Egzekucja przez dwóch komorników – prawa dłużnika

Czy egzekucję wobec jednego dłużnika może prowadzić dwóch komorników?

Tak, jest to możliwe. Sam fakt, że przeciwko dłużnikowi działają dwaj komornicy, nie oznacza jeszcze naruszenia prawa. Dłużnik może mieć kilka tytułów wykonawczych wystawionych na rzecz różnych wierzycieli, a każdy wierzyciel może skierować sprawę do komornika, który jest właściwy albo został wybrany zgodnie z ustawą o komornikach sądowych.

Zgodnie z art. 803 Kodeksu postępowania cywilnego tytuł wykonawczy stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji o całe objęte nim roszczenie i ze wszystkich części majątku dłużnika, chyba że z treści tytułu wynika co innego. Dodatkowo art. 799 § 1 K.p.c. przewiduje, że wniosek o wszczęcie egzekucji umożliwia prowadzenie jej według wszystkich dopuszczalnych sposobów, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, która wymaga osobnego wniosku wierzyciela.

W praktyce oznacza to, że jeden komornik może zająć wynagrodzenie za pracę, rachunek bankowy albo wierzytelność, a drugi może próbować ustalić i zająć ruchomości. Nie będzie to zbieg egzekucji, jeżeli czynności dotyczą różnych składników majątku. Zobacz również: zajęcie rachunku bankowego i obowiązek wykazu majątku.

Kiedy powstaje zbieg egzekucji?

Zbieg egzekucji powstaje wtedy, gdy egzekucje prowadzone przez różnych komorników zostają skierowane do tej samej rzeczy, wierzytelności lub prawa. Typowe przykłady to zajęcie tego samego wynagrodzenia, tego samego rachunku bankowego albo tej samej ruchomości przez dwóch komorników.

W takim przypadku stosuje się art. 773¹ K.p.c. Dalszą egzekucję prowadzi komornik właściwy według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli żaden z komorników nie jest właściwy albo właściwych jest kilku komorników, komornik, który później wszczął egzekucję, powinien niezwłocznie przekazać sprawę komornikowi, który pierwszy wszczął egzekucję, oraz zawiadomić o tym wierzyciela. Przekazując sprawę, komornik rozlicza koszty egzekucji.

Jeżeli więc dwóch komorników zajmuje dokładnie tę samą wierzytelność z wynagrodzenia albo ten sam rachunek bankowy, należy zawiadomić obu komorników o zbiegu i wskazać sygnatury spraw. Gdy natomiast jeden komornik zajmuje wynagrodzenie, a drugi sprawdza ruchomości w mieszkaniu, zbieg egzekucji co do zasady nie występuje.

Egzekucja z wynagrodzenia i z ruchomości jednocześnie

Jeżeli zajęcie wynagrodzenia pozwala realnie spłacać dług, a dodatkowe czynności przy ruchomościach są dla dłużnika szczególnie uciążliwe, warto powołać się na zasadę najmniej uciążliwego sposobu egzekucji z art. 799 § 1 K.p.c. Dłużnik może też żądać zawieszenia egzekucji z pozostałej części majątku, jeżeli egzekucja z jednej części majątku oczywiście wystarcza na zaspokojenie wierzyciela.

Takie pismo powinno być konkretne. Warto wskazać wysokość zajętego wynagrodzenia, miesięczne potrącenia, wysokość długu, sygnatury spraw, wcześniejsze ustalenia komornika oraz to, dlaczego czynności terenowe nie doprowadzą do uzyskania kwoty wyższej od kosztów egzekucyjnych. Jeżeli egzekucja z danego składnika jest oczywiście bezcelowa, można powołać się także na art. 824 § 1 pkt 3 K.p.c., zgodnie z którym postępowanie umarza się w całości lub części z urzędu, jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.

Czy pismo o braku majątku powstrzyma wizytę komornika?

Co do zasady nie. Pismo dłużnika o tym, że nie posiada ruchomości nadających się do zajęcia, jest dla komornika informacją, ale nie odbiera mu prawa do dokonania czynności, jeżeli wierzyciel domaga się egzekucji z ruchomości albo okoliczności sprawy uzasadniają sprawdzenie majątku. Ruchomości mogą pojawić się po wcześniejszej wizycie, a komornik nie jest automatycznie związany ustaleniami innego komornika sprzed kilku miesięcy czy lat.

Nie oznacza to jednak, że dłużnik pozostaje bez ochrony. Komornik może zająć ruchomości dłużnika będące w jego władaniu, ale nie powinien zajmować rzeczy, jeżeli z ujawnionych okoliczności wynika, że nie stanowią własności dłużnika. Jeżeli rzeczy należą do domowników lub osoby trzeciej, należy przygotować dowody własności, np. faktury, umowy, potwierdzenia przelewów, oświadczenia i dokumenty gwarancyjne. Zobacz również: co komornik może zająć w domu.

Trzeba też pamiętać, że otwarcia lub przeszukania mieszkania komornik dokonuje wyłącznie w asyście Policji. Jeżeli czynność odbywa się poza kancelarią, warto dopilnować, aby w protokole znalazły się zastrzeżenia dłużnika, informacje o wcześniejszej bezskutecznej czynności oraz wskazanie rzeczy nienależących do dłużnika.

