Prawo do zasiłku a termin rejestracji w urzędzie pracy

Prawo do zasiłku dla bezrobotnych

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy „bezrobotnym jest osoba, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej”.

Natomiast zgodnie z art. 71 ustawy „prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli:

1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz

2) w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:

a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-–05; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni,

b) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

c) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2,

d) opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

e) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

f) wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

g) opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie niewymienionym w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a–c, w wysokości 9,75% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia,

h) był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant,

i) był zatrudniony, pełnił służbę lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy”.

W ww. przepisie wyraźnie wspomniano o „okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania”. Zatem literalna wykładnia przepisu nie budzi wątpliwości.

Bezpośrednie zatrudnienie

W powyższym zakresie oraz w zakresie rozumienia pojęcia okresu „bezpośrednio” poprzedzającego dzień zarejestrowania wypowiadały się wielokrotnie sądy administracyjne, m.in.:

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27.09.2023 r., sygn. akt I OSK 1387/22:

„Warunek legitymowania się określonym stażem zasiłkowym uwzględnia się wyłącznie w okresie 18 miesięcy przed rejestracją bezrobotnego. Ustawodawca nie dopuszcza innego sposobu ustalania takiego okresu i żadnych wyjątków w tym zakresie nie przewiduje.”; „W sytuacji gdy składki nie były odprowadzane w przedziale 18 miesięcy przed rejestracją przez okres co najmniej 365 dni, nie ma podstaw do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych”.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26.10.2021 r., sygn. akt I OSK 717/21:

„Przepis ten stanowi jednoznacznie, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu (…) jeżeli na dzień rejestracji legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym co najmniej 365 dni, który przypada w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy. W świetle tej regulacji osoba bezrobotna, aby nabyć prawo do zasiłku, powinna zarejestrować się w urzędzie pracy, maksymalnie w ciągu 6 miesięcy od utraty zatrudnienia. Brak zachowania odpowiedniego okresu pomiędzy ustaniem zatrudnienia a rejestracją skutkuje niespełnieniem przesłanki posiadania »co najmniej 365 dni okresu zatrudnienia w okresie ostatnich 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w urzędzie pracy«”; „Należy podkreślić, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy są przepisami bezwzględnie obowiązującymi i nie dają możliwości odstąpienia od zasad w nich określonych. Oznacza to, że organ nie może przyznać prawa do zasiłku osobie, która nie spełnia warunków wynikających z regulacji prawnych obowiązujących w tym przedmiocie (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2011 r., I OSK 1553/10 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 października 2007 r., III SA/Łd 339/07 - orzeczenia dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 I u.p.z.i.r.p. jest jednoznaczna i nie daje żadnych podstaw do przyznania zasiłku dla bezrobotnych osobie, która nie spełniła wymogów w nim określonych. Warunek legitymowania się określonym stażem zasiłkowym uwzględnia się wyłącznie w okresie 18 miesięcy przed rejestracją bezrobotnego. Ustawodawca nie dopuszcza innego sposobu ustalania takiego okresu i żadnych wyjątków w tym zakresie nie przewiduje. Nie mają zatem prawnego znaczenia przyczyny, dla których skarżący nie zarejestrował się w urzędzie pracy w okresie 6 miesięcy od utraty zatrudnienia”.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.01.2011 r., sygn. akt I OSK 1553/10:

„Art. 71 ust. 1 ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnienia określa sytuacje, w których bezrobotnemu przysługuje prawo do zasiłku. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Musi być on interpretowany i stosowany w sposób ścisły, nie dając administracji publicznej uprawnień do uznaniowego rozstrzygania w zakresie przedmiotowego świadczenia”.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 24.01.2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1025/22:

„Art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.z. ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego i jest w swej wymowie jasny. Warunkiem przyznania zasiłku dla bezrobotnych jest osiąganie we wskazanym w okresie wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę”.

Jeśli przebywając poza granicami kraju wykonywała Pani pracę zarobkową (i posiada Pani dokumenty poświadczające tę pracę), to ten okres również może Pani zaliczyć do okresu wymaganego do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych.

Wskazuję jednocześnie, że zawsze może Pani zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy, a od otrzymanej decyzji przysługuje Pani prawo wniesienia odwołania.

Źródła:

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz.U. 2004 nr 99 poz. 1001