Zmiana pracodawcy a urlop wypoczynkowy nauczyciela

Urlop nauczyciela po urlopie dla poratowania zdrowia

W opisanej sytuacji kluczowe są trzy okoliczności: czy dotychczasowa szkoła jest szkołą feryjną, czy od 1 września nauczyciel ma pracować w oddziale przedszkolnym lub placówce nieferyjnej oraz czy zmiana następuje przez przeniesienie, czy przez zakończenie jednego zatrudnienia i rozpoczęcie drugiego.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela nauczycielowi zatrudnionemu w szkole, w której organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania. Oznacza to, że nauczyciel szkoły feryjnej zasadniczo nie wybiera urlopu w dowolnym terminie, lecz korzysta z niego w okresie ferii zimowych i letnich.

Jeżeli jednak nauczyciel nie wykorzystał urlopu w całości lub w części w okresie ferii szkolnych z przyczyn wymienionych w art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela, w tym z powodu urlopu dla poratowania zdrowia, przysługuje mu urlop uzupełniający w ciągu roku szkolnego, w wymiarze uzupełniającym do 8 tygodni. Ten przepis ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy nauczyciel pozostaje nadal nauczycielem szkoły feryjnej.

Szkoła feryjna i placówka nieferyjna - różnice w urlopie

W placówkach nieferyjnych sytuacja wygląda inaczej. Art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela stanowi, że nauczycielom zatrudnionym w szkołach, w których nie są przewidziane ferie szkolne, przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów. W praktyce dotyczy to między innymi przedszkoli, a często także nauczycieli wykonujących pracę w oddziałach przedszkolnych, jeżeli organizacja pracy danej jednostki ma charakter nieferyjny.

Jeżeli od 1 września nauczyciel ma pracować w oddziale przedszkolnym przy szkole podstawowej, trzeba sprawdzić dokumenty kadrowe, arkusz organizacyjny i sposób organizacji pracy tego oddziału. Sam fakt, że oddział działa przy szkole podstawowej, nie zawsze wystarczy do bezpiecznego rozliczenia urlopu. Istotne jest, czy w odniesieniu do tego stanowiska stosuje się zasady placówki feryjnej, czy nieferyjnej.

Czy po przeniesieniu można wykorzystać urlop uzupełniający?

Jeżeli nauczyciel pozostaje w szkole feryjnej, a urlopu nie wykorzystał z powodu urlopu dla poratowania zdrowia, powinien wystąpić o urlop uzupełniający do dyrektora tej szkoły. Podstawą jest art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Problem powstaje wtedy, gdy od 1 września nauczyciel zostaje przeniesiony do innej szkoły lub oddziału, w którym urlop rozliczany jest jak w placówce nieferyjnej. W takim przypadku nie należy automatycznie zakładać, że niewykorzystany urlop feryjny przechodzi jako dodatkowe 8 tygodni urlopu w nowej jednostce. Urlop w placówce nieferyjnej rozlicza się według art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, czyli w wymiarze 35 dni roboczych rocznie, a przy zatrudnieniu przez część roku - proporcjonalnie.

Jeżeli zmiana następuje przez przeniesienie w rozumieniu Karty Nauczyciela, a nie przez rozwiązanie stosunku pracy, co do zasady nie powstaje też automatycznie prawo do ekwiwalentu pieniężnego. Art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela wiąże ekwiwalent z niewykorzystaniem urlopu między innymi w razie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Przeniesienie nie jest tym samym co rozwiązanie stosunku pracy.

Inaczej byłoby wtedy, gdyby dotychczasowy stosunek pracy został rozwiązany, a następnie zawarto nową umowę z inną jednostką. Wtedy dotychczasowy pracodawca powinien rozliczyć niewykorzystany urlop zgodnie z art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela, a w sprawach nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela z uwzględnieniem art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela i odpowiednich przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Do kogo złożyć wniosek o urlop?

Jeżeli nauczyciel jest jeszcze zatrudniony w dotychczasowej szkole feryjnej, wniosek o urlop uzupełniający należy kierować do dyrektora tej szkoły. Jeżeli natomiast od 1 września nastąpiło już skuteczne przeniesienie, bieżący urlop w placówce nieferyjnej planuje i udziela dyrektor nowej jednostki.

W praktyce warto przed datą przeniesienia złożyć pisemny wniosek lub co najmniej pisemne zapytanie do obecnego dyrektora o rozliczenie urlopu niewykorzystanego w czasie ferii z powodu urlopu dla poratowania zdrowia. W tym samym piśmie można poprosić o wskazanie, czy planowana zmiana następuje jako przeniesienie, czy jako rozwiązanie stosunku pracy i nowe zatrudnienie.

Urlop proporcjonalny w placówce nieferyjnej

Jeżeli nauczyciel rozpoczyna pracę w placówce nieferyjnej w trakcie roku kalendarzowego, urlop powinien być obliczony proporcjonalnie. Karta Nauczyciela nie reguluje szczegółowo wszystkich zasad proporcjonalnego rozliczania urlopu, dlatego na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy, w szczególności art. 155¹ § 1, art. 155^2a § 1 i art. 155³ § 1 Kodeksu pracy.

