Dokumenty do uznania rozwodu z Anglii w Polsce

Jakie dokumenty są potrzebne do wpisu rozwodu z Anglii w Polsce?

Jeżeli małżeństwo zostało zawarte w Polsce, a rozwód orzeczono w Anglii lub Walii, w polskim akcie małżeństwa trzeba zamieścić wzmiankę dodatkową o rozwodzie. Podstawą takiej wzmianki jest art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, zgodnie z którym wzmianki dodatkowe zamieszcza się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów, ostatecznych decyzji administracyjnych oraz innych dokumentów mających wpływ na treść lub ważność aktu stanu cywilnego.

Najważniejsze jest ustalenie, czy posiada Pani dokument ostateczny. W starszej terminologii angielskiej Decree Nisi było orzeczeniem warunkowym, czyli etapem pośrednim. Samo Decree Nisi nie potwierdza jeszcze, że małżeństwo zostało ostatecznie rozwiązane. Dokumentem końcowym był Decree Absolute. W sprawach prowadzonych według nowszych zasad, po zmianach w prawie Anglii i Walii obowiązujących od 6 kwietnia 2022 r., odpowiednikiem dokumentu końcowego jest Final Order.

Co do zasady do polskiego USC przygotowuje się:

• urzędowy albo poświadczony odpis dokumentu kończącego rozwód: Decree Absolute albo Final Order;
• dokument potwierdzający prawomocność lub ostateczność, jeżeli nie wynika ona wprost z treści orzeczenia;
• w sprawach objętych dawnym reżimem unijnym – zaświadczenie dotyczące orzeczeń w sprawach małżeńskich wystawiane na podstawie art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z 27 listopada 2003 r.;
• tłumaczenia przysięgłe na język polski wszystkich dokumentów obcojęzycznych;
• wniosek do kierownika USC o wpisanie wzmianki dodatkowej do aktu małżeństwa.

Wymóg posługiwania się językiem polskim przez organy administracji publicznej wynika z art. 4 pkt 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim, dlatego dokumenty składane do USC powinny mieć tłumaczenie przysięgłe na język polski.

Kiedy stosuje się rozporządzenie 2201/2003, a kiedy przepisy polskiego KPC?

Stary artykuł zakładał automatyczne stosowanie rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z 27 listopada 2003 r. Obecnie trzeba uwzględnić Brexit oraz datę wszczęcia postępowania rozwodowego w Anglii.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim było uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania. Zgodnie z art. 39 tego rozporządzenia sąd albo właściwy organ państwa pochodzenia wystawiał, na wniosek strony, zaświadczenie przy użyciu formularza z załącznika I dla orzeczeń w sprawach małżeńskich.

Po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej znaczenie ma art. 67 ust. 2 lit. b umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z UE, zgodnie z którym rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 nadal stosuje się do uznawania i wykonywania orzeczeń wydanych w postępowaniach sądowych wszczętych przed zakończeniem okresu przejściowego, czyli przed 31 grudnia 2020 r.

W praktyce oznacza to następujący podział:

Jeżeli sprawa nie jest objęta rozporządzeniem 2201/2003, zastosowanie ma art. 1145 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146 Kodeksu postępowania cywilnego. Takimi przeszkodami mogą być między innymi brak prawomocności orzeczenia, naruszenie prawa do obrony strony, sprzeczność z wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem w tej samej sprawie albo sprzeczność uznania z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Jeżeli urząd stanu cywilnego ma wątpliwości albo między stronami istnieje spór co do skuteczności rozwodu, można wystąpić do sądu okręgowego z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie podlega albo nie podlega uznaniu. Podstawę takiego wniosku stanowi art. 1148 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jak zdobyć Decree Absolute, Final Order albo zaświadczenie z art. 39 bez wyjazdu?

Brakujące dokumenty należy zamawiać w sądzie angielskim, który prowadził sprawę, albo za pośrednictwem właściwej ścieżki HMCTS. Jeżeli zna Pani numer sprawy, nazwę sądu i datę rozwodu, procedura jest zwykle prostsza. Jeżeli nie zna Pani numeru sprawy, można złożyć wniosek o wyszukanie dokumentu rozwodowego, podając dane małżonków, przybliżoną datę rozwodu i sąd, jeżeli jest znany.

W piśmie do sądu warto poprosić o:

1. certified copy of the Decree Absolute albo Final Order;
2. certificate concerning judgments in matrimonial matters under Article 39 of Council Regulation (EC) No 2201/2003, jeżeli sprawa mieści się w reżimie tego rozporządzenia;
3. potwierdzenie, że orzeczenie jest final and no longer subject to appeal, jeżeli nie wynika to jednoznacznie z dokumentu końcowego;
4. informację o opłacie i sposobie płatności.

Wniosek powinien być sporządzony po angielsku. Można go wysłać pocztą, przez formularz online, jeżeli jest dostępny, albo zgodnie z instrukcjami sądu. Warto dołączyć kopię posiadanego dokumentu, numer sprawy, poprzednie nazwiska, datę ślubu oraz aktualny adres do korespondencji.

