Uznanie rozwodu z Ukrainy w Polsce – jakie dokumenty złożyć

Jaki tryb jest właściwy w sprawie rozwodu z Ukrainy

Jeżeli małżeństwo zostało rozwiązane na Ukrainie, nie wszczyna się w Polsce ponownie sprawy rozwodowej. W praktyce chodzi o wykazanie przed polskim organem, że małżeństwo już ustało za granicą i może to zostać uwzględnione w polskich rejestrach oraz w dalszych czynnościach urzędowych.

W zależności od rodzaju zagranicznego aktu sprawa może dotyczyć uznania zagranicznego orzeczenia albo przedłożenia zagranicznego dokumentu stanu cywilnego. Znaczenie ma więc to, czy rozwód został orzeczony przez sąd, czy też nastąpił przed organem rejestracji stanu cywilnego zgodnie z prawem ukraińskim.

W sprawach rodzinnych z elementem zagranicznym znaczenie mają m.in. przepisy art. 1145-1153 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego oraz przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, zwłaszcza gdy celem jest późniejsze ujawnienie rozwodu w polskim akcie stanu cywilnego.

Jakie dokumenty zwykle trzeba złożyć

Jeżeli sąd albo kierownik USC w Polsce ma uwzględnić rozwód z Ukrainy, najczęściej potrzebne są:

Podstawą do żądania dokumentów wykazujących treść i skuteczność zagranicznego rozstrzygnięcia jest art. 1147 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem strona powinna przedstawić urzędowy odpis orzeczenia oraz dokument stwierdzający, że orzeczenie jest prawomocne, chyba że prawomocność wynika z treści samego orzeczenia.

Jeżeli rozwód na Ukrainie został stwierdzony nie wyrokiem sądu, lecz dokumentem urzędu stanu cywilnego, sąd w Polsce może oczekiwać dokumentu urzędowego wyjaśniającego, że według prawa ukraińskiego dokument ten jest od razu ostateczny i nie wymaga dodatkowej klauzuli prawomocności. W praktyce bywa to zaświadczenie wydane przez właściwy urząd albo informacja urzędowa wynikająca z samego aktu.

Co zrobić po wezwaniu sądu do uzupełnienia braków

Co do zasady nie ma potrzeby wycofywania wniosku. Jeżeli sąd wezwał do złożenia dokumentu potwierdzającego prawomocność lub ostateczność rozwodu, najbezpieczniej jest:

1. ustalić dokładnie, jakiego dokumentu żąda sąd,
2. wystąpić do właściwego organu na Ukrainie o wydanie zaświadczenia lub urzędowego wyjaśnienia,
3. złożyć do sądu pismo przewodnie z wyjaśnieniem, że zgodnie z prawem ukraińskim dokument jest skuteczny sam w sobie, jeżeli rzeczywiście tak jest,
4. dołączyć tłumaczenie przysięgłe wszystkich składanych dokumentów.

Jeżeli nie da się uzyskać dokumentu w wyznaczonym terminie, warto jeszcze przed jego upływem złożyć pismo z wnioskiem o przedłużenie terminu i opisać podjęte działania. Kodeks postępowania cywilnego nie wyłącza możliwości wyznaczenia dłuższego terminu na wykonanie zarządzenia sądu, a z praktyki wynika, że wykazanie realnych starań zwiększa szanse na uniknięcie negatywnych skutków procesowych.

Jeśli temat dotyczy rozwodu orzeczonego poza Unią Europejską, pomocne mogą być także materiały: rozwód spoza UE oraz rozwód z obcokrajowcem spoza UE.

Czy sąd może zawiesić albo umorzyć sprawę

Tak. Jeżeli strona nie wykona zarządzeń sądu i nie usunie przeszkód w nadaniu sprawie biegu, sąd może zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania cywilnego. Następnie, jeżeli w odpowiednim czasie nie zostanie złożony wniosek o podjęcie postępowania i nie zostaną usunięte przyczyny zawieszenia, możliwe jest umorzenie sprawy na podstawie art. 182 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

W praktyce oznacza to, że brak reakcji na wezwanie sądu może wydłużyć całą sprawę, a czasem wymusić jej rozpoczynanie od nowa. Dlatego lepiej odpowiedzieć choćby częściowo, wyjaśnić sytuację i wykazać, że dokument jest pozyskiwany.

Jak napisać odpowiedź do sądu

W odpowiedzi warto wskazać:

• sygnaturę sprawy,
• że wnioskodawczyni wykonuje zobowiązanie sądu,
• jakiego rodzaju dokument został wydany na Ukrainie,
• czy według prawa ukraińskiego dokument ten jest ostateczny bez dodatkowej klauzuli,
• jakie załączniki są składane,
• ewentualnie wniosek o dodatkowy termin, jeśli urząd zagraniczny jeszcze nie wydał zaświadczenia.

Jeżeli sprawa dotyczy późniejszego wpisu w polskim USC, trzeba pamiętać, że kierownik USC działa na podstawie art. 24, art. 104 i następnych ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego. Zakres wymaganych dokumentów może się więc częściowo różnić od wymagań sądu, zależnie od tego, na jakim etapie jest sprawa.

Podsumowanie praktyczne

W opisanej sytuacji najczęściej nie należy wycofywać wniosku. Trzeba raczej uzupełnić materiał dokumentacyjny. Jeżeli na Ukrainie świadectwo rozwodu jest skuteczne samo przez się, należy to wykazać urzędowym dokumentem albo urzędową informacją właściwego organu oraz dołączyć tłumaczenie przysięgłe. Dopiero analiza konkretnego dokumentu pozwala ocenić, czy wystarczy samo świadectwo, czy potrzebne będzie dodatkowe zaświadczenie.

FAQ

Czy muszę wycofać wniosek, jeśli sąd chce dodatkowego dokumentu?

Nie. Zwykle należy odpowiedzieć na wezwanie i uzupełnić dokumenty albo poprosić o dodatkowy termin. Wycofanie wniosku zazwyczaj nie jest potrzebne.

Czy samo świadectwo rozwodu z Ukrainy zawsze wystarczy?

Nie zawsze. Jeżeli z dokumentu nie wynika jednoznacznie jego ostateczność lub skuteczność, polski sąd może zażądać dodatkowego urzędowego potwierdzenia.

Czy potrzebne jest tłumaczenie przysięgłe?

Tak, w praktyce dokument składany w polskim postępowaniu powinien być przedłożony wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski.

Co jeśli nie zdążę zdobyć dokumentu z zagranicy?

Należy jeszcze przed upływem terminu złożyć do sądu pismo z prośbą o jego przedłużenie i opisać, jakie czynności już zostały podjęte.

Czy po zawieszeniu sprawy można ją jeszcze uratować?

Tak, ale trzeba usunąć przyczynę zawieszenia i złożyć wniosek o podjęcie postępowania. Dalsza bezczynność może doprowadzić do umorzenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296.

2. Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego – Dz.U. z 2023 r. poz. 1378 ze zm.

3. Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r. – w zakresie apostille, gdy ma zastosowanie.