Dotacja z urzędu pracy a długi alimentacyjne

Czy długi alimentacyjne wpływają na możliwość otrzymania dotacji z PUP?

Samo zadłużenie alimentacyjne nie oznacza automatycznie, że urząd pracy odmówi przyznania jednorazowych środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Warunki przyznania dotacji wynikają z aktualnych przepisów o rynku pracy, regulaminu właściwego powiatowego urzędu pracy oraz umowy zawieranej z urzędem. PUP bada przede wszystkim status osoby bezrobotnej, kompletność wniosku, biznesplan, zabezpieczenie zwrotu środków oraz spełnienie warunków określonych w naborze.

Trzeba jednak odróżnić przyznanie dotacji od jej bezpieczeństwa po stronie dłużnika. Jeżeli wobec Pana prowadzona jest egzekucja, komornik może poszukiwać majątku, zajmować rachunki bankowe, wierzytelności i ruchomości. Dodatkowo zadłużenie wobec funduszu alimentacyjnego ma szczególny charakter. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami.

Jeżeli nadal istnieje tytuł wykonawczy zasądzający alimenty, warto upewnić się, czy obowiązek został formalnie uchylony albo zmieniony. Podjęcie pracy przez pełnoletnie dziecko może uzasadniać pozew o uchylenie alimentów, ale nie zawsze powoduje automatyczne wygaśnięcie obowiązku. Podstawą żądania zmiany lub uchylenia alimentów jest art. 138 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Sam obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka wynika z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a możliwość uchylenia się od alimentów wobec pełnoletniego dziecka w określonych sytuacjach z art. 133 § 3 tej ustawy.

Czy komornik może zająć dotację z urzędu pracy?

W praktyce odpowiedź zależy od źródła finansowania dotacji, treści umowy z PUP oraz rodzaju egzekwowanego długu. Najważniejszy jest art. 831 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. Przepis ten wyłącza spod egzekucji sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele, chyba że egzekwowana wierzytelność powstała w związku z urzeczywistnieniem tych celów albo z tytułu obowiązku alimentacyjnego.

Oznacza to, że przy zwykłym długu cywilnym dotacja przyznana na specjalny cel może korzystać z ochrony. Przy długu alimentacyjnym ochrona z art. 831 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego jest jednak wyłączona. Jeżeli egzekucja obejmuje alimenty albo należności wynikające z obowiązku alimentacyjnego, komornik może próbować zająć wierzytelność o wypłatę dotacji w PUP albo środki po ich wpływie na rachunek bankowy.

Inaczej może być, gdy środki pochodzą z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, czyli zwłaszcza środków unijnych. Art. 831 § 1 pkt 2a Kodeksu postępowania cywilnego wyłącza spod egzekucji takie środki, chyba że egzekwowana wierzytelność powstała w związku z realizacją projektu, na który środki były przeznaczone. Dodatkowo art. 831 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego obejmuje ochroną także środki już wypłacone oraz, w przypadku środków z art. 831 § 1 pkt 2a, środki trwałe i wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach projektu przez okres trwałości wskazany w umowie o dofinansowanie.

Dlatego przed podpisaniem umowy z PUP warto sprawdzić, z jakiego źródła pochodzi dotacja i czy urząd będzie wypłacał ją na rachunek już zajęty przez komornika. W podobnych sprawach znaczenie ma także to, czy chodzi o klasyczną dotację z urzędu pracy, czy o środki z projektu. Zobacz również: komornik a dotacja na firmę oraz środki z UE a zajęcie.

Zajęcie dotacji przed wypłatą i po wpływie na konto

Jeżeli dotacja nie jest skutecznie wyłączona spod egzekucji, komornik może zająć wierzytelność przysługującą dłużnikowi wobec PUP. Podstawę egzekucji z innych wierzytelności stanowią art. 895 i następne Kodeksu postępowania cywilnego. W takim przypadku urząd, jako dłużnik zajętej wierzytelności, powinien zastosować się do zawiadomienia komornika.