Koszty wizyty, przejazdu i czynności komornika

Nie można z góry wykluczyć kosztów czynności terenowej, ale każda kwota obciążająca stronę musi mieć podstawę prawną i być rozliczona w sposób sprawdzalny. Aktualnie koszty komornicze reguluje ustawa o kosztach komorniczych, a nie dawna ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Koszty komornicze obejmują wydatki oraz opłaty komornicze.

Wydatkami są m.in. koszty przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą kancelarii komorniczej, zryczałtowane koszty przejazdu w granicach tej miejscowości, koszty transportu specjalistycznego, doręczeń, uzyskiwania dokumentów oraz należności osób uczestniczących w czynnościach. Jeżeli czynność powoduje wydatki, komornik może żądać zaliczki od strony, która wnosi o dokonanie czynności.

Szczególnie ważny jest art. 8 ustawy o kosztach komorniczych. Jeżeli komornik wybrany przez wierzyciela podejmuje czynności poza rewirem komorniczym, wydatki w postaci diet, kosztów przejazdów i noclegów komornika oraz osób z kancelarii, a także kosztów transportu specjalistycznego, obciążają wierzyciela i nie wlicza się ich do kosztów obciążających dłużnika. Dlatego przy wysokiej kwocie, np. 1200 zł, należy sprawdzić, czy komornik działał jako komornik wybrany poza rewirem, z czego dokładnie wynika kwota i czy została ona ujęta w postanowieniu o kosztach.

W postanowieniu w przedmiocie kosztów komornik powinien oznaczyć ich wysokość z rozbiciem na poszczególne rodzaje opłat i wydatków oraz wskazać, kto i do jakiej wysokości je ponosi. Uzasadnienie powinno zawierać szczegółowe wyliczenie kosztów, sposób obliczenia, czynności będące podstawą ustalenia oraz podstawę prawną. Jeżeli dłużnik otrzyma niejasne albo zawyżone postanowienie, powinien rozważyć skargę na czynności komornika, a w odniesieniu do opłaty egzekucyjnej także wniosek o jej obniżenie, gdy przemawiają za tym szczególne okoliczności dotyczące nakładu pracy komornika lub sytuacji majątkowej dłużnika.

Jak dłużnik może zareagować?

Najlepiej działać pisemnie i terminowo. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy rzeczywiście doszło do zbiegu egzekucji, czy tylko do równoległego prowadzenia egzekucji z różnych składników majątku. Następnie warto przesłać komornikom pełne informacje o innych postępowaniach egzekucyjnych, sygnaturach, zajęciach oraz składnikach majątku, z których egzekucja już jest prowadzona.

• Jeżeli egzekucje dotyczą tego samego składnika majątku, złóż zawiadomienie o zbiegu egzekucji i zażądaj przekazania sprawy zgodnie z art. 773¹ K.p.c.
• Jeżeli egzekucja z wynagrodzenia wystarcza do zaspokojenia wierzyciela, złóż wniosek o zawieszenie egzekucji z pozostałej części majątku na podstawie art. 799 § 2 K.p.c.
• Jeżeli komornik chce zająć rzeczy nienależące do dłużnika, przygotuj dowody własności i żądaj odnotowania zastrzeżeń w protokole.
• Jeżeli kwestionujesz czynność lub zaniechanie komornika, złóż skargę na czynności komornika w terminie tygodniowym.
• Jeżeli kwestionujesz koszty, zażądaj szczegółowego rozliczenia i sprawdź pouczenia oraz termin zaskarżenia w doręczonym postanowieniu.

Jeżeli egzekucja zmierza także do nieruchomości, sytuacja wymaga osobnej analizy, ponieważ egzekucja z nieruchomości jest szczególnie sformalizowana i wymaga odrębnego wniosku wierzyciela. Zobacz również: egzekucja z mieszkania obciążonego hipoteką.

Skarga na czynności komornika

Podstawowym środkiem ochrony jest skarga na czynności komornika z art. 767 K.p.c. Przysługuje ona na czynność komornika oraz na zaniechanie dokonania czynności. Może ją wnieść strona albo inna osoba, której prawa zostały przez czynność lub zaniechanie komornika naruszone albo zagrożone.

Skarga powinna wskazywać zaskarżoną czynność, żądanie zmiany, uchylenia albo dokonania czynności oraz uzasadnienie. Wnosi się ją do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności lub jej zaniechał. Termin wynosi zasadniczo tydzień od dnia dokonania czynności, zawiadomienia o czynności albo od dnia, w którym skarżący dowiedział się o zaniechaniu.

Wniesienie skargi samo w sobie nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności. Jeżeli czynność ma wywołać poważne skutki, warto zawrzeć w skardze także wniosek o zawieszenie postępowania albo wstrzymanie czynności do czasu rozpoznania skargi.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468, w szczególności art. 767, art. 773¹, art. 799, art. 803, art. 824 i art. 845 – ELI/Dziennik Ustaw.
• Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 377, w szczególności art. 2, art. 3, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8 i art. 48 – ELI/Dziennik Ustaw.
• Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1458, w szczególności art. 8, art. 9 i art. 10 – ELI/Dziennik Ustaw.
• Stan prawny zweryfikowany na 28 maja 2026 r.