Faktyczny dzień zakończenia zwolnienia lekarskiego

Usprawiedliwienie nieobecności w pracy na podstawie L4

Zwolnienie lekarskie, obecnie najczęściej elektroniczne e-ZLA, potwierdza okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy. W zaświadczeniu wskazuje się okres „od” i „do”. Ostatnia data z tego okresu nie jest datą wcześniejszego powrotu, lecz dniem nadal objętym niezdolnością do pracy.

Jeżeli lekarz wystawił zwolnienie na okres od 8 sierpnia do 16 sierpnia, to obejmuje ono dni od 8 do 16 sierpnia włącznie. Oznacza to, że 16 sierpnia jest jeszcze dniem usprawiedliwionej nieobecności. Pracownik powinien stawić się w pracy dopiero 17 sierpnia, a gdy ten dzień nie jest dla niego dniem pracy – w najbliższym dniu pracy zgodnie z rozkładem czasu pracy.

Pracownik powinien także pamiętać o obowiązku poinformowania pracodawcy o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności, jeżeli pracodawca nie uzyskał tej informacji w inny sposób. Samo wystawienie e-ZLA ułatwia obieg dokumentów, ale nie zawsze zastępuje praktyczny kontakt z pracodawcą, zwłaszcza gdy regulamin pracy przewiduje określony sposób zgłaszania nieobecności. Więcej o tym, jak zachować się podczas zwolnienia, opisujemy w artykule o obowiązkach na L4.

Kiedy faktycznie kończy się zwolnienie lekarskie?

Faktyczny dzień zakończenia zwolnienia to dzień wskazany w zaświadczeniu jako data „do”. W potocznym rozumieniu może to budzić wątpliwości, bo część pracodawców odczytuje datę końcową jako dzień powrotu. Okres zwolnienia obejmuje jednak pełny zakres dat wpisanych w e-ZLA.

Dla przykładu zwolnienie od 08.08 do 16.08 obejmuje 9 dni kalendarzowych. Pracownik nie powinien świadczyć pracy 16.08, ponieważ nadal trwa okres orzeczonej niezdolności do pracy. Jeżeli 17.08 jest dniem wolnym wynikającym z grafiku, realny powrót do pracy po zwolnieniu nastąpi w najbliższym dniu, w którym pracownik miał świadczyć pracę.

Pracodawca nie ma podstaw, aby wymagać stawienia się w pracy 16 sierpnia, o ile zwolnienie jest prawidłowo wystawione, nie zostało skorygowane ani zakwestionowane w przewidzianym prawem trybie.

Czy pracodawca może kwestionować ostatni dzień zwolnienia?

Pracodawca może sprawdzić dokument i – w razie wątpliwości – skorzystać z przewidzianych prawem mechanizmów kontroli, w tym zwrócić się do ZUS o kontrolę prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Nie może jednak samodzielnie „skrócić” zwolnienia przez przyjęcie, że ostatnia data wpisana w e-ZLA nie obowiązuje.

Jeżeli pracodawca błędnie oznaczy ostatni dzień zwolnienia jako nieobecność nieusprawiedliwioną, pracownik powinien złożyć wyjaśnienie do kadr i wskazać, że zaświadczenie obejmuje okres od pierwszej do ostatniej daty włącznie. Warto zachować wydruk e-ZLA, informację z PUE/eZUS albo korespondencję z działem HR.

Praca w ostatnim dniu L4 a ryzyko utraty świadczeń

Ostatni dzień zwolnienia lekarskiego nadal przypada w okresie orzeczonej niezdolności do pracy. Zasadą pozostaje więc niewykonywanie w tym czasie pracy zarobkowej. Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa zasiłkowa dokładniej określa jednak, co należy rozumieć przez pracę zarobkową.

Zgodnie z art. 17 ustawy zasiłkowej pracą zarobkową jest każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Z definicji tej wyłączono jednak czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Jednocześnie ustawa wyraźnie stanowi, że polecenie pracodawcy nie może być uznane za taką istotną okoliczność.

