Kontakty z dzieckiem a osoby trzecie

Stan prawny aktualny na 10 czerwca 2026 r.

Kontakty z dzieckiem po separacji lub w toku rozwodu

Po rozstaniu rodziców kontakty z dzieckiem nie zależą wyłącznie od dobrej woli dorosłych. Zgodnie z art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice oraz dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej. Kontakty obejmują m.in. spotkania, odwiedziny, zabieranie dziecka poza miejsce stałego pobytu, rozmowy, korespondencję, kontakt telefoniczny i komunikację elektroniczną.

Jeżeli rodzice żyją w rozłączeniu, powinni ustalić sposób kontaktów wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia. Gdy porozumienia nie ma, rozstrzyga sąd. W sprawie rozwodowej sąd w wyroku orzeka również o władzy rodzicielskiej, kontaktach rodziców z dzieckiem i kosztach jego utrzymania. Przy separacji stosuje się odpowiednio podobne zasady.

W praktyce oznacza to, że sąd może określić nie tylko dni i godziny spotkań, ale także miejsce, sposób odbioru i odprowadzania dziecka, możliwość nocowania, obecność kuratora albo zakaz udziału określonej osoby trzeciej. Orzeczenie powinno być na tyle konkretne, aby dało się je wykonać i egzekwować.

Czy partnerka ojca może uczestniczyć w kontaktach z dzieckiem?

Sam fakt, że ojciec ma nową partnerkę, nie wystarcza do zakazania jej obecności przy kontaktach. Sąd nie rozstrzyga takiej kwestii według krzywdy drugiego małżonka ani oceny zdrady, lecz według wpływu sytuacji na dziecko. Inaczej należy ocenić spokojny, stopniowy kontakt dziecka z osobą dorosłą z otoczenia ojca, a inaczej sytuację, w której ta osoba obraża matkę, nastawia dziecko przeciwko niej, przejmuje rolę rodzica albo powoduje u dziecka lęk i dezorientację.

Jeżeli w orzeczeniu wyraźnie zapisano, że kontakty mają odbywać się bez obecności osób trzecich albo bez obecności konkretnej osoby, ojciec powinien tego przestrzegać. Naruszanie takiego warunku może być argumentem za zmianą kontaktów, ich doprecyzowaniem, wprowadzeniem obecności kuratora albo uruchomieniem postępowania dotyczącego wykonywania kontaktów.

Jeżeli zakazu nie ma, a problem pojawił się dopiero później, warto złożyć wniosek o zmianę lub doprecyzowanie kontaktów. W takim wniosku nie wystarczy napisać, że partnerka ojca była przyczyną rozpadu małżeństwa. Trzeba pokazać, jak jej obecność wpływa na dziecko: co dziecko mówi po spotkaniach, jak się zachowuje, czy pogorszyły się sen, nauka, zachowanie w przedszkolu albo relacja z matką.

Jakich rozstrzygnięć można żądać od sądu?

W zależności od okoliczności można wnosić m.in. o:

• doprecyzowanie, że kontakty ojca z dzieckiem odbywają się bez udziału partnerki ojca lub innych osób trzecich,
• ustalenie kontaktów w obecności matki, kuratora sądowego albo innej osoby wskazanej przez sąd,
• zakaz zabierania dziecka poza miejsce stałego pobytu, jeżeli przemawia za tym jego dobro,
• kontakty w neutralnym miejscu albo w miejscu znanym dziecku,
• stopniowe rozszerzanie kontaktów po ustabilizowaniu sytuacji,
• zobowiązanie rodziców do współpracy ze specjalistą, terapii rodzinnej, poradnictwa albo konsultacji psychologicznej.

Podstawą do ograniczenia kontaktów jest art. 113² K.r.o. Sąd może ograniczyć kontakty, jeżeli wymaga tego dobro dziecka, w tym dopuścić spotkania tylko w obecności drugiego rodzica, opiekuna, kuratora sądowego albo innej osoby. Gdy kontakty poważnie zagrażają dobru dziecka lub je naruszają, sąd może je zakazać na podstawie art. 113³ K.r.o.

W sprawie rozwodowej lub separacyjnej można złożyć wniosek o zabezpieczenie kontaktów na czas procesu. Ma to znaczenie, gdy obecne zasady są niejasne albo gdy jeden z rodziców systematycznie narusza wcześniejsze ustalenia. Wniosek powinien zawierać konkretną propozycję, np. dni, godziny, miejsce odbioru dziecka oraz warunek, że przy kontaktach nie uczestniczy wskazana osoba.