Po wypłacie dotacji na rachunek bankowy zastosowanie mają przepisy o egzekucji z rachunków bankowych, w szczególności art. 889 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Bank po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu blokuje środki i przekazuje je komornikowi w granicach zajęcia. Kwota wolna od zajęcia rachunku bankowego wynika z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, ale zgodnie z art. 54 ust. 5 tej ustawy ograniczenie to nie ma zastosowania do egzekucji świadczeń alimentacyjnych.

Jeżeli egzekucja dotyczy należności wobec funduszu alimentacyjnego, należy sprawdzić treść tytułu wykonawczego, organ wierzyciela i sposób prowadzenia egzekucji. Od tego zależy, czy bank i komornik potraktują sprawę jak egzekucję alimentacyjną oraz czy będzie stosowana kwota wolna z art. 54 Prawa bankowego.

Czy komornik może zająć narzędzia kupione za dotację?

Zakup rzeczy za dotację nie powoduje automatycznie, że rzeczy te są chronione przed egzekucją. Co do zasady komornik może zająć ruchomości dłużnika, jeżeli znajdują się w jego władaniu. Wynika to z art. 845 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Komornik nie bada przy zajęciu szczegółowo, z jakich pieniędzy kupiono sprzęt, lecz przede wszystkim to, czy ruchomość jest we władaniu dłużnika i czy nie ma oczywistej przeszkody do zajęcia.

Istnieją jednak wyłączenia. Zgodnie z art. 829 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego nie podlegają egzekucji narzędzia i inne przedmioty niezbędne dłużnikowi do osobistej pracy zarobkowej oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem pojazdów mechanicznych. Ochrona ta ma charakter ograniczony. Nie obejmuje każdego wyposażenia firmy, zapasów towaru, specjalistycznych maszyn o dużej wartości ani samochodu, bo pojazdy mechaniczne są wyraźnie wyłączone z tego przepisu.

Jeżeli sprzęt kupiony za dotację jest jednocześnie środkiem trwałym powstałym w ramach projektu finansowanego ze środków wskazanych w art. 831 § 1 pkt 2a Kodeksu postępowania cywilnego, trzeba dodatkowo zbadać art. 831 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego oraz zapisy umowy o dofinansowanie. W zwykłej dotacji z PUP taka ochrona może nie wystąpić.

Pożyczony samochód od rodziny a egzekucja komornicza

Samochód należący do członka rodziny nie powinien finalnie służyć spłacie Pana długu, ale w praktyce może zostać zajęty, jeżeli znajduje się w Pana władaniu. Art. 845 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala komornikowi zająć ruchomości będące we władaniu dłużnika. Rejestracja pojazdu na inną osobę, umowa użyczenia, polisa OC i dowody przelewów za zakup pojazdu są ważnymi dowodami, ale nie zawsze zapobiegają samemu zajęciu.

Jeżeli komornik zajmie cudzy samochód, właściciel może wnieść powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji na podstawie art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 841 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego powództwo wnosi się w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Termin jest krótki, dlatego właściciel pojazdu powinien działać natychmiast.

Dla bezpieczeństwa warto mieć pisemną umowę użyczenia samochodu, dokumenty potwierdzające własność pojazdu przez członka rodziny oraz dowody, że koszty zakupu nie były ponoszone przez dłużnika. Podobne problemy z zajęciem rzeczy znajdujących się w miejscu zamieszkania opisuje materiał: komornik w domu żony.

Egzekucja z dochodów przedsiębiorcy

Dochody z jednoosobowej działalności gospodarczej nie są wynagrodzeniem za pracę w rozumieniu przepisów o egzekucji z wynagrodzenia. Ograniczenia potrąceń przewidziane dla pensji pracownika, w szczególności art. 87 i art. 871 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, nie chronią zwykłych przychodów z działalności gospodarczej.

