.
Udzieliliśmy ponad 126,8 tys. porad prawnych i mamy 14 401 opinii Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Odszkodowanie za roboty przymusowe na terenie III Rzeszy

• Autor: Jakub Bonowicz

Czy jest możliwość uzyskania dla mojej mamy, jako jedynej spadkobierczyni, odszkodowania za pobyt jej ojca w czasie wojny na robotach przymusowych w Niemczech? Już w pierwszych dniach wojny został zabrany jako jeniec wojenny i cały okres wojenny był zmuszony do robót na terenie Rzeszy. Wszystkie dokumenty jego przebywania tam mama posiada w oryginałach. Dziadek zmarł w 1988 roku i sam nigdy żadnego odszkodowania nie uzyskał.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Odszkodowanie za roboty przymusowe na terenie III Rzeszy

UWAGA! Poniższy tekst stanowi jedynie fragment dłuższej odpowiedzi.

 

Odpowiedzialność odszkodowawcza Republiki Federalnej Niemiec lub podmiotów niemieckich

Zacząć wypada od rozdzielenia dwóch kwestii – reparacji wojennych przysługujących Polsce oraz roszczeń osób indywidualnych wobec Niemiec i podmiotów niemieckich (zwłaszcza przedsiębiorstw wykorzystujących w czasie II wojny światowej pracę przymusową). Do sprawy reparacji wojennych wracano wielokrotnie i nadal wzbudza ona spore kontrowersje, mimo zrzeczenia się ich przez władze PRL, do którego miało dojść w 1953 r. (ostatnio zrzeczenie się jest podważane przez niektórych specjalistów od prawa międzynarodowego). Jednak dotyczy to stosunków między dwoma państwami, a nie państwem (w tym wypadku Niemcami) a jednostką (Pani dziadkiem).

 

Kwestia odszkodowań dla osób indywidualnych była przedmiotem międzyrządowej umowy polsko-niemieckiej z dnia 16.10.1991 r. Na jej podstawie utworzona została Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie. Jej zadaniem była m.in. wypłata odszkodowań osobom poszkodowanym przez III Rzeszę, ze środków przekazanych przez rząd niemiecki.

Umowa polsko - niemiecka z dnia 16.10.1991 roku i kwestia odszkodowań osobom poszkodowanym przez III Rzeszę

Umowa ta dotyczyła jednak wyłącznie osób żyjących w dniu 08.01.1992 r., a zatem Pani Dziadek nigdy nie nabył prawa do wypłacanych przez Fundację odszkodowań. Konsekwentnie Pani mama nie mogła odziedziczyć roszczenia o takie odszkodowanie, skoro w chwili śmierci spadkodawcy roszczenie takie nie istniało. Rzeczą sporną w praktyce było to, czy spadkobierca osoby uprawnionej żyjący 08.01.1992 r. mógłby samodzielnie uzyskać takie roszczenie – jednakże interpretacja taka została uznana w orzecznictwie sądowym za sprzeczną z duchem umowy międzyrządowej, która zamierzała przyznać takie uprawnienia jedynie bezpośrednio osobom wywiezionym na prace przymusowe. Jedyny wyjątek mógłby dotyczyć sytuacji, gdy osoba wywieziona uzyskała świadczenie, po czym w wyniku zgonu nie odebrała go. Ten przypadek jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Możliwość przyznania świadczeń spadkobiercom osób wywiezionych na roboty przymusowe

Możliwość przyznania świadczeń spadkobiercom osób wywiezionych na roboty przymusowe przewiduje natomiast niemiecka federalna ustawa z dnia 06.07.2000 r. o utworzeniu Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość˝. Nieco uogólniając, można Fundację tę określić jako fundację–matkę wobec Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie. Ta druga bowiem rozdziela jedynie środki przyznane przez tę pierwszą i podlega w tym zakresie kontroli ze strony Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość”.

 

Przywołana ustawa federalna jest jedynym na świecie aktem rangi ustawowej regulującym kwestie związany z niemiecką odpowiedzialnością odszkodowawczą za pracę przymusową w trakcie II wojny światowej – wynika tak z informacji udzielonej przez sekretarza stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa – z upoważnienia ministra – na zapytanie nr 1482 w sprawie świadczeń z tytułu przymusowej pracy w Niemczech wypłacanych dzieciom osób poszkodowanych.

