Faktyczny dzień zakończenia zwolnienia lekarskiego

Usprawiedliwienie nieobecności w pracy na podstawie L4

Zwolnienie lekarskie, obecnie najczęściej elektroniczne e-ZLA, potwierdza okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy. W zaświadczeniu wskazuje się okres „od” i „do”. Ostatnia data z tego okresu nie jest datą wcześniejszego powrotu, lecz dniem nadal objętym niezdolnością do pracy.

Jeżeli lekarz wystawił zwolnienie na okres od 8 sierpnia do 16 sierpnia, to obejmuje ono dni od 8 do 16 sierpnia włącznie. Oznacza to, że 16 sierpnia jest jeszcze dniem usprawiedliwionej nieobecności. Pracownik powinien stawić się w pracy dopiero 17 sierpnia, a gdy ten dzień nie jest dla niego dniem pracy – w najbliższym dniu pracy zgodnie z rozkładem czasu pracy.

Pracownik powinien także pamiętać o obowiązku poinformowania pracodawcy o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności, jeżeli pracodawca nie uzyskał tej informacji w inny sposób. Samo wystawienie e-ZLA ułatwia obieg dokumentów, ale nie zawsze zastępuje praktyczny kontakt z pracodawcą, zwłaszcza gdy regulamin pracy przewiduje określony sposób zgłaszania nieobecności. Więcej o tym, jak zachować się podczas zwolnienia, opisujemy w artykule o obowiązkach na L4.

Kiedy faktycznie kończy się zwolnienie lekarskie?

Faktyczny dzień zakończenia zwolnienia to dzień wskazany w zaświadczeniu jako data „do”. W potocznym rozumieniu może to budzić wątpliwości, bo część pracodawców odczytuje datę końcową jako dzień powrotu. W prawidłowej interpretacji okres zwolnienia obejmuje jednak pełny zakres dat wpisanych w e-ZLA.

Dla przykładu: zwolnienie od 08.08 do 16.08 obejmuje 9 dni kalendarzowych. Pracownik nie powinien wykonywać pracy 16.08, bo nadal obowiązuje go orzeczona czasowa niezdolność do pracy. Jeżeli 17.08 jest dniem wolnym wynikającym z grafiku, realny powrót do pracy po zwolnieniu nastąpi w najbliższym dniu, w którym pracownik miał świadczyć pracę.

W opisanej sytuacji pracodawca nie ma podstaw, aby wymagać stawienia się w pracy 16 sierpnia, o ile zwolnienie jest prawidłowo wystawione, nie zostało skorygowane ani zakwestionowane w trybie przewidzianym przepisami.

Czy pracodawca może kwestionować ostatni dzień zwolnienia?

Pracodawca może sprawdzić dokument i – w razie wątpliwości – skorzystać z przewidzianych prawem mechanizmów kontroli, w tym zwrócić się do ZUS o kontrolę prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Nie może jednak samodzielnie „skrócić” zwolnienia przez przyjęcie, że ostatnia data wpisana w e-ZLA nie obowiązuje.

Jeżeli pracodawca błędnie oznaczy ostatni dzień zwolnienia jako nieobecność nieusprawiedliwioną, pracownik powinien złożyć wyjaśnienie do kadr i wskazać, że zaświadczenie obejmuje okres od pierwszej do ostatniej daty włącznie. Warto zachować wydruk e-ZLA, informację z PUE/eZUS albo korespondencję z działem HR.

Praca w ostatnim dniu L4 a ryzyko utraty świadczeń

Skoro ostatni dzień zwolnienia lekarskiego nadal jest okresem niezdolności do pracy, pracownik nie powinien w tym dniu wykonywać pracy zarobkowej – także zdalnie. Dotyczy to również krótkiego logowania do systemu, obsługi korespondencji służbowej, udziału w spotkaniu online czy wykonywania poleceń przełożonego, jeżeli są to czynności pracownicze.

Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy albo wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem może prowadzić do utraty prawa do zasiłku chorobowego za okres tego zwolnienia. W praktyce każdy przypadek wymaga oceny, bo czym innym jest przekazanie pracodawcy informacji organizacyjnej, a czym innym faktyczne świadczenie pracy.

Badania kontrolne po zakończeniu zwolnienia

Samo zakończenie krótkiego zwolnienia lekarskiego nie oznacza automatycznie obowiązku wykonania badań kontrolnych. Zgodnie z art. 229 § 2 Kodeksu pracy kontrolnym badaniom lekarskim podlega pracownik po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą. Badania mają potwierdzić zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Jeżeli zwolnienie trwało dłużej niż 30 dni, pracodawca nie powinien dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarza medycyny pracy. Jeżeli zwolnienie trwało krócej, powrót następuje po zakończeniu okresu wskazanego w e-ZLA, chyba że istnieją inne przeszkody, np. brak ważnych badań okresowych.

FAQ

Czy ostatni dzień zwolnienia lekarskiego jest dniem wolnym od pracy?

Jest to dzień usprawiedliwionej nieobecności z powodu choroby, jeżeli mieści się w okresie wskazanym na e-ZLA. Pracownik nie powinien w tym dniu wykonywać pracy.

Czy zwolnienie „do 16 sierpnia” oznacza powrót 16 czy 17 sierpnia?

Oznacza powrót 17 sierpnia albo w najbliższym dniu pracy zgodnie z grafikiem. Data „do 16 sierpnia” obejmuje 16 sierpnia włącznie.

Czy pracodawca może nakazać pracę zdalną w ostatnim dniu L4?

Nie powinien tego robić. Praca zdalna jest nadal pracą zarobkową, a jej wykonywanie w okresie zwolnienia może rodzić ryzyko utraty świadczeń chorobowych.

Czy po każdym L4 trzeba zrobić badania kontrolne?

Nie. Obowiązkowe badania kontrolne z art. 229 § 2 Kodeksu pracy dotyczą niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni. Krótsze zwolnienie samo w sobie nie powoduje takiego obowiązku.

Co zrobić, gdy kadry błędnie uznają ostatni dzień L4 za nieobecność nieusprawiedliwioną?

Należy złożyć wyjaśnienie i wskazać okres zwolnienia z e-ZLA. Jeżeli pracodawca nie skoryguje rozliczenia, można dochodzić sprostowania dokumentacji kadrowej i należnych świadczeń.

Podsumowanie

Faktyczny dzień zakończenia zwolnienia lekarskiego to ostatni dzień wskazany w zaświadczeniu jako data „do”. W tym dniu pracownik nadal jest objęty usprawiedliwioną nieobecnością, dlatego co do zasady wraca do pracy dopiero następnego dnia roboczego albo w kolejnym dniu wynikającym z grafiku.

Przy dłuższej chorobie trzeba dodatkowo sprawdzić, czy konieczne są badania po L4. Jeżeli niezdolność do pracy trwała dłużej niż 30 dni, pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy dopiero po uzyskaniu orzeczenia lekarza medycyny pracy.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, tekst jednolity: Dz.U. 2014 poz. 1632.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 17, art. 55 i art. 59, tekst ujednolicony ISAP.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 229 § 2, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277.
• Informacje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o elektronicznych zwolnieniach lekarskich e-ZLA: ZUS – e-ZLA.