Co mówić i pisać w sprawie rozwodowej?

W sądzie należy koncentrować się na faktach dotyczących dziecka. Warto unikać ogólnych ocen typu „partnerka ojca niszczy rodzinę” i zastąpić je konkretnym opisem: kiedy była obecna, co powiedziała, jak zareagowało dziecko, czy ojciec poświęcał dziecku uwagę, czy przestrzegał godzin i warunków kontaktów oraz czy po spotkaniu dziecko było rozchwiane emocjonalnie.

Przydatne mogą być zwłaszcza następujące dowody:

• odpisy wcześniejszych orzeczeń i postanowień dotyczących kontaktów,
• korespondencja SMS, e-mail, komunikatory i nagrania, jeżeli zostały uzyskane zgodnie z prawem i dotyczą istotnych okoliczności,
• zeznania świadków, którzy widzieli odbiór dziecka, zachowanie ojca albo reakcje dziecka po spotkaniach,
• notatki z przedszkola, szkoły, poradni psychologiczno-pedagogicznej lub od terapeuty,
• opinia opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów, czyli OZSS; w starszych aktach można spotkać dawną nazwę RODK,
• własna chronologiczna notatka z datami naruszeń i krótkim opisem każdego zdarzenia.

Jeżeli partnerka ojca źle mówi o matce przy dzieciach, sprawa może mieć dwa wymiary. Po pierwsze, jest to argument w sprawie rodzinnej, bo może naruszać poczucie bezpieczeństwa dziecka i lojalność wobec obojga rodziców. Po drugie, w skrajnych przypadkach może wchodzić w grę ochrona dóbr osobistych na podstawie art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Zwykle jednak najpilniejsze jest zabezpieczenie sytuacji dziecka w postępowaniu rodzinnym.

Egzekwowanie postanowienia o kontaktach

Jeżeli sąd wydał postanowienie o kontaktach, a jeden z rodziców go nie wykonuje albo wykonuje nieprawidłowo, można skorzystać z trybu przewidzianego w art. 598¹⁵ i nast. K.p.c. Sąd najpierw może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku, a gdy naruszenia trwają dalej, może nakazać zapłatę należnej sumy.

Ten tryb działa w obie strony. Może dotyczyć rodzica, przy którym dziecko mieszka, jeżeli bezpodstawnie utrudnia kontakty, ale również rodzica uprawnionego do kontaktów, jeżeli sam narusza obowiązki wynikające z orzeczenia, np. nie oddaje dziecka o czasie, zabiera je wbrew zakazowi albo dopuszcza do kontaktów osobę, której udział został wyłączony.

Wniosek o egzekwowanie kontaktów powinien zawierać odpis wykonalnego orzeczenia albo ugody oraz opis naruszeń. Warto podać daty, godziny, treść korespondencji i dowody. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20, oraz uchwale Sądu Najwyższego z 3 października 2025 r., III CZP 20/25, szczególne znaczenie ma ustalenie, czy niewykonanie kontaktu wynika z zachowania rodzica, zachowania dziecka, czy z postawy obojga rodziców. Sama niechęć dziecka nie zawsze chroni rodzica przed konsekwencjami, zwłaszcza gdy rodzic nie przygotowuje dziecka do kontaktów albo utrwala konflikt lojalnościowy.

Władza rodzicielska a kontakty z dzieckiem

Ograniczenie władzy rodzicielskiej i ograniczenie kontaktów to dwie różne kwestie. Rodzic może mieć ograniczoną władzę rodzicielską, a mimo to nadal utrzymywać kontakty z dzieckiem. I odwrotnie: rodzic z pełną władzą rodzicielską może mieć kontakty ograniczone, jeżeli ich sposób szkodzi dziecku.

Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy może wydać odpowiednie zarządzenia na podstawie art. 109 K.r.o. Może np. zobowiązać rodziców do określonego postępowania, poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej nadzorowi kuratora albo skierować rodzinę do specjalistycznej pomocy. Zawieszenie władzy rodzicielskiej dotyczy przemijającej przeszkody w jej wykonywaniu, a pozbawienie władzy rodzicielskiej jest rozwiązaniem najdalej idącym, stosowanym przy trwałej przeszkodzie, nadużywaniu władzy lub rażącym zaniedbywaniu obowiązków.

Dlatego w sprawie opisanej w pytaniu rozsądniej zwykle żądać najpierw konkretnych rozwiązań dotyczących kontaktów: zakazu udziału partnerki ojca, kontaktów w obecności osoby neutralnej, zobowiązania ojca do samodzielnej opieki nad dziećmi podczas spotkań albo opinii OZSS. Dalej idące wnioski dotyczące władzy rodzicielskiej wymagają mocniejszych dowodów.