Czy potrzebna jest apostille?

Przy dokumentach z Wielkiej Brytanii wykorzystywanych w Polsce po Brexicie urząd może wymagać apostille, czyli poświadczenia autentyczności dokumentu. Podstawę stanowi art. 3 i art. 4 Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej w Hadze 5 października 1961 r. Zarówno Polska, jak i Zjednoczone Królestwo są stronami tej konwencji.

W praktyce apostille na dokumentach z Anglii uzyskuje się w brytyjskim Foreign, Commonwealth and Development Office. Jeżeli sprawa jest objęta rozporządzeniem 2201/2003 i posiada Pani zaświadczenie z art. 39 tego rozporządzenia, urząd często nie wymaga apostille, ale po Brexicie praktyka poszczególnych USC może być ostrożniejsza. Dlatego przed wysyłką dokumentów warto poprosić USC o potwierdzenie wymagań na piśmie lub e-mailem.

Gdzie złożyć wniosek w Polsce i czy trzeba przyjeżdżać?

Najpraktyczniej złożyć wniosek do urzędu stanu cywilnego, w którym sporządzono polski akt małżeństwa. Jeżeli akt znajduje się w elektronicznym rejestrze stanu cywilnego, sprawę może przyjąć także inny USC, ale w praktyce urząd właściwy dla aktu małżeństwa najszybciej zweryfikuje dokumenty i zamieści wzmiankę.

Nie trzeba co do zasady przyjeżdżać do Polski osobiście. Dokumenty można wysłać pocztą, a w wielu urzędach część korespondencji można prowadzić przez ePUAP albo e-Doręczenia, jeżeli urząd udostępnia taką możliwość. Jeżeli wniosek składa pełnomocnik, trzeba dołączyć pełnomocnictwo. Opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosi 17 zł na podstawie części IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, chyba że pełnomocnikiem jest osoba zwolniona z tej opłaty, na przykład małżonek, rodzic, dziecko albo rodzeństwo.

Za dokonanie czynności w USC pobierana jest zwykle opłata skarbowa właściwa dla danej czynności. W praktyce przy wpisaniu wzmianki dodatkowej o rozwodzie często wskazuje się 11 zł, ale przed przelewem należy sprawdzić aktualne konto i wysokość opłaty na stronie konkretnego urzędu.

Wzór krótkiego wniosku do sądu w Anglii

Pismo do sądu angielskiego można sformułować na przykład tak:

Jeżeli nie zna Pani numeru sprawy, w piśmie należy podać jak najwięcej danych identyfikujących: pełne imiona i nazwiska małżonków, nazwiska używane w chwili rozwodu, datę urodzenia, datę ślubu, przybliżoną datę rozwodu oraz nazwę sądu, jeżeli jest znana.

FAQ

Czy Decree Nisi wystarczy do wpisu rozwodu w Polsce?

Nie. Decree Nisi było orzeczeniem warunkowym i nie oznaczało jeszcze definitywnego rozwiązania małżeństwa. Do polskiego USC potrzebny jest Decree Absolute, a w nowszych sprawach Final Order.

Czy po Brexicie polski sąd musi zawsze uznać rozwód z Anglii?

Nie zawsze potrzebne jest osobne postępowanie sądowe. Zgodnie z art. 1145 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego zagraniczne orzeczenia cywilne co do zasady podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że zachodzą przeszkody z art. 1146 Kodeksu postępowania cywilnego. Postępowanie przed sądem na podstawie art. 1148 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego jest potrzebne zwłaszcza wtedy, gdy istnieje spór albo urząd ma poważne wątpliwości.

Czy zaświadczenie z art. 39 rozporządzenia 2201/2003 nadal jest wydawane?

Może być potrzebne w sprawach, do których nadal stosuje się rozporządzenie 2201/2003 na podstawie art. 67 ust. 2 lit. b umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z UE, czyli zasadniczo gdy postępowanie rozwodowe wszczęto przed końcem okresu przejściowego. W innych sprawach po Brexicie urząd może oczekiwać dokumentów ocenianych według polskiego KPC.

Czy dokumenty muszą być tłumaczone w Polsce?

Najbezpieczniej zlecić tłumaczenie tłumaczowi przysięgłemu wpisanemu na polską listę tłumaczy przysięgłych. Jeżeli tłumaczenie wykonano za granicą, USC może wymagać dodatkowej weryfikacji albo ponownego tłumaczenia w Polsce.

Czy można wysłać dokumenty do USC pocztą?

Tak, w wielu sprawach jest to możliwe. Trzeba jednak ustalić z USC, czy wymaga oryginałów, poświadczonych odpisów, apostille oraz jaką opłatę należy uiścić. Wysyłając dokumenty z zagranicy, warto korzystać z przesyłki rejestrowanej.

Źródła

• Art. 21 i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej.
• Art. 67 ust. 2 lit. b Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.
• Art. 1145–1149 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego.
• Art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim.
• Art. 3 i art. 4 Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej w Hadze 5 października 1961 r.
• Ustawa z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej wraz z załącznikiem.