Nie można zatem automatycznie przyjąć, że każde pojedyncze zalogowanie się do systemu, wysłanie jednego e-maila lub inna krótka czynność związana z zatrudnieniem zawsze oznacza wykonywanie pracy zarobkowej i utratę zasiłku. Trzeba ocenić charakter, cel, częstotliwość i okoliczności konkretnego działania oraz ustalić, czy rzeczywiście była to czynność incydentalna wymagana istotnymi okolicznościami.

Inaczej należy ocenić regularne odpowiadanie na korespondencję, realizowanie bieżących zadań, obsługę klientów, przygotowywanie dokumentów czy udział w spotkaniach służbowych. Takie działania mogą świadczyć o faktycznym wykonywaniu pracy zarobkowej. Sam fakt, że pracodawca polecił pracownikowi wykonanie zadania zdalnie, nie pozwala skorzystać z wyjątku dla czynności incydentalnych.

Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy może skutkować utratą prawa do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia. Odrębną przesłanką utraty świadczenia jest podejmowanie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, czyli działań utrudniających lub wydłużających leczenie albo rekonwalescencję. Zwykłe czynności dnia codziennego oraz czynności incydentalne wymagane istotnymi okolicznościami nie są traktowane w ten sam sposób.

Badania kontrolne po zakończeniu zwolnienia

Samo zakończenie krótkiego zwolnienia lekarskiego nie oznacza automatycznie obowiązku wykonania badań kontrolnych. Zgodnie z art. 229 § 2 Kodeksu pracy kontrolnym badaniom lekarskim podlega pracownik po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą. Badania mają potwierdzić zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Jeżeli niezdolność do pracy trwała dłużej niż 30 dni, pracodawca nie powinien dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarza medycyny pracy. Jeżeli zwolnienie trwało krócej, powrót następuje po zakończeniu okresu wskazanego w e-ZLA, chyba że istnieją inne przeszkody, np. brak ważnych badań okresowych. Więcej informacji zawiera artykuł o badaniach po L4.

FAQ

Czy ostatni dzień zwolnienia lekarskiego jest dniem wolnym od pracy?

Jest to dzień usprawiedliwionej nieobecności z powodu orzeczonej niezdolności do pracy, jeżeli mieści się w okresie wskazanym na e-ZLA. Co do zasady pracownik nie powinien tego dnia świadczyć pracy.

Czy zwolnienie „do 16 sierpnia” oznacza powrót 16 czy 17 sierpnia?

Data „do 16 sierpnia” obejmuje 16 sierpnia włącznie. Powrót następuje więc 17 sierpnia, jeżeli jest to dzień pracy pracownika, albo w najbliższym kolejnym dniu pracy wynikającym z jego grafiku.

Czy pracodawca może nakazać pracę zdalną w ostatnim dniu L4?

Pracodawca nie powinien wymagać świadczenia pracy podczas trwającej niezdolności do pracy. Od 13 kwietnia 2026 r. przepisy wprost wskazują ponadto, że polecenie pracodawcy nie może być uznane za istotną okoliczność uzasadniającą wyjątek dla czynności incydentalnych. Jeżeli pracownik faktycznie świadczy pracę zdalną, może to mieć wpływ na jego prawo do zasiłku.

Czy jeden e-mail lub krótkie logowanie podczas L4 zawsze oznacza utratę zasiłku?

Nie automatycznie. Po zmianach obowiązujących od 13 kwietnia 2026 r. trzeba ustalić, czy była to czynność mająca charakter zarobkowy, a jeśli tak – czy miała charakter incydentalny i jej podjęcia wymagały istotne okoliczności. Znaczenie mają m.in. cel, zakres, powtarzalność i rzeczywiste okoliczności działania.

Czy po każdym L4 trzeba zrobić badania kontrolne?

Nie. Obowiązkowe badania kontrolne z art. 229 § 2 Kodeksu pracy dotyczą niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni. Krótsze zwolnienie samo w sobie nie powoduje takiego obowiązku.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, tekst jednolity: Dz.U. 2014 poz. 1632.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 17, art. 55 i art. 59, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 854.
• Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, wprowadzająca od 13 kwietnia 2026 r. nowe brzmienie przepisów dotyczących wykorzystywania zwolnień od pracy: Dz.U. 2026 poz. 26.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 229 § 2, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1245.
• Informacje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o elektronicznych zwolnieniach lekarskich e-ZLA: ZUS – e-ZLA.