Dobrowolna terapia zamiast przymusu, jak zatrzymać postępowanie gminnej komisji alkoholowej?

Dlaczego komisja nie przyjmuje wycofania zgłoszenia?

Podstawę prawną działań Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (GKRPA) stanowi przede wszystkim ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (dalej „ustawa”).

Zgodnie z art. 26 ustawy:
1. Osoby, o których mowa w art. 24, jeżeli uzależnione są od alkoholu, zobowiązać można do poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego.
2. O zastosowaniu obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego orzeka sąd rejonowy właściwy według miejsca zamieszkania lub pobytu osoby, której postępowanie dotyczy, w postępowaniu nieprocesowym.
3. Sąd wszczyna postępowanie na wniosek gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych lub prokuratora. Do wniosku dołącza się zebraną dokumentację wraz z opinią biegłego, jeżeli badanie przez biegłego zostało przeprowadzone.

Kto jest stroną postępowania i dlaczego nie Pan?

Pan jako osoba zgłaszająca nie ma zatem statusu strony postępowania – ani administracyjnego, ani sądowego. Komisja działa jako organ opiniodawczo-diagnostyczny i może inicjować postępowanie z urzędu na podstawie posiadanych informacji, niezależnie od późniejszej woli osoby, która pierwotnie przekazała zgłoszenie. Informacja od osoby bliskiej stanowi więc jedynie sygnał o możliwym problemie, a nie formalny „wniosek” w znaczeniu procesowym, który można skutecznie wycofać.

Dlaczego cofnięcie zgłoszenia nie działa jak w zwykłej sprawie?

Skoro postępowanie zostało uruchomione na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy – i ma charakter prewencyjno-interwencyjny, realizowany w interesie publicznym – cofnięcie zgłoszenia nie wywołuje skutku prawnego. Komisja, mając podstawy do przypuszczenia, że istnieje problem uzależnienia, może, a nawet powinna prowadzić dalsze czynności (w tym ewentualne badania biegłych i kierowanie sprawy do sądu), nawet jeśli osoba zgłaszająca zmieniła zdanie.

Co można zrobić w praktyce?

Nie ma więc możliwości formalnego „wycofania wniosku (informacji)”, ale może Pan podjąć działania praktyczne:

1. Przekazać do komisji pisemne oświadczenie, że:
   – żona podjęła już leczenie dobrowolne,
   – systematycznie uczęszcza na terapię indywidualną,
   – z uwagi na to nie zachodzi potrzeba stosowania przymusowego leczenia.
2. Załączyć zaświadczenie terapeuty lub psychologa, potwierdzające uczestnictwo żony w terapii.
3. Wystąpić do komisji z wnioskiem o odstąpienie od kierowania sprawy do sądu – z powodu braku celowości dalszego postępowania, skoro żona przyjęła pomoc i nie uchyla się od leczenia.
4. Jeżeli komisja pomimo tego skieruje sprawę do sądu – żona może w sądzie wykazywać, że:
   – podjęła i kontynuuje terapię,
   – nie zachodzą przesłanki do zastosowania przymusu leczenia, ponieważ nie uchyla się od terapii.

Wnioski

Nie przysługuje Panu formalna możliwość wycofania zgłoszenia do GKRPA, ponieważ nie jest Pan stroną postępowania, a cały proces ma charakter publicznoprawny – niezależny od woli osoby zgłaszającej problem. Może Pan jednak próbować wpłynąć na sytuację poprzez przedstawienie dokumentacji potwierdzającej dobrowolne leczenie żony oraz skierowanie do komisji stosownego oświadczenia i wniosku o odstąpienie od dalszych czynności. Komisja ma prawo, choć niestety nie obowiązek, zakończyć sprawę bez kierowania jej do sądu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296