Odpowiedź na apelację

Na czym polega odpowiedź na apelację?

Odpowiedź na apelację to pismo procesowe składane przez stronę przeciwną wobec tej, która zaskarżyła wyrok. Jej podstawę stanowi art. 372 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem strona przeciwna może wnieść odpowiedź na apelację w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia jej odpisu apelacji.

W sprawie rozwodowej odpowiedź na apelację ma szczególne znaczenie, gdy apelujący kwestionuje ustalenia sądu pierwszej instancji dotyczące winy za rozkład pożycia, alimentów, władzy rodzicielskiej, kontaktów z dzieckiem albo kosztów postępowania. W odpowiedzi można wskazać, dlaczego apelacja jest bezzasadna, odnieść się do konkretnych zarzutów oraz wnieść o utrzymanie wyroku w mocy.

W praktyce najczęściej składa się wniosek o oddalenie apelacji w całości na podstawie art. 385 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli apelacja jest niedopuszczalna, spóźniona albo dotknięta brakami, których nie usunięto, możliwe jest także podnoszenie argumentów za jej odrzuceniem zgodnie z art. 373 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Zakaz reformationis in peius - co oznacza w apelacji?

Zakaz reformationis in peius wynika z art. 384 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten stanowi, że sąd nie może uchylić ani zmienić wyroku na niekorzyść strony wnoszącej apelację, chyba że strona przeciwna również wniosła apelację.

Oznacza to, że jeżeli apelację wniósł wyłącznie mąż, sąd drugiej instancji co do zasady nie może pogorszyć jego sytuacji procesowej w stosunku do wyroku sądu pierwszej instancji. Zakaz ten chroni jednak apelującego, a nie stronę, która apelacji nie wniosła.

Dlatego w opisanej sytuacji trzeba odróżnić dwie kwestie. Skoro sąd pierwszej instancji orzekł rozwód z wyłącznej winy męża, to w zakresie winy trudno mówić o dalszym pogorszeniu jego sytuacji, bo jest to dla niego najbardziej niekorzystne rozstrzygnięcie dotyczące winy. Sąd drugiej instancji może natomiast - jeżeli uzna zarzuty apelacji za zasadne i mieści się to w granicach zaskarżenia - zmienić rozstrzygnięcie na winę obojga małżonków albo uchylić wyrok w zaskarżonej części, zależnie od ustaleń i wad postępowania.

Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, co wynika z art. 378 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Z urzędu bierze jednak pod uwagę nieważność postępowania. Dlatego zakres zaskarżenia i zarzuty apelacyjne mają zasadnicze znaczenie dla tego, czym realnie zajmie się sąd odwoławczy.

Apelacja od winy w sprawie rozwodowej

Rozstrzygnięcie o winie w wyroku rozwodowym wynika z art. 57 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z tym przepisem, orzekając rozwód, sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

Sąd może odstąpić od orzekania o winie tylko na zgodne żądanie małżonków, co wynika z art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli więc jedna strona domaga się orzeczenia o winie, sąd nie może po prostu orzec rozwodu bez ustalania winy wyłącznie dlatego, że druga strona tak chce.

Jeżeli mąż zaskarży wyrok w części dotyczącej wyłącznej winy, sąd drugiej instancji będzie oceniał, czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił fakty i zastosował art. 57 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W zależności od treści apelacji i materiału dowodowego sąd może oddalić apelację, zmienić rozstrzygnięcie o winie albo uchylić wyrok w zaskarżonej części, jeżeli zachodzą przesłanki procesowe.

W odpowiedzi na apelację warto zatem odnieść się nie ogólnie do tego, że wyrok jest słuszny, lecz do konkretnych zarzutów apelacji: błędnej oceny zeznań, pominięcia dowodów, niewłaściwego ustalenia przyczyn rozkładu pożycia albo błędnej kwalifikacji zachowań małżonków.

Wpływ apelacji na alimenty dla małżonka

Alimenty między rozwiedzionymi małżonkami reguluje art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli małżonek został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód powoduje istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd może zasądzić alimenty na podstawie art. 60 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - nawet wtedy, gdy małżonek niewinny nie znajduje się w niedostatku.