Rozwód, separacja i wina małżonka

Separacja powoduje daleko idące skutki prawne, ale nie rozwiązuje małżeństwa. Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć nowego małżeństwa. Przy rozwodzie sąd bada, czy nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo orzeczenie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli jeden z małżonków został uznany za winnego rozkładu pożycia w separacji, może to mieć znaczenie w sprawie rozwodowej, ale sąd i tak ocenia aktualny materiał dowodowy. Nie należy pochopnie rezygnować z orzekania o winie, jeżeli wina ma znaczenie dla alimentów między małżonkami albo dla oceny przebiegu rozkładu pożycia. Jednocześnie spór o winę nie powinien przysłaniać najważniejszej kwestii w sprawie dzieci, czyli stabilnego i bezpiecznego modelu kontaktów.

FAQ

Czy mogę samodzielnie zakazać ojcu przyprowadzania partnerki na kontakty?

Jeżeli obowiązuje orzeczenie sądu, trzeba działać zgodnie z jego treścią. Gdy orzeczenie nie wyłącza udziału partnerki, a jej obecność szkodzi dziecku, bezpieczniej złożyć wniosek o zmianę lub doprecyzowanie kontaktów zamiast samodzielnie odmawiać ich wydania.

Czy zdrada ojca wystarczy do ograniczenia kontaktów z dzieckiem?

Nie. Zdrada może mieć znaczenie przy orzekaniu o winie w sprawie rozwodowej, ale ograniczenie kontaktów wymaga wykazania, że konkretny sposób kontaktów zagraża dobru dziecka albo je narusza.

Co zrobić, gdy ojciec łamie zakaz obecności osób trzecich?

Należy dokumentować każde naruszenie i złożyć wniosek do sądu. W zależności od sytuacji może to być wniosek o zmianę kontaktów, zabezpieczenie kontaktów albo wniosek w trybie art. 598¹⁵ K.p.c. o zagrożenie nakazaniem zapłaty.

Czy dziecko może odmówić kontaktów z ojcem?

Zdanie dziecka ma znaczenie, zwłaszcza gdy jest starsze i potrafi rozsądnie wyrazić swoje potrzeby. Nie oznacza to jednak automatycznego zniesienia kontaktów. Sąd bada, skąd wynika niechęć dziecka, czy jest utrwalana przez któregoś z rodziców i czy dotychczasowe orzeczenie nadal odpowiada dobru dziecka.

Czy partnerka ojca może sama opiekować się dzieckiem podczas kontaktów?

Kontakty są prawem i obowiązkiem rodzica, dlatego ojciec powinien realnie uczestniczyć w czasie z dzieckiem. Krótkotrwała pomoc osoby bliskiej nie zawsze jest problemem, ale przekazywanie dziecka partnerce zamiast osobistego wykonywania kontaktów może uzasadniać interwencję sądu, zwłaszcza gdy dziecko jest małe lub źle reaguje na tę osobę.

Czy sąd może skierować rodzinę do psychologa?

Tak. Sąd może zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w tym do skorzystania ze specjalistycznej pomocy, terapii rodzinnej albo poradnictwa. Może także dopuścić opinię OZSS, jeżeli potrzebna jest ocena relacji dziecka z rodzicami i wpływu konfliktu na dziecko.

Podsumowanie

W sporze o kontakty z dzieckiem najważniejsze jest dobro dziecka, a nie sam konflikt między dorosłymi. Nowa partnerka ojca nie jest automatycznie wykluczona z kontaktów, ale jej udział może zostać ograniczony, jeżeli destabilizuje dziecko, narusza wcześniejsze orzeczenie albo prowadzi do podważania więzi z matką.

Najlepszym działaniem jest zebranie dowodów, złożenie precyzyjnego wniosku i zaproponowanie sądowi konkretnego modelu kontaktów. Jeżeli istnieje już wykonalne orzeczenie, a druga strona go narusza, można korzystać z trybu egzekwowania kontaktów, pamiętając, że sąd będzie badał rzeczywiste przyczyny problemów z ich wykonywaniem.

Źródła

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236 – w szczególności art. 56, 58, 61³, 61⁴, 107, 109–113⁶.
• Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468 – w szczególności art. 582¹ oraz art. 598¹⁵–598²².
• Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1071 – w szczególności art. 6, 23 i 24.
• Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20, Dz.U. 2022 poz. 1371.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 2025 r., III CZP 20/25.