Przy pełnym etacie w placówce nieferyjnej roczny wymiar wynosi 35 dni roboczych. Jeżeli praca rozpoczyna się 1 września, do końca roku kalendarzowego pozostają 4 miesiące. W takim układzie urlop nieferyjny będzie co do zasady liczony proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku, z zaokrągleniem zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu pracy.

Praktyczne omówienie sposobu liczenia takiego urlopu znajdziesz także w materiale: urlop nieferyjny w placówce nieferyjnej.

Czy nauczyciel może nie zgodzić się na przeniesienie?

Odpowiedź zależy od podstawy prawnej dokumentu, który ma otrzymać nauczyciel. Jeżeli chodzi o przeniesienie na podstawie art. 18 ust. 1 Karty Nauczyciela, nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może być przeniesiony na własną prośbę albo z urzędu za jego zgodą na inne stanowisko w tej samej szkole albo do innej szkoły. Przy tym trybie zgoda nauczyciela ma znaczenie zasadnicze.

Jeżeli natomiast organ prowadzący powołuje się na art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela, chodzi o szczególną instytucję przeniesienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do innej szkoły bez jego zgody, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia obsady stanowiska nauczyciela z wymaganymi kwalifikacjami odpowiadającej potrzebom programowym szkoły. Takie przeniesienie ma charakter czasowy i nie może przekroczyć 3 lat. W razie sporu trzeba badać, czy rzeczywiście spełniono przesłanki z art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Jeżeli nauczyciel nie wyrazi zgody na przeniesienie wymagające zgody, a w dotychczasowej szkole nie ma dla niego godzin, dyrektor może sięgnąć po rozwiązania organizacyjne przewidziane w Karcie Nauczyciela. Najczęściej chodzi o art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, który pozwala rozwiązać stosunek pracy albo przenieść nauczyciela w stan nieczynny w razie całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły albo zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć. W określonych sytuacjach może też wchodzić w grę ograniczenie zatrudnienia za zgodą nauczyciela, o którym mowa w art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela.

Jeżeli pismo ma być wręczone dopiero 28 sierpnia, warto nie ograniczać się do ustnej informacji. Nauczyciel powinien zażądać dokumentu na piśmie, wskazania podstawy prawnej, stanowiska, wymiaru zajęć, miejsca pracy, daty przeniesienia i informacji o rozliczeniu urlopu.

Podsumowanie

Jeżeli nauczyciel po urlopie dla poratowania zdrowia pozostaje w szkole feryjnej, powinien wystąpić o urlop uzupełniający na podstawie art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela. Jeżeli jednak od 1 września następuje przeniesienie do placówki albo oddziału rozliczanego jak placówka nieferyjna, bieżący urlop jest najczęściej liczony według art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, czyli jako 35 dni roboczych rocznie, a przy zatrudnieniu przez część roku - proporcjonalnie.

Nie należy też utożsamiać przeniesienia z rozwiązaniem stosunku pracy. Jeżeli nie ma rozwiązania stosunku pracy, nie powstaje automatycznie prawo do ekwiwalentu, o którym mowa w art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela. Jeżeli natomiast dotychczasowa szkoła rozwiązuje zatrudnienie, urlop powinien zostać rozliczony przez dotychczasowego pracodawcę.

FAQ

Czy urlop dla poratowania zdrowia pozbawia prawa do urlopu wypoczynkowego?

Nie zawsze. Jeżeli nauczyciel szkoły feryjnej nie wykorzystał urlopu w ferie z powodu urlopu dla poratowania zdrowia, może mieć prawo do urlopu uzupełniającego do 8 tygodni na podstawie art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Czy po przeniesieniu do placówki nieferyjnej można żądać 8 tygodni urlopu uzupełniającego?

Nie należy zakładać tego automatycznie. Po przejściu do placówki nieferyjnej bieżący urlop rozlicza się według art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela. Trzeba jednak sprawdzić, czy doszło do przeniesienia, rozwiązania stosunku pracy czy innej czynności kadrowej.

Kto powinien rozliczyć niewykorzystany urlop - stara czy nowa szkoła?

Jeżeli nauczyciel nadal jest zatrudniony w starej szkole, wniosek o urlop uzupełniający składa do jej dyrektora. Po skutecznym przeniesieniu bieżącego urlopu udziela dyrektor nowej jednostki. Ekwiwalent wypłaca dotychczasowy pracodawca tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki ustawowe, zwłaszcza rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy.

Czy można odmówić przeniesienia do innej szkoły?

Jeżeli przeniesienie następuje na podstawie art. 18 ust. 1 Karty Nauczyciela, wymagana jest zgoda nauczyciela. Jeżeli jednak zastosowano art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela, zgoda może nie być wymagana, ale muszą być spełnione szczególne przesłanki tego przepisu.

Co zrobić, gdy pismo o przeniesieniu ma być wręczone tuż przed 1 września?

Należy poprosić o dokument na piśmie i sprawdzić podstawę prawną, stanowisko, wymiar zajęć, datę przeniesienia oraz sposób rozliczenia urlopu. Jeżeli dokument wymaga zgody nauczyciela, nie warto podpisywać go bez analizy skutków kadrowych i urlopowych.

Źródła

• art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1 i 2 oraz art. 91c ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela,
• art. 155¹ § 1, art. 155^2a § 1, art. 155³ § 1 oraz art. 171 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.