Jeżeli natomiast w wyniku apelacji rozstrzygnięcie o winie zostałoby zmienione z wyłącznej winy męża na winę obojga małżonków, podstawa alimentów może się zmienić. W takim przypadku zastosowanie może mieć art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który uzależnia alimenty od niedostatku małżonka uprawnionego. Każdorazowo zależy to jednak od konkretnych ustaleń faktycznych i treści żądań stron.

Jeżeli mąż zaskarży również alimenty, sąd drugiej instancji może utrzymać je w dotychczasowej wysokości, obniżyć je, uchylić rozstrzygnięcie w tym zakresie albo - przy spełnieniu przesłanek - oddalić apelację. Bez apelacji żony sąd nie powinien podwyższyć alimentów na niekorzyść apelującego męża, ponieważ sprzeciwiałby się temu art. 384 Kodeksu postępowania cywilnego.

Co powinna zawierać odpowiedź na apelację?

Odpowiedź na apelację jest pismem procesowym, dlatego powinna spełniać wymagania z art. 126 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że należy wskazać sąd, strony, sygnaturę akt, rodzaj pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia, fakty uzasadniające stanowisko, podpis strony albo pełnomocnika oraz wymienić załączniki.

Zgodnie z art. 128 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego do pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, jeżeli nie zostały złożone za pośrednictwem systemu teleinformatycznego i nie podlegają doręczeniu przez sąd w inny sposób.

W sprawie rozwodowej odpowiedź na apelację powinna być uporządkowana i odnosić się do apelacji punkt po punkcie. Najczęściej obejmuje:

Czy trzeba składać odpowiedź na apelację?

Odpowiedź na apelację jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Art. 372 Kodeksu postępowania cywilnego posługuje się sformułowaniem, że strona przeciwna może ją wnieść. Brak odpowiedzi nie oznacza więc automatycznego przyznania racji apelującemu.

Mimo to w sprawach o rozwód, winę i alimenty złożenie odpowiedzi zwykle jest korzystne. Pozwala wskazać sądowi drugiej instancji, które ustalenia sądu pierwszej instancji są prawidłowe, dlaczego zarzuty apelacji są nietrafne oraz jakie skutki miałaby zmiana wyroku. Jest to szczególnie ważne, gdy apelacja zarzuca błędną ocenę dowodów albo podważa wiarygodność zeznań.

Jeżeli strona chce, aby sąd drugiej instancji rozpoznał sprawę na rozprawie, powinna rozważyć zgłoszenie takiego wniosku w odpowiedzi na apelację. Art. 374 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje bowiem możliwość rozpoznania sprawy apelacyjnej na posiedzeniu niejawnym, jeżeli nie zachodzą przeszkody ustawowe i nie zgłoszono skutecznego wniosku o rozprawę.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sprawie wniesienie odpowiedzi na apelację jest zasadne. Jeżeli mąż kwestionuje zarówno wyłączną winę, jak i alimenty, należy szczegółowo odpowiedzieć na jego zarzuty, wskazać dowody potwierdzające prawidłowość wyroku oraz wnieść o oddalenie apelacji na podstawie art. 385 Kodeksu postępowania cywilnego.

Zakaz reformationis in peius z art. 384 Kodeksu postępowania cywilnego nie oznacza, że wyrok korzystny dla żony pozostanie niezmieniony tylko dlatego, że ona sama nie wniosła apelacji. Oznacza przede wszystkim, że sąd drugiej instancji nie może pogorszyć sytuacji męża jako jedynego apelującego. Jeżeli jednak apelacja męża okaże się zasadna, sąd może zmienić rozstrzygnięcie o winie lub alimentach w granicach zaskarżenia.

Źródła

• Art. 57 § 1-2 i art. 60 § 1-2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 98 § 1, art. 126 § 1, art. 128 § 1, art. 372, art. 373 § 1, art. 374, art. 378 § 1, art. 381, art. 384 i art. 385 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.