 

Jej § 13 ust. 1 stanowi, że ze świadczeń mogą korzystać spadkobiercy tych byłych robotników, którzy żyli w dniu 16.02.1999 r. Ponieważ Pani dziadek zmarł 11 lat wcześniej, brak jest podstaw do dochodzenia przez Pani mamę roszczeń od Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość”. Fundacja ta jest podmiotem mającym na celu uregulowanie roszczeń byłych robotników także w stosunku do osób prywatnych np. do przedsiębiorstw niemieckich zatrudniających przymusowych robotników, brak jest więc podstaw do dochodzenia roszczeń bezpośrednio od podmiotów zatrudniających Pani dziadka w czasie wojny.

Już na marginesie należy wskazać, ze Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie zakończyła dokonywanie wypłat osobom uprawnionym w dniu 30.09.2006 r., zgodnie z przepisami powołanej niemieckiej ustawy, której postanowień Fundacja zobowiązana jest przestrzegać.

W ten sposób brak jest dróg prawnych do dochodzenia przez Pani mamę roszczeń z tytułu przymusowej pracy Pani dziadka na terenie III Rzeszy w okresie II wojny światowej.

 

Uprawnienia kombatanckie

Dziadkowi Pani, jako żołnierzowi Wojska Polskiego we wrześniu 1939 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów – nieobowiązującej już dziś, lecz mającej zastosowanie w 1988 r. – potencjalnie przysługiwały określone ulgi i świadczenia, m.in. do ryczałtu energetycznego, dodatku kompensacyjnego itd.

 

Nie rozpatrując jednak bliżej, czy Pani dziadek spełnił wszystkie przewidziane powołaną ustawą warunki uzyskania uprawnień, z pewnością nie przeszłyby one na spadkobierców.

 

(…)

Podstawą dochodzenia roszczeń dla byłych pracowników przymusowych mogą być:

 

  1. porozumienie międzyrządowe polsko-niemieckie z 16.10.1991 r., zgodnie z którym do odszkodowań za pracę przymusową uprawnieni są byli robotnicy żyjący 08.01.1992 r.,
  2. niemiecka ustawa federalna, zgodnie z którą ze świadczeń mogą korzystać spadkobiercy tych byłych robotników, którzy żyli w dniu 16.02.1999 r.

 

Uprawnienia kombatanckie wynikające ze szczególnych ustaw nie przechodzą na spadkobierców. W rezultacie brak jest dróg prawnych do dochodzenia roszczeń z tytułu przymusowej pracy Pani dziadka w czasie II wojny światowej na terenie Niemiec.

 

Informujemy, że świadczymy pomoc prawną z zakresu przedstawionej tematyki.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

O autorze: Jakub Bonowicz

Radca prawny obsługujący przedsiębiorców i osoby fizyczne z kraju, a także z zagranicy. W kręgu jego zainteresowań pozostają sprawy trudne i skomplikowane, dotyczące obszarów słabo jeszcze uregulowanych prawnie (w tym z zakresu prawa nowych technologii) oraz sprawy z zakresu międzynarodowego obrotu gospodarczego i kolizji systemów prawnych różnych państw (w tym m.in. gospodarcze prawo brytyjskie, amerykańskie, słowackie, bułgarskie, czeskie). Specjalizuje się przede wszystkim w prawie Internetu, usług elektronicznych (sporządza regulaminy e-usług, sprzedaży online), prawie nowych technologii, własności intelektualnej (autorskim, znaków towarowych, patentów, wzorów przemysłowych).

Reprezentuje Klientów przed sądami (w tym także sądami administracyjnymi, Sądem Najwyższym, Naczelnym Sądem Administracyjnym), organami administracji i organami podatkowymi w sprawach cywilnych, rodzinnych, gospodarczych oraz podatkowych. Sporządza profesjonalne umowy handlowe, w tym w obrocie zagranicznym.


Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 3 + 0 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Paragraf jako alternatywne logo serwisu