Komornik może zająć rachunek firmowy, rachunek prywatny, wierzytelności od kontrahentów, gotówkę w kasie, ruchomości i inne prawa majątkowe. Egzekucja z wierzytelności od kontrahentów polega na tym, że komornik zawiadamia kontrahenta, aby nie płacił Panu, lecz przekazywał należność komornikowi. Podstawę takiej egzekucji stanowią art. 895 i następne Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli przedsiębiorca otrzymuje regularne świadczenie podobne do wynagrodzenia, na przykład stałe wynagrodzenie z umowy zlecenia, można analizować art. 833 § 2 i § 21 Kodeksu postępowania cywilnego. Nie dotyczy to jednak automatycznie każdej faktury wystawionej w działalności gospodarczej. W typowej działalności usługowej komornik może zająć należności od klientów bez limitów właściwych dla pensji pracowniczej.

Poręczenie dotacji i ryzyko dla poręczycieli

Wiele urzędów pracy wymaga zabezpieczenia zwrotu dotacji, na przykład poręczenia, weksla, gwarancji bankowej albo blokady środków. Jeżeli dłużnik nie dotrzyma warunków umowy z PUP, urząd może żądać zwrotu dotacji od beneficjenta, a w razie poręczenia także od poręczycieli. Podstawowe zasady poręczenia wynikają z art. 876 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, zgodnie z którym poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie, gdyby dłużnik go nie wykonał.

Przed wskazaniem poręczyciela należy więc realnie ocenić ryzyko egzekucji, zajęcia rachunku i utraty płynności. Szerzej o zabezpieczeniu dotacji można przeczytać w materiale: poręczenie dotacji z PUP.

FAQ

Czy komornik zawsze może zająć dotację z urzędu pracy?

Nie zawsze. Przy zwykłych długach dotacja przyznana na specjalny cel może być chroniona przez art. 831 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Przy długach alimentacyjnych ten sam przepis przewiduje wyjątek, więc ochrona może nie działać. Osobno trzeba zbadać, czy środki pochodzą z programu finansowanego z udziałem środków unijnych, bo wtedy znaczenie może mieć art. 831 § 1 pkt 2a i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy sprzęt kupiony za dotację jest wolny od zajęcia?

Nie z samego faktu zakupu za dotację. Sprzęt może być chroniony, jeżeli spełnia warunki z art. 829 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego albo jeśli działa szczególna ochrona środków trwałych powstałych w projekcie finansowanym z udziałem środków wskazanych w art. 831 § 1 pkt 2a Kodeksu postępowania cywilnego. W innych przypadkach komornik może zająć rzeczy należące do dłużnika.

Czy komornik może zająć konto firmowe?

Tak. Egzekucja z rachunku bankowego prowadzona jest na podstawie art. 889 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli zajęcie dotyczy egzekucji świadczeń alimentacyjnych, kwota wolna z art. 54 ust. 1 Prawa bankowego nie ma zastosowania na podstawie art. 54 ust. 5 tej ustawy.

Czy komornik może zająć samochód pożyczony od rodziny?

Może dojść do zajęcia, jeżeli samochód znajduje się we władaniu dłużnika, choć właścicielem jest inna osoba. Właściciel powinien przedstawić dowody własności i w razie potrzeby wnieść powództwo o zwolnienie pojazdu spod egzekucji na podstawie art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Termin na takie powództwo wynosi miesiąc od dowiedzenia się o naruszeniu prawa, zgodnie z art. 841 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy można dogadać się z komornikiem na raty?

Można próbować ustalić dobrowolne wpłaty, ale komornik prowadzi egzekucję zgodnie z wnioskiem wierzyciela i tytułem wykonawczym. Samo porozumienie z komornikiem nie blokuje zajęć, jeżeli wierzyciel żąda dalszych czynności. Najbezpieczniej uzyskać pisemne stanowisko wierzyciela, wniosek o ograniczenie egzekucji albo ugodę dotyczącą spłat.

Źródła

• Art. 829 pkt 4, art. 831 § 1 pkt 2 i pkt 2a, art. 831 § 2, art. 841 § 1 i § 3, art. 845 § 2, art. 889 § 1, art. 895 i następne ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 54 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe.
• Art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
• Art. 133 § 1, art. 133 § 3 i art. 138 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 876 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.