Umowa o dzieło a urząd pracy
Działalność nierejestrowana i praca na budowie a prawo do zasiłku i statusu bezrobotnego• Data publikacji: 16-08-2025 • Autor: Radca prawny Paulina Olejniczak-Suchodolska |
|
Jako kierownik budowy chwilowo wykonuję pracę na tzw. działalności nierejestrowanej i jednocześnie posiadam tymczasowo status bezrobotnego (ubiegam się o dofinansowanie z urzędu pracy na podjęcie działalności gospodarczej). Wykonywana praca polega na kierowaniu budową, do czego zobowiązuje mnie Prawo budowlane (złożone oświadczenie o kierowaniu budową). Konieczne jest dla mnie utrzymanie statusu bezrobotnego, gdzie pierwszym warunkiem jest nieprzekroczenie danego poziomu przychodów, o którym wiem. Drugim kryterium jest brak zawarcia umowy cywilno-prawnej. Czy w razie kontroli z PIP mogę złożyć oświadczenie, że praca nie jest wykonywana na podstawie żadnej umowy, a jedynie na podstawie obowiązku wynikającego z Prawa budowlanego? Chodzi o to, aby nie można było zakwestionować mojego statusu bezrobotnego. Dodam, że obecnie za kierowanie budową nie pobieram żadnego wynagrodzenia. |
.jpg)
|
Status bezrobotnego a działalność nierejestrowana – gdzie leży granica?Rozumiem Pana obawy związane z utrzymaniem statusu bezrobotnego w trakcie wykonywania obowiązków kierownika budowy na podstawie działalności nierejestrowanej. Niestety, kwestia ta jest złożona i wymaga bardzo ostrożnego podejścia. Przedstawię kilka kluczowych aspektów, które należy wziąć pod uwagę. Czy samo Prawo budowlane wystarczy jako uzasadnienie?Zgodnie z obowiązującymi przepisami osoba bezrobotna może prowadzić działalność nierejestrowaną, o ile jej przychody nie przekraczają określonego limitu w ustawie – Prawo przedsiębiorców. Jednak kluczowym warunkiem jest brak zawarcia umów cywilnoprawnych (np. umowy-zlecenia, umowy o dzieło), które są traktowane jako podjęcie innej pracy zarobkowej i skutkują utratą statusu bezrobotnego.
Prawo budowlane nakłada na kierownika budowy określone obowiązki, w tym konieczność złożenia oświadczenia o kierowaniu budową. Fakt, że wykonuje Pan te obowiązki w ramach działalności nierejestrowanej oraz bez wynagrodzenia, nie zwalnia Pana z odpowiedzialności wynikającej z przepisów Prawa budowlanego. W przypadku kontroli z Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) złożenie oświadczenia o braku umowy jest obarczone ryzykiem, że zostanie zakwestionowane. PIP może bowiem uznać, że wykonywana praca nosi znamiona stosunku pracy lub właśnie umowy cywilnoprawnej. Samo powołanie się na obowiązki wynikające z Prawa budowlanego może okazać się niewystarczające, aby uniknąć zakwestionowania statusu bezrobotnego. Podstawą ich wykonywania nie jest bowiem ustawa, ale stosunek prawny łączący Pana z klientem (gdyby nie ten stosunek, nie doszłoby do konieczności wywiązywania się z obowiązków kierownika budowy). Kiedy można stracić status bezrobotnego? Praktyka urzędów i orzecznictwoSądy częstokroć wskazują, że nawet pełnienie jakiejś funkcji bez pobierania wynagrodzenia z tego tytułu powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia i taka osoba nie spełnia podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej (tak orzekają na gruncie pełnienia bezpłatnie funkcji członków zarządu w spółkach, ale jest ryzyko, że Pana sytuacja zostanie oceniona podobnie; wszak nieodpłatnie działa Pan jako kierownik budowy, ale działa, a więc nie spełnia przesłanki dla uznania za bezrobotnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy: za bezrobotnego uznaje się osobę zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie).
Istnieje więc spore ryzyko, że w przypadku kontroli z PIP lub PUP, Pana status bezrobotnego może zostać zakwestionowany.
Decyzja o uznaniu, czy wykonywana praca jest działalnością nierejestrowaną, czy też formą zatrudnienia, np. w formie cywilno-prawnej (umowa-zlecenie, umowa o świadczenie usług), zależy od indywidualnej oceny organu kontrolującego. RekomendacjeW Pana przypadku warto skonsultować się z urzędem pracy w celu uzyskania szczegółowych informacji na temat warunków utrzymania statusu bezrobotnego w tej indywidualnej sytuacji. Osobiście uważam, że istnieje ryzyko podważenia Pana statusu bezrobotnego. PrzykładyMarek i kontrola z PUP Marek, inżynier budownictwa z wieloletnim doświadczeniem, zarejestrował się jako bezrobotny i czekał na decyzję o dofinansowaniu działalności gospodarczej. W międzyczasie jego znajomy poprosił go o pełnienie funkcji kierownika budowy przy remoncie hali magazynowej. Marek nie podpisał żadnej umowy, nie pobierał wynagrodzenia, ale zgodnie z Prawem budowlanym złożył oświadczenie o kierowaniu budową. Podczas rutynowej kontroli PUP urzędnik zakwestionował jego status bezrobotnego – uznał, że Marek pracuje, mimo braku formalnej umowy. W efekcie Marek stracił prawo do świadczeń i został wezwany do zwrotu zasiłku.
Anna prowadziła działalność nierejestrowaną jako projektantka wnętrz. Pewnego dnia jej brat poprosił ją o nadzór nad przebudową domu – formalnie została kierownikiem budowy. Nie podpisała żadnej umowy, ale w dokumentacji budowy widniało jej nazwisko. Choć nie zarabiała na tym ani złotówki, PIP po anonimowym zgłoszeniu uznała, że wykonywała pracę bez umowy, co mogło nosić znamiona ukrytego zatrudnienia. Anna straciła status bezrobotnej i nie otrzymała dofinansowania na start działalności.
Tomasz zarejestrował się jako bezrobotny po powrocie z zagranicy. Znajomy deweloper, z którym kiedyś współpracował, poprosił go o nadzór nad budową jednego domu – tylko na czas przejściowy, „żeby formalności się zgadzały”. Tomasz zgodził się, nie biorąc pieniędzy, ale złożył wymagane prawem oświadczenie jako kierownik budowy. Po kilku tygodniach urząd pracy wezwał go na rozmowę – wpis w dzienniku budowy został uznany za dowód świadczenia pracy. Tomasz nie tylko stracił status bezrobotnego, ale też miał trudności z dalszym ubieganiem się o dotacje. PodsumowaniePodjęcie obowiązków kierownika budowy bez formalnej umowy i wynagrodzenia, choć zgodne z wymogami Prawa budowlanego, może skutkować poważnymi konsekwencjami dla osoby posiadającej status bezrobotnego. Organy takie jak PUP czy PIP mogą zakwestionować ten status, uznając faktyczne wykonywanie pracy za niezgodne z przepisami – nawet jeśli odbywa się ono bez zapłaty. Dlatego każdą taką sytuację warto wcześniej skonsultować z urzędem lub prawnikiem. Oferta porad prawnychPotrzebujesz indywidualnej porady prawnej lub pisma do urzędu pracy, PIP albo inwestora? Nasi prawnicy online szybko i rzetelnie pomogą Ci zabezpieczyć Twój status bezrobotnego i uniknąć problemów formalnych. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem. Źródła:1. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz.U. 2004 nr 99 poz. 1001
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając formularz poniżej ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online 
O autorze: Radca prawny Paulina Olejniczak-Suchodolska Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie gospodarczym, prawie pracy, prawie zamówień publicznych, a także w prawie konsumenckim i prawie administracyjnym. Obecnie prowadzi własną kancelarię radcowską oraz obsługuje spółki i instytucje państwowe. |
.jpg "Produkcja świec zapachowych, formalności, zgłoszenia i wymogi prawne")
|
prawnicy z dużym doświadczeniem.
Zapytaj prawnika
Najnowsze pytania w dziale
Prawo do zasiłku a termin rejestracji w urzędzie pracy
Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne po utracie statusu bezrobotnego, jakie są możliwości?
Działalność nierejestrowana i praca na budowie a prawo do zasiłku i statusu bezrobotnego
Dziedziczenie ziemi a status bezrobotnego, jak rozwiązać ten problem?
Pełnienie funkcji w zarządzie spółki a możliwość rejestracji jako bezrobotny
Kosiniakowe a zasiłek dla bezrobotnych, kiedy można łączyć świadczenia?
Bezrobotny bez prawa do zasiłku na zwolnieniu lekarskim
Skierowanie do pracy z urzędu pracy w dniu złożenia wniosku o dotację
Zarzut nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych przez małżonkę rolnika
Czy mogę zarejestrować się jako bezrobotny gdy wynajmuję mieszkanie?
