończone 50 lat lub był niezdolny do pracy; albo
• wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku, które nie ukończyło 16 lat, a jeśli uczy się w szkole – 18 lat;
• sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy i do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej;
• ukończył 50 lat lub stał się niezdolny do pracy już po śmierci współmałżonka, lecz nie później niż 5 lat od jego śmierci albo od zaprzestania wychowywania dzieci. Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
   

Ile można dorobić do renty rodzinnej?

Jeśli wdowa (wdowiec) osiąga przychód z tytułu zatrudnienia albo innej działalności, która podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, ZUS może zawiesić lub zmniejszyć rentę rodzinną.

Prawo do renty zostanie zawieszone, jeśli przychód wdowy (wdowca) przekroczy 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Jeśli natomiast przychód będzie wyższy niż 70% przeciętnego wynagrodzenia, ale nie przekroczy 130% tego wynagrodzenia, renta rodzinna zostanie zmniejszona o kwotę przekroczenia, nie więcej jednak niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia.

Uwaga: Przepisów dotyczących „zawieszalności” świadczeń nie stosuje się do emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny.

Z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej „ustawa emerytalna”:

Art. 104. 1. Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6.

6. Za przychód, o którym mowa w ust. 1, uważa się również kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, wypłacanego na podstawie przepisów Kodeksu pracy, i kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.

7. Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

8. W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, nie wyżej jednak niż 130 % tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998 r. w wysokości: 1) 24% kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. – dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy; 2) 18 % kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 – dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy; 3) 20,4% kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 – dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba.

Co grozi za przekroczenie limitów dochodu?

Pani nie osiągnęła jeszcze powszechnego wielu emerytalnego, co powoduje, że uzyskanie przez Panią przychodów powyżej pewnej granicy skutkować będzie zawieszeniem renty lub tylko jej zmniejszeniem. A dodatkowo jest ona rozliczana w skali miesiąca za każdy rok kalendarzowy jej pobierania.

Na podstawie art. 104 ust. 7 i 8 ustawy emerytalnej prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, nie wyżej jednak niż 130% tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia obowiązująca w dniu 31 grudnia 1998 r. w wysokości:

• 24% kwoty bazowej obowiązującej przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. – dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy;
• 18% kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 – dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy;
• 20,4% kwoty bazowej, o której mowa w pkt 1 – dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba.

Obowiązek informacyjny wobec ZUS

Zatem teoretycznie miałaby Pani przyznane prawo do renty rodzinnej i świadczenie to pobierała. Na Pani spoczywałby obowiązek powiadomienia organu rentowego o osiąganiu określonego przychodu w danym roku rozliczeniowym i jego wysokości. A nadto o fakcie uzyskania przychodów powyżej 70% oraz 130% w danym miesiącu kalendarzowym. Jeśli przychód będzie wyższy niż 130% – dojdzie do zawieszenia wypłaty renty. Jeśli przychód będzie wyższy niż 70% ale mniejszy niż 130% – dojdzie do zmniejszenia renty.

Zawiadomienie organu rentowego o osiąganym przychodzie ma bowiem niebagatelne znaczenie z uwagi na to, że nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane.

W braku zawiadomień i reakcji w tym czasie ZUS dokonuje rozliczenia po upływie roku kalendarzowego, w którym pobierane było świadczenie. Organ rentowy wydaje decyzję o rozliczeniu renty.

Co jeśli przekroczę limit roczny?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach corocznego rozliczenia świadczenia, ustalali ewentualnie, że przekroczyła Pani roczne dochody graniczne w danym roku kalendarzowym, a zarazem ustali, że pobrana renta rodzinna za dany okres rozliczeniowy podlegałaby zwrotowi.

Zarobki zmarłego małżonka a wysokość renty

Zarobki małżonka mają wpływ na wysokość świadczenia z tytułu renty rodzinnej. Od tych zarobków odprowadzane były składki na ubezpieczenie emerytalne, a im większe składki, tym większe świadczenie dla zmarłego stanowiące postawę ustalenia renty rodzinnej dla Pani. Wszak jest to część świadczenia, jakie miałby małżonek, gdyby nabył prawa do niego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty - Dz.U. 1992 nr 58 poz. 290