Kosiniakowe a zasiłek dla bezrobotnych – kiedy można łączyć świadczenia?

Czym jest kosiniakowe?

Potocznie nazywane kosiniakowym świadczenie rodzicielskie zostało uregulowane w art. 17c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przysługuje ono m.in. matce albo ojcu dziecka, jeżeli nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu albo rodzicielskiemu.

Zgodnie z art. 17c ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie rodzicielskie wynosi zasadniczo 1000 zł miesięcznie. Nie jest ono uzależnione od kryterium dochodowego rodziny. Okres pobierania świadczenia wynika z art. 17c ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie albo objętych opieką, np. przy jednym dziecku wynosi 52 tygodnie.

Świadczenie rodzicielskie nie przysługuje jednak w każdej sytuacji. Przykładowo, zgodnie z art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli co najmniej jeden z rodziców dziecka lub opiekun faktyczny otrzymuje zasiłek macierzyński albo uposażenie za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu lub rodzicielskiemu.

Kosiniakowe a zasiłek dla bezrobotnych

Najważniejszy przepis przy zbiegu kosiniakowego i zasiłku dla bezrobotnych to art. 17c ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten przewiduje szczególną zasadę: jeżeli dziecko urodzi kobieta pobierająca zasiłek dla bezrobotnych w okresie zasiłkowym albo w przypadkach wskazanych w tym przepisie, świadczenie rodzicielskie przysługuje jednemu z rodziców w wysokości różnicy między kwotą świadczenia rodzicielskiego a kwotą pobieranego zasiłku dla bezrobotnych pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.

W praktyce oznacza to, że nie zawsze można pobierać pełne 1000 zł kosiniakowego i pełny zasiłek dla bezrobotnych za ten sam miesiąc. Jeżeli spełnione są warunki z art. 17c ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, GOPS/MOPS powinien ustalić świadczenie rodzicielskie jako dopłatę do poziomu 1000 zł, a nie jako drugie pełne świadczenie.

Co, jeżeli zasiłek dla bezrobotnych przyznano wstecz?

Jeżeli urząd pracy przyznał zasiłek dla bezrobotnych wstecz, np. od września, a za okres od września do stycznia wypłacono kosiniakowe, nie należy zakładać automatycznie, że trzeba oddać całość świadczenia. Najpierw trzeba ustalić, czy w konkretnej sprawie zastosowanie ma mechanizm z art. 17c ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy też wypłata świadczenia rodzicielskiego była nienależna z innej przyczyny.

W sprawach dotyczących okresów sprzed 1 czerwca 2025 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych i okres jego pobierania były oceniane na podstawie art. 71 oraz art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Od 1 czerwca 2025 r. system rynku pracy został uregulowany w ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, przy czym dla starszych decyzji i okresów zasiłkowych znaczenie mogą mieć przepisy przejściowe oraz data nabycia prawa do zasiłku.

W opisanej sytuacji najbezpieczniejsze działanie to złożenie do GOPS/MOPS pisemnej informacji, że PUP przyznał zasiłek dla bezrobotnych od określonej daty. Do pisma warto dołączyć kopię decyzji urzędu pracy oraz poprosić o pisemne rozliczenie świadczenia rodzicielskiego za miesiące, w których świadczenia się pokryły.

Czy trzeba zwrócić kosiniakowe?

Zwrot świadczenia rodzicielskiego może być wymagany, jeżeli organ uzna je za świadczenie nienależnie pobrane. Zasady zwrotu świadczeń rodzinnych określa art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

To jednak organ właściwy, czyli najczęściej wójt, burmistrz albo prezydent miasta działający przez GOPS/MOPS, powinien ustalić, czy świadczenie było nienależne, za jaki okres i w jakiej wysokości. Jeżeli organ żąda zwrotu, powinien wydać decyzję administracyjną. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie na zasadach określonych w art. 127 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, zwykle do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.

Warto również pamiętać, że art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje nie tylko obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, ale także możliwość rozważenia przez organ ulg w spłacie w przypadkach przewidzianych ustawą, w szczególności gdy przemawia za tym sytuacja rodzinna lub dochodowa. W praktyce można więc wnioskować o rozłożenie należności na raty, odroczenie terminu płatności albo umorzenie, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki.

Jak postąpić krok po kroku?

1. Odbierz i zachowaj decyzję PUP o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych, zwłaszcza jeżeli wskazuje datę nabycia prawa wstecz.
2. Sprawdź miesiące pokrywające się z wypłatą kosiniakowego, np. wrzesień–styczeń.
3. Zawiadom GOPS/MOPS na piśmie o decyzji PUP i dołącz jej kopię.
4. Poproś o rozliczenie świadczenia rodzicielskiego na podstawie art. 17c ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
5. Nie dokonuj samodzielnego zwrotu bez wyliczenia, chyba że organ wyraźnie wskaże podstawę, kwotę, rachunek i tytuł przelewu.
6. Jeżeli otrzymasz decyzję o zwrocie, sprawdź termin odwołania i uzasadnienie decyzji, zwłaszcza czy organ prawidłowo ustalił daty oraz wysokość świadczeń.

Odpowiedź na opisany problem

Jeżeli za okres wrzesień–styczeń otrzymywała Pani kosiniakowe, a następnie PUP przyznał Pani zasiłek dla bezrobotnych od września, powinna Pani przyjąć do wiadomości decyzję PUP, ale równocześnie poinformować GOPS/MOPS o nowej decyzji. Sam fakt przyznania zasiłku wstecz nie oznacza jeszcze, że ma Pani natychmiast zwrócić całe kosiniakowe.

GOPS/MOPS powinien ustalić, czy w Pani sprawie świadczenie rodzicielskie należało się w pełnej wysokości, w wysokości różnicy wynikającej z art. 17c ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy też doszło do nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 30 tej ustawy. Dopiero po takim ustaleniu organ powinien wskazać ewentualną kwotę zwrotu.

Jeżeli organ wyda decyzję nakazującą zwrot, należy dokładnie sprawdzić jej uzasadnienie. W szczególności istotne są: data urodzenia dziecka, data nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wysokość zasiłku za poszczególne miesiące oraz to, czy została Pani prawidłowo pouczona o obowiązku informowania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia.

FAQ

Podsumowanie

Przy zbiegu kosiniakowego i zasiłku dla bezrobotnych nie decyduje sama nazwa świadczeń, lecz konkretne daty i decyzje organów. Najważniejszy jest art. 17c ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w określonych przypadkach pozwala wypłacać świadczenie rodzicielskie tylko jako dopłatę do 1000 zł. Jeżeli zasiłek dla bezrobotnych został przyznany wstecz, trzeba zawiadomić GOPS/MOPS i poczekać na pisemne rozliczenie.

Jeżeli organ uzna, że kosiniakowe było nienależnie pobrane, powinien wydać decyzję na podstawie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dopiero taka decyzja pozwala ocenić, czy kwota zwrotu została obliczona prawidłowo i czy warto składać odwołanie albo wniosek o ulgę w spłacie.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – w szczególności art. 17c oraz art. 30, Dz.U. 2003 nr 228 poz. 2255.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – w szczególności art. 127 § 1 i § 2.
• Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – w szczególności art. 71 oraz art. 73 ust. 1 i 3, dla stanów faktycznych sprzed wejścia w życie nowych przepisów rynku pracy.
• Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia – aktualna regulacja rynku pracy i statusu osób bezrobotnych od 1 czerwca